
ជំពូកនេះបន្តសន្ទនាដោយវាយុជាអ្នកនិទាន ហើយបង្ហាញទេវី កೌសិកី-គោរី សន្ទនាជាមួយព្រះព្រហ្មអំពីខ្លាសារទូលមួយដែលបានមកសុំជ្រកកោនជិតនាង។ នាងសរសើរភក្តីភាពមួយចិត្ត និងប្រកាសថាការការពារវាជាទីស្រឡាញ់ដល់នាង ហើយទស្សន៍ទាយថាព្រះសង្ករ នឹងប្រទានឋានៈជា គណេឝវរ និងឲ្យវាតាមក្រុមបរិវារ។ ព្រះព្រហ្មសើចហើយព្រមាន ដោយរំលឹកអំពីអំពើមុនៗ៖ ទោះមានរូបខ្លា ក៏ជានិសាចរ អាក្រក់ ជាកាមរូបិន បំផ្លាញគោ និងព្រាហ្មណ៍ ដូច្នេះត្រូវទទួលផលបាប។ ការពិភាក្សាលើកឡើងអំពីការប្រាជ្ញាក្នុងមេត្តាករុណា មិនឲ្យព្រះគុណដោយមិនពិចារណា ទោះយ៉ាងណាក៏ទុកចំហសម្រាប់ការលើកតម្កើងដោយព្រះឆន្ទៈ និងការប្រែប្រួលក្រោមអធិបតីភាពព្រះសិវៈ។
Verse 1
वायुरुवाच । उत्पाद्य कौशिकीं गौरी ब्रह्मणे प्रतिपाद्य ताम् । तस्य प्रत्युपकाराय पितामहमथाब्रवीत्
វាយុបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់ពីបង្កើតកៅសិកី—គោរី—ហើយនាំនាងទៅប្រគល់ជូនព្រះព្រហ្មា ព្រះបិតាមហា (ព្រហ្មា) ដើម្បីតបស្នងគុណសេវាកម្មរបស់នាង ក៏បានមានព្រះវាចាដូច្នេះ។
Verse 2
देव्युवाच । दृष्टः किमेष भवता शार्दूलो मदुपाश्रयः । अनेन दुष्टसत्त्वेभ्यो रक्षितं मत्तपोवनम्
ព្រះនាងបានមានព្រះវាចាថា៖ «តើអ្នកបានឃើញខ្លាដែលស្ថិតក្រោមការការពាររបស់ខ្ញុំនេះទេ? ដោយវា ព្រៃតបស្យារបស់ខ្ញុំត្រូវបានការពារពីសត្វអាក្រក់ទាំងឡាយ»។
Verse 3
मय्यर्पितमना एष भजते मामनन्यधीः । अस्य संरक्षणादन्यत्प्रियं मम न विद्यते
ដោយចិត្តដែលបានបូជាឲ្យព្រះអម្ចាស់សិវៈទាំងស្រុង អ្នកបូជានេះគោរពបម្រើព្រះអម្ចាស់ដោយប្រាជ្ញាមិនបែកចិត្ត។ សម្រាប់ព្រះអម្ចាស់ គ្មានអ្វីជាទីស្រឡាញ់ជាងការការពារគាត់ទេ។
Verse 4
भवितव्यमनेनातो ममान्तःपुरचारिणा । गणेश्वरपदं चास्मै प्रीत्या दास्यति शंकरः
ដូច្នេះ វាជាវាសនាកំណត់សម្រាប់អ្នកបម្រើក្នុងវាំងខាងក្នុងរបស់ខ្ញុំនេះ។ ហើយព្រះសង្ករ ដោយព្រះហឫទ័យពេញចិត្ត នឹងប្រទានដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ដល់គាត់នូវឋានៈ «គណេឝវរ» ព្រះអម្ចាស់នៃគណៈ។
Verse 5
एनमग्रेसरं कृत्वा सखीभिर्गन्तुमुत्सहे । प्रदीयतामनुज्ञा मे प्रजानां पतिना १ त्वया
ដោយដាក់ព្រះអង្គនោះឲ្យដើរនាំមុខជាមេដឹកនាំ ខ្ញុំត្រៀមទៅជាមួយសហព្រហ្មចារីរបស់ខ្ញុំ។ ដូច្នេះ សូមព្រះអម្ចាស់នៃសត្វលោក ប្រទានអនុញ្ញាតដល់ខ្ញុំ។
Verse 6
इत्युक्तः प्रहसन्ब्रह्मा देवीम्मुग्धामिव स्मयन् । तस्य तीव्रैः पुरावृत्तैर्दौरात्म्यं समवर्णयत्१
ព្រះព្រហ្មា ពេលបានឮដូច្នោះ ក៏សើចសប្បាយ ហើយញញឹមដូចជាមើលក្មេងស្រីសុទ្ធសាធម្នាក់។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានពណ៌នាចំពោះព្រះនាង ដោយរឿងរ៉ាវអតីតកាលដ៏តឹងរឹង អំពីសភាពឃោរឃៅ និងអាក្រក់របស់បុគ្គលនោះ។
Verse 7
ब्रह्मोवाच । पशौ देवि मृगाः क्रूराः क्व च ते ऽनुग्रहः शुभः । आशीविषमुखे साक्षादमृतं किं निषिच्यते
ព្រះព្រហ្មា មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះនាងទេវី សត្វព្រៃ និងសត្វម្រឹគ គឺឃោរឃៅតាមធម្មជាតិ—តើមេត្តាករុណាដ៏សុភមង្គលរបស់អ្នកនៅទីណាចំពោះពួកវា? តើអម្រឹតត្រូវចាក់ទៅក្នុងមាត់ពស់ពុលដោយផ្ទាល់ឬ?»
Verse 8
व्याघ्रमात्रेण सन्नेष दुष्टः को ऽपि निशाचरः । अनेन भक्षिता गावो ब्राह्मणाश्च तपोधनाः
នៅទីនេះមានអសុររាត្រីចរម្នាក់ដ៏អាក្រក់ បន្លំខ្លួនត្រឹមតែជារូបខ្លា។ ដោយវា គោត្រូវបានស៊ី ហើយសូម្បីតែព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកសន្សំតបស្យា ក៏ត្រូវបានវាស៊ីដែរ។
Verse 9
तर्पयंस्तान्यथाकामं कामरूपी चरत्यसौ । अवश्यं खलु भोक्तव्यं फलं पापस्य कर्मणः
ដោយបំពេញឲ្យពួកនោះតាមបំណងរបស់ពួកគេ គាត់ដើរទៅមកដោយយករូបរាងតាមកាមតណ្ហា។ ពិតប្រាកដណាស់ ផលនៃកម្មបាប ត្រូវតែទទួលរងជានិច្ច។
Verse 10
अतः किं कृपया कृत्यमीदृशेषु दुरात्मसु । अनेन देव्याः किं कृत्यं प्रकृत्या कलुषात्मना
ដូច្នេះ តើការអាណិតមេត្តាចំពោះមនុស្សចិត្តអាក្រក់បែបនេះ មានប្រយោជន៍អ្វី? ហើយសម្រាប់ទេវី តើមានគោលបំណងអ្វីជាមួយមនុស្សនេះ ដែលធម្មជាតិពោរពេញដោយមលិន និងចិត្តខាងក្នុងកខ្វក់?
Verse 11
देव्युवाच । यदुक्तं भवता सर्वं तथ्यमस्त्वयमीदृशः । तथापि मां प्रपन्नो ऽभून्न त्याज्यो मामुपाश्रितः
ទេវីបានមានព្រះបន្ទូល៖ «អ្វីៗដែលអ្នកបាននិយាយទាំងអស់ គឺពិតប្រាកដ; គាត់ពិតជាបែបនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណា គាត់បានមកសុំជ្រកកោនក្នុងខ្ញុំ—អ្នកដែលស្ថិតក្រោមការការពាររបស់ខ្ញុំ មិនគួរត្រូវបោះបង់ឡើយ»។
Verse 12
ब्रह्मोवाच । अस्य भक्तिमविज्ञाय प्राग्वृत्तं ते निवेदितम् । भक्तिश्चेदस्य किं पापैर्न ते भक्तः प्रणश्यति
ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះបន្ទូល៖ «ដោយមិនដឹងពីភក្តិរបស់គាត់ ខ្ញុំបានជម្រាបអ្នកអំពីអ្វីដែលបានកើតឡើងមុន។ ប៉ុន្តែបើភក្តិមាននៅក្នុងគាត់ ពាបអ្វីអាចធ្វើអ្វីបាន? អ្នកគោរពបូជារបស់អ្នក មិនវិនាសឡើយ»។
Verse 13
पुण्यकर्मापि किं कुर्यात्त्वदीयाज्ञानपेक्षया । अजा प्रज्ञा पुराणी च त्वमेव परमेश्वरी
បើគ្មានការពឹងផ្អែកលើព្រះជ្ញាដ៏ទេវីរបស់ព្រះអង្គ កម្មបុណ្យទោះល្អក៏អាចសម្រេចអ្វីបាន? ព្រះអង្គតែមួយគត់ជាអជៈ មហាប្រាជ្ញា បុរាណី—ព្រះអង្គជាបរមេශ්វរី។
Verse 14
त्वदधीना हि सर्वेषां बंधमोक्षव्यवस्थितिः । त्वदृते परमा शक्तिः संसिद्धिः कस्य कर्मणा
សម្រាប់សត្វទាំងអស់ ការរៀបចំនៃការចងពាក់ និងការដោះលែង (មោក្ខ) ស្ថិតក្រោមព្រះអង្គ។ បើគ្មានព្រះអង្គ តើដោយកម្មរបស់អ្នកណា អាចមានអំណាចអធិឧត្តម ឬការសម្រេចពេញលេញពិតប្រាកដបាន?
Verse 15
त्वमेव विविधा शक्तिः भवानामथ वा स्वयम् । अशक्तः कर्मकरणे कर्ता वा किं करिष्यति
ព្រះអម្ចាស់តែម្ដងជាពលានានាប្រការ—ជាពលានៃសត្វទាំងអស់ ឬជាពលាដោយខ្លួនឯង។ បើគ្មានពលានោះ អ្នកដែលហៅថា “អ្នកធ្វើ” នឹងអាចសម្រេចអ្វីបានក្នុងការធ្វើកម្ម?
Verse 16
विष्णोश्च मम चान्येषां देवदानवरक्षसाम् । तत्तदैश्वर्यसम्प्राप्त्यै तवैवाज्ञा हि कारणम्
សម្រាប់ព្រះវិṣṇu សម្រាប់ខ្ញុំ និងសម្រាប់អ្នកដទៃទាំងអស់—ទេវៈ ដានវៈ និងរាក្សសៈដូចគ្នា—ការទទួលបានអំណាច និងអធិការភាពរបស់ខ្លួនៗ កើតឡើងតែដោយព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអម្ចាស់; ព្រះអនុញ្ញាតរបស់ព្រះអម្ចាស់ប៉ុណ្ណោះជាមូលហេតុពិត។
Verse 17
अतीताः खल्वसंख्याता ब्रह्माणो हरयो भवाः । अनागतास्त्वसंख्यातास्त्वदाज्ञानुविधायिनः
ព្រះព្រហ្មា ព្រះហរិ (វិṣṇu) និងព្រះរុទ្រៈដែលបានកន្លងផុតទៅ មានចំនួនរាប់មិនអស់។ អ្នកដែលនឹងមកទៀតក៏រាប់មិនអស់ដែរ—ម្នាក់ៗសុទ្ធតែប្រព្រឹត្តតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអម្ចាស់។
Verse 18
त्वामनाराध्य देवेशि पुरुषार्थचतुष्टयम् । लब्धुं न शक्यमस्माभिरपि सर्वैः सुरोत्तमैः
ឱ ទេវេសី ព្រះនាងជាម្ចាស់លើទេវៈទាំងអស់—បើមិនបានបូជាអ្នកទេ យើងទាំងអស់ សូម្បីតែទេវៈដ៏ឧត្តមបំផុត ក៏មិនអាចទទួលបានបុរសಾರ್ಥចតុស្តយៈ (ធម្ម អត្ថ កាម និងមោក្ស) បានឡើយ។
Verse 19
व्यत्यासो ऽपि भवेत्सद्यो ब्रह्मत्वस्थावरत्वयोः । सुकृतं दुष्कृतं चापि त्वयेव स्थापितं यतः
សូម្បីតែការប្រែប្រួលភ្លាមៗ រវាងស្ថានភាពជាព្រះព្រហ្ម និងសភាពជាសត្វឬវត្ថុអចល ក៏អាចកើតមានបាន—ព្រោះជាអ្នកផ្ទាល់ដែលបានបង្កើតទាំងកុសល និងអកុសល (និងផលរបស់វា)។
Verse 20
त्वं हि सर्वजगद्भर्तुश्शिवस्य परमात्मनः । अनादिमध्यनिधना शक्तिराद्या सनातनी
ព្រះអង្គជាពិតជាសក្តិដើមដំបូង និងអស់កល្បជានិច្ច របស់ព្រះសិវៈ ព្រះអាត្មាអតិបរមា អ្នកថែរក្សាសកលលោកទាំងមូល—គ្មានដើម គ្មានកណ្ដាល គ្មានចុង។
Verse 21
समस्तलोकयात्रार्थं मूर्तिमाविश्य कामपि । क्रीडसे २ विविधैर्भावैः कस्त्वां जानाति तत्त्वतः
ដើម្បីឲ្យដំណើររបស់លោកទាំងអស់ប្រព្រឹត្តទៅដោយរបៀបរៀបរយ ព្រះអង្គចូលទៅក្នុងទម្រង់ណាដែលព្រះអង្គប្រាថ្នា។ ព្រះអង្គលេងល្បែងដ៏ទេវភាពក្នុងសភាពជាច្រើន—តើនរណាអាចដឹងព្រះអង្គតាមសច្ចៈបាន?
Verse 22
अतो दुष्कृतकर्मापि व्याघ्रो ऽयं त्वदनुग्रहात् । प्राप्नोतु परमां सिद्धिमत्र कः प्रतिबन्धकः
ដូច្នេះ ទោះបីខ្លាខាងនេះបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបក៏ដោយ ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ សូមឲ្យវាទទួលបានសិទ្ធិដ៏អតិបរមា (មោក្ខ)។ នៅទីនេះ តើនរណាអាចក្លាយជាឧបសគ្គបាន?
Verse 23
इत्यात्मनः परं भावं स्मारयित्वानुरूपतः । ब्रह्मणाभ्यर्थिता गौरी तपसो ऽपि न्यवर्तत
ដូច្នេះ ដោយរំលឹកយ៉ាងសមរម្យអំពីសភាពវិញ្ញាណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ព្រះនាងឯង ព្រះគោរី ដែលព្រះព្រហ្មបានអង្វរ ក៏ឈប់សូម្បីតែការតបស្យា។
Verse 24
ततो देवीमनुज्ञाप्य ब्रह्मण्यन्तर्हिते सति । देवीं च मातरं दृष्ट्वा मेनां हिमवता सह
បន្ទាប់មក គាត់បានសុំលាព្រះនាងទេវី; ហើយពេលព្រះព្រហ្មា បានលាក់ខ្លួនបាត់ពីទិដ្ឋភាពរួច គាត់បានឃើញមេណា មាតារបស់ព្រះនាងទេវី ជាមួយហិមវាន។
Verse 25
प्रणम्याश्वास्य बहुधा पितरौ विरहासहौ । तपः प्रणयिनो देवी तपोवनमहीरुहान्
ដោយកោតក្រាប គាត់បានលួងលោមឪពុកម្តាយជាញឹកញាប់ ដែលមិនអាចទ្រាំទ្រការឈឺចាប់នៃការបែកពីគ្នា។ ព្រះនាងទេវី ដែលស្រឡាញ់តបស្យា បន្ទាប់មកបានចេញដំណើរទៅកាន់ដើមឈើធំៗក្នុងព្រៃតបស្យា (ព្រៃបូជាធម៌)។
Verse 26
विप्रयोगशुचेवाग्रे पुष्पबाष्पं विमुंचतः । तत्तुच्छाखासमारूढविहगो दीरितै रुतैः
នៅខាងមុខបំផុត ដោយរងទុក្ខសោកនៃការបែកពីគ្នា វាបានបញ្ចេញ «ទឹកភ្នែកផ្កា»។ ហើយបក្សីមួយ ដែលអង្គុយលើសាខានោះ បានហៅស្រែកយូរយារ ដោយសម្លេងអូសវែង។
Verse 27
व्याकुलं बहुधा दीनं विलापमिव कुर्वतः । सखीभ्यः कथयंत्येवं सत्त्वरा भर्तृदर्शने
ពេលបានឃើញស្វាមី នាងក៏រំភើបខ្លាំង ហើយធ្លាក់ចូលសភាពទុក្ខសោកជាញឹកញាប់ ដូចជាកំពុងយំរំលែក; នៅក្នុងសភាពនោះ នាងបាននិយាយពាក្យទាំងនេះយ៉ាងរហ័សទៅកាន់មិត្តស្រីរបស់នាង។
Verse 28
पुरस्कृत्य च तं व्याघ्रं स्नेहात्पुत्रमिवौरसम् । देहस्य प्रभया चैव दीपयन्ती दिशो दश
នាងបានដាក់វីរបុរសដូចខ្លានោះឲ្យនៅមុខគេ ហើយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ដូចជាកូនប្រុសផ្ទាល់របស់នាង នាងបានដើរទៅមុខ; ពន្លឺរាងកាយរបស់នាងហាក់បីដូចបំភ្លឺទិសទាំងដប់។
Verse 29
प्रययौ मंदरं गौरी यत्र भर्ता महेश्वरः । सर्वेषां जगतां धाता कर्ता पाता विनाशकृत्
ព្រះគោរីបានចេញដំណើរទៅភ្នំមន្ទរា ដែលជាទីស្ថិតរបស់ព្រះបរមេស្វរៈ ព្រះអម្ចាស់របស់នាង—ព្រះអធិបតីដ៏អធិរាជ ជាអ្នកទ្រទ្រង់លោកទាំងអស់ ជាអ្នកបង្កើត ជាអ្នកការពារ និងជាអ្នកបង្កការលាយបាត់។
Devī (Kauśikī-Gaurī) seeks permission to take a refuge-seeking tiger with her attendants, while Brahmā reveals the tiger is actually a wicked niśācara with a violent past.
The chapter stages a tension between karuṇā (compassion) and viveka (discrimination), teaching that grace may elevate a being, yet karmic residues still demand reckoning—an ethical-theological balance central to Purāṇic Śaivism.
Kauśikī-Gaurī is highlighted as the compassionate divine feminine, and Śiva/Śaṅkara is implied as the sovereign who can confer gaṇeśvara status, integrating transformation and hierarchy within Śaiva order.