कालतत्त्वनिर्णयः / Doctrine of Kāla (Time) and Its Subordination to Śiva

Verse 1

मुनय ऊचुः । कालादुत्पद्यते सर्वं कालदेव विपद्यते । न कालनिरपेक्षं हि क्वचित्किंचन विद्यते

ព្រះមុនីទាំងឡាយបានទូលថា៖ «អ្វីៗទាំងអស់កើតពីកាលៈ ហើយដោយកាលៈតែប៉ុណ្ណោះវាចូលទៅសាបសូន្យ។ ពិតប្រាកដណាស់ គ្មានអ្វីណាមួយនៅកន្លែងណាដែលឯករាជ្យពីកាលៈឡើយ»។

Verse 2

यदास्यांतर्गतं विश्वं शश्वत्संसारमण्डलम् । सर्गसंहृतिमुद्राभ्यां चक्रवत्परिवर्तते

នៅពេលសកលលោកនេះ—កង់អស់កល្បនៃសំសារមណ្ឌល—ស្ថិតនៅក្នុងព្រះអង្គ វាបង្វិលដូចកង់វិល តាមមុទ្រានៃការបង្កើត និងការលាយបាត់។

Verse 3

ब्रह्मा हरिश्च रुद्रश्च तथान्ये च सुरासुराः । यत्कृतां नियतिं प्राप्य प्रभवो नातिवर्तितुम्

ព្រះព្រហ្ម ព្រះហរិ (វិស្ណុ) និងព្រះរុទ្រ ព្រមទាំងទេវា និងអសុរាផ្សេងៗទៀត ក្រោមនិយតិដែលព្រះអម្ចាស់ដ៏លើសលប់បានកំណត់ មិនអាចលើកលែងឬល تجاوز បាន ទោះមានអំណាចក៏ដោយ។

Verse 4

भूतभव्यभविष्याद्यैर्विभज्य जरयन् प्रजाः । अतिप्रभुरिति स्वैरं वर्तते ऽतिभयंकरः

ដោយបែងចែកសត្វលោកជាអតីត បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត ព្រះកាលាបំផ្លាញ និងធ្វើឲ្យសត្វទាំងឡាយចាស់ជរា។ គិតថាខ្លួនជា «អធិប្រភុ» អំណាចលើសគេ ទ្រង់ដើរតាមចិត្ត—គួរភ័យខ្លាចយ៉ាងក្រៃលែង។

Verse 5

क एष भगवान् कालः कस्य वा वशवर्त्ययम् । क एवास्य वशे न स्यात्कथयैतद्विचक्षण

ឱ វិចក្ខណៈ អ្នកប្រាជ្ញអើយ—ព្រះកាលៈនេះជាអ្វី? វាស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់អ្នកណា? ហើយមានអ្នកណាមិនស្ថិតក្រោមអធិបតីភាពរបស់វាទេឬ? សូមពន្យល់ឲ្យច្បាស់។

Verse 6

वायुरुवाच । कालकाष्ठानिमेषादिकलाकलितविग्रहम् । कालात्मेति समाख्यातं तेजो माहेश्वरं परम्

វាយុបានមានព្រះវាចា៖ «ពន្លឺដ៏លើសលប់របស់ព្រះមហេស្វរៈ ដែលរូបបង្ហាញត្រូវបានបង្កប់ដោយមាត្រពេលវេលា ដូចជា កាលៈ កាស្ឋា និមេសៈ និងកលាទាំងឡាយ—ត្រូវបានហៅថា ‘កាលាត្មន’ គឺជាព្រះអាត្មានៃពេលវេលាផ្ទាល់»។

Verse 7

यदलंघ्यमशेषस्य स्थावरस्य चरस्य च । नियोगरूपमीशस्य बलं विश्वनियामकम्

អំណាចនៃព្រះអម្ចាស់—ក្នុងរូបនៃព្រះបញ្ជាអធិបតេយ្យ—មិនអាចលើសបានសម្រាប់សត្វទាំងអស់ ទាំងអចល និងចល; វាជាកម្លាំងគ្រប់គ្រង និងរៀបចំសកលលោកទាំងមូល។

Verse 8

तस्यांशांशमयी मुक्तिः कालात्मनि महात्मनि । ततो निष्क्रम्य संक्रांता विसृष्टाग्रेरिवायसी

មោក្ខៈ ដែលជាផ្នែកលើផ្នែកនៃអត្តសភាពរបស់ទ្រង់ ស្ថិតនៅក្នុងមហាព្រលឹង ដែលជាកាលៈផ្ទាល់។ ពីទ្រង់ វាលេចចេញ ហើយឆ្លងទៅ—ដូចព្រួញដែកដែលបាញ់ចេញពីភ្លើង។

Verse 9

तस्मात्कालवशे विश्वं न स विश्ववशे स्थितः । शिवस्य तु वशे कालो न कालस्य वशे शिवः

ដូច្នេះ សកលលោកស្ថិតក្រោមអំណាចនៃកាលៈ; តែកាលៈវិញ មិនស្ថិតក្រោមអំណាចនៃសកលលោកទេ។ កាលៈស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យរបស់ព្រះសិវៈ ប៉ុន្តែព្រះសិវៈមិនដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យរបស់កាលៈឡើយ។

Verse 10

यतो ऽप्रतिहतं शार्वं तेजः काले प्रतिष्ठितम् । महती तेन कालस्य मर्यादा हि दुरत्यया

ព្រោះពន្លឺសិវៈដ៏មិនអាចទប់ទល់បាន ត្រូវបានបង្កើតឲ្យស្ថិតនៅក្នុងកាលៈផ្ទាល់ ដូច្នេះ ព្រំដែន និងព្រះបញ្ជានៃកាលៈក៏ក្លាយជាធំទូលាយ—ហើយមិនអាចរំលោភឆ្លងបានឡើយ។

Verse 11

कालं प्रज्ञाविशेषेण को ऽतिवर्तितुमर्हति । कालेन तु कृतं कर्म न कश्चिदतिवर्तते

តើនរណា ដោយប្រាជ្ញាពិសេសណាមួយ អាចឆ្លងកាត់កាលៈបានពិត? ហើយកម្មដែលកាលៈបានរៀបចំ—គ្មាននរណាអាចលើសផុតលទ្ធផលដែលបានកំណត់របស់វាបានឡើយ។

Verse 12

एकच्छत्रां महीं कृत्स्नां ये पराक्रम्य शासति । ते ऽपि नैवातिवर्तंते कालवेलामिवाब्धयः

សូម្បីអ្នកដែលដោយអំណាចវីរភាព គ្រប់គ្រងផែនដីទាំងមូលក្រោមអធិបតេយ្យតែមួយ ក៏មិនអាចលើសកំណត់កាលៈបានឡើយ ដូចសមុទ្រមិនឆ្លងព្រំដែនដែលជំនោរកំណត់។

Verse 13

ये निगृह्येंद्रियग्रामं जयंति सकलं जगत् । न जयंत्यपि ते कालं कालो जयति तानपि

អ្នកដែលបានទប់ស្កាត់ក្រុមអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ហើយឈ្នះលើលោកទាំងមូល—សូម្បីពួកគេក៏មិនអាចឈ្នះកាលៈបានឡើយ។ កាលៈវិញឈ្នះពួកគេផងដែរ។

Verse 14

आयुर्वेदविदो वैद्यास्त्वनुष्ठितरसायनाः । न मृत्युमतिवर्तंते कालो हि दुरतिक्रमः

សូម្បីវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញអាយុរវេដ ដែលអនុវត្តរាសាយណៈយ៉ាងខិតខំ ក៏មិនអាចលើសផុតមរណភាពបានឡើយ ព្រោះកាលៈ (កាឡ) ពិតជាលំបាកឆ្លងកាត់។

Verse 15

श्रिया रूपेण शीलेन बलेन च कुलेन च । अन्यच्चिंतयते जंतुः कालो ऽन्यत्कुरुते बलात्

សត្វលោកគិតផែនការមួយ ដោយអាស្រ័យលើសម្បត្តិ សោភ័ណភាព សីលធម៌ កម្លាំង និងវង្សកុល; តែកាលៈ ដោយអំណាចមិនអាចទប់ទល់ ប្រែឲ្យកើតអ្វីផ្សេងទៀត។

Verse 16

अप्रियैश्च प्रियैश्चैव ह्यचिंतितगमागमैः । संयोजयति भूतानि वियोजयति चेश्वरः

ដោយហេតុការណ៍មិនពេញចិត្ត និងពេញចិត្តដូចគ្នា—ដោយការមក និងការចាកចេញដែលមិនបានគិតទុក—ព្រះអម្ចាស់ ឥśវរៈ បង្រួបបង្រួមសត្វលោក ហើយក៏បំបែកចេញផងដែរ។

Verse 17

यदैव दुःखितः कश्चित्तदैव सुखितः परः । दुर्विज्ञेयस्वभावस्य कालास्याहो विचित्रता

នៅពេលដដែលដែលមនុស្សម្នាក់កំពុងទុក្ខព្រួយ មនុស្សម្នាក់ទៀតក៏កំពុងសុខសាន្ត។ អហោ—ធម្មជាតិរបស់កាល (Kāla) ពិតជាអស្ចារ្យ និងពិបាកយល់ណាស់។

Verse 18

यो युवा स भवेद्वृद्धो यो बलीयान्स दुर्बलः । यः श्रीमान्सो ऽपि निःश्रीकः कालश्चित्रगतिर्द्विजा

អ្នកដែលក្មេងក៏ក្លាយជាចាស់; អ្នកដែលខ្លាំងក៏ក្លាយជាខ្សោយ; ហើយអ្នកមានសិរីរុងរឿងក៏អាចក្លាយជាអស់សិរី។ ឱ ពួកទ្វិជៈ កាលមានចលនាអស្ចារ្យ មិនអាចទាយបាន។

Verse 19

नाभिजात्यं न वै शीलं न बलं न च नैपुणम् । भवेत्कार्याय पर्याप्तं कालश्च ह्यनिरोधकः

មិនមែនជាតិកំណើតខ្ពង់ខ្ពស់ទេ មិនមែនសីលធម៌ល្អទេ មិនមែនកម្លាំងទេ ហើយក៏មិនមែនជាជំនាញទេ ដែលអាចគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សម្រេចការងារ។ ព្រោះកាលពិតជាអំណាចមិនអាចទប់ទល់បាន។

Verse 20

ये सनाथाश्च दातारो गीतवाद्यैरुपस्थिताः । ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः

មិនថាជាអ្នកមានអាស្រ័យ និងជាអ្នកឧបត្ថម្ភសម្បូរបែប ដែលមានបទចម្រៀង និងភ្លេងវាយដង្ហែជុំវិញ ឬជាអ្នកកំព្រា អាស្រ័យអាហារពីអ្នកដទៃ—កាលៈ (ពេលវេលា) ប្រតិបត្តិដោយអំណាចដូចគ្នាលើពួកគេទាំងអស់។

Verse 21

फलंत्यकाले न रसायनानि सम्यक्प्रयुक्तान्यपि चौषधानि । तान्येव कालेन समाहृतानि सिद्धिं प्रयांत्याशु सुखं दिशंति

រុក្ខជាតិបំប៉នកាយ និងឱសថ ទោះរៀបចំបានល្អក៏ដោយ មិនផ្តល់ផលឡើយ ប្រសិនបើប្រើនៅពេលមិនត្រឹមត្រូវ។ តែឱសថដដែលនោះ ប្រមូល និងប្រើតាមរដូវកាលត្រឹមត្រូវ នឹងសម្រេចផលឆាប់រហ័ស ហើយប្រទានសុខសាន្ត។

Verse 22

नाकालतो ऽयं म्रियते जायते वा नाकालतः पुष्टिमग्र्यामुपैति । नाकालतः सुखितं दुःखितं वा नाकालिकं वस्तु समस्ति किंचित्

មិនមាននរណាម្នាក់ស្លាប់ ឬកើត មុនពេលវេលារបស់ខ្លួនទេ; មិនមាននរណាឈានដល់សេចក្តីរុងរឿងខ្ពស់ មុនពេលកំណត់ទេ។ មិនមាននរណាសុខ ឬទុក្ខ មុនពេលវេលាទេ—ពិតប្រាកដណាស់ មិនមានអ្វីណាមួយដែលជា «ក្រៅពេល» ឡើយ។

Verse 23

कालेन शीतः प्रतिवाति वातःकालेन वृष्टिर्जलदानुपैति । कालेन चोष्मा प्रशमं प्रयाति कालेन सर्वं सफलत्वमेति

ដោយអំណាច «កាល» ខ្យល់ត្រជាក់បក់តាមរដូវ; ដោយ «កាល» ភ្លៀងធ្លាក់តាមពពកអ្នកផ្តល់ទឹក។ ដោយ «កាល» កម្ដៅស្ងប់ស្ងាត់ចុះ; ដោយ «កាល» សព្វវត្ថុទាំងអស់ឈានដល់ផលពេញលេញតាមគួរ។ ដូច្នេះ «កាល» ក្រោមអធិបតីភាពព្រះអម្ចាស់ (មហាទេវ) ធ្វើឲ្យលក្ខខណ្ឌ និងផលទាំងឡាយទុំទ្រង់។

Verse 24

कालश्च सर्वस्य भवस्य हेतुः कालेन सस्यानि भवंति नित्यम् । कालेन सस्यानि लयं प्रयांति कालेन संजीवति जीवलोकः

«កាល» ជាមូលហេតុនៃការក្លាយជារបស់សព្វវត្ថុទាំងអស់។ ដោយ «កាល» ដំណាំកើតឡើងជានិច្ច; ដោយ «កាល» ដំណាំចូលទៅក្នុងលាយបាត់។ ដោយ «កាល» ពិភពសត្វមានជីវិតត្រូវបានទ្រទ្រង់ និងរក្សាឲ្យរស់។

Verse 25

इत्थं कालात्मनस्तत्त्वं यो विजानाति तत्त्वतः । कालात्मानमतिक्रम्य कालातीतं स पश्यति

ដូច្នេះ អ្នកណាដែលដឹងដោយពិតប្រាកដនូវតត្ត្វៈនៃ «កាល» ជាអំណាចនៃអាត្មា នោះលើសផុតអត្តសញ្ញាណដែលជាប់ក្នុងកាល ហើយឃើញព្រះសិវៈ—សច្ចធម៌អតីតកាល។

Verse 26

न यस्य कालो न च बंधमुक्ती न यः पुमान्न प्रकृतिर्न विश्वम् । विचित्ररूपाय शिवाय तस्मै नमःपरस्मै परमेश्वराय

សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអម្ចាស់អធិបតីដ៏លើសគេ ព្រះបរមេស្វរៈ សិវៈ—ព្រះអង្គដែលកាលមិនអាចអនុវត្តលើព្រះអង្គបាន; សម្រាប់ព្រះអង្គ មិនមានទាំងចំណង និងការលោះ; ព្រះអង្គមិនមែនជាពុរុសៈ មិនមែនប្រក្រឹតិ មិនមែនសកលលោក; ទោះយ៉ាងណា ព្រះអង្គទ្រង់ទម្រង់ចម្រុះអស្ចារ្យ។