
អធ្យាយ ២២ ពិពណ៌នាពេលវេលាសង្គ្រាមដ៏សំខាន់ និងការបង្ហាញអាទិទេព៖ រថទេវតាដ៏ភ្លឺចែងចាំងបង្ហាញលើមេឃ មានទង់សញ្ញាគោ (វೃಷភធ្វជ) និងអាវុធ-អលង្ការថ្លៃថ្នូរ។ ព្រះព្រហ្មា ជាសារថី តាមព្រះបញ្ជាព្រះសិវៈ ទៅជួបហរិ (វិស្ណុ) ហើយណែនាំមេកងគណៈ បទ្រា ឲ្យឡើងរថ។ ព្រះត្រ្យមបក និងអំបិកា ទស្សនាកម្លាំងរបស់បទ្រា ក្បែរអាស្រាមរបស់រេភា។ បទ្រា គោរពព្រះព្រហ្មា ឡើងរថ ហើយសំណាង (លក្ខ្មី) កើនឡើង ដូចសំណាងរបស់រុទ្រា ជាអ្នកបំផ្លាញទីក្រុង។ ចុងក្រោយ ស័ង្ខភ្លឺចែងចាំងត្រូវបានផ្លុំ សម្លេងធ្វើឲ្យទេវតាភ័យ និងបញ្ឆេះភ្លើងក្នុងពោះ (ជឋរានល) ជាសញ្ញានៃការប៉ះទង្គិចដ៏ខ្លាំង និងការរួមកម្លាំងទេវតា។
Verse 1
तस्मिन्नवसरे व्योम्नि समाविरभवद्रथः । सहस्रसूर्यसंकाशश्चारुचीरवृषध्वजः
នៅពេលនោះឯង ក្នុងមេឃ មានរថមួយបង្ហាញឡើង ភ្លឺរលោងដូចព្រះអាទិត្យពាន់ ដោយមានទង់សញ្ញាគោ និងតុបតែងដោយសម្លៀកបំពាក់ដ៏ស្រស់ស្អាត។
Verse 2
अश्वरत्नद्वयोदारो रथचक्रचतुष्टयः । सञ्चितानेकदिव्यास्त्रशस्त्ररत्नपरिष्कृतः
វាត្រូវបានបំពាក់ដោយសេះគូដ៏ប្រសើរ ដូចរតនៈ និងមានកង់រទេះបួន; ត្រូវបានតុបតែងដោយអាវុធទេវី និងមីស៊ីលជាច្រើនដែលបានសន្សំទុក ព្រមទាំងលម្អយ៉ាងវិចិត្រដោយគ្រឿងរតនៈមានតម្លៃ។
Verse 3
तस्यापि रथवर्यस्य स्यात्स एव हि सारथिः । यथा च त्रैपुरे युद्धे पूर्वं शार्वरथे स्थितः
សម្រាប់រទេះដ៏ប្រសើរនោះផងដែរ ព្រះអង្គតែមួយគត់គួរតែជាសារថី—ដូចដែលក្នុងសង្គ្រាមប្រឆាំងត្រៃបុរា កាលមុន ព្រះអង្គបានឈរលើរទេះសារវៈ។
Verse 4
स तं रथवरं ब्रह्मा शासनादेव शूलिनः । हरेस्समीपमानीय कृताञ्जलिरभाषत
បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មា ដោយអនុវត្តតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអម្ចាស់អ្នកកាន់ត្រីសូល (ព្រះសិវៈ) តែប៉ុណ្ណោះ បាននាំរទេះដ៏ប្រសើរនោះមកជិតព្រះហរិ (វិෂ្ណុ) ហើយដោយដៃប្រណម្យ បាននិយាយទៅកាន់ព្រះអង្គ។
Verse 5
भगवन्भद्र भद्रांग भगवानिन्दुभूषणः । आज्ञापयति वीरस्त्वां रथमारोढुमव्ययः
ឱ ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរ—ឱ វីរបុរសមានអង្គកាយជាមង្គល—ព្រះអម្ចាស់ដ៏គួរគោរព អ្នកពាក់ព្រះចន្ទលើក្បាល (ព្រះសិវៈ) ព្រះអង្គអមតៈ បានបញ្ជាឲ្យព្រះអង្គឡើងជិះរទេះ។
Verse 6
रेभ्याश्रमसमीपस्थस्त्र्यंबको ऽंबिकया सह । सम्पश्यते महाबाहो दुस्सहं ते पराक्रमम्
នៅជិតអាស្រាមរបស់រេភ្យា ព្រះត្រ្យំបក (ព្រះសិវៈ) ជាមួយអំបិកា (បារវតី) កំពុងទស្សនា—ឱ អ្នកមានដៃខ្លាំង—កម្លាំងវីរភាពដ៏មិនអាចទ្រាំទ្រ/ទប់ទល់បានរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स वीरो गणकुञ्जरः । आरुरोह रथं दिव्यमनुगृह्य पितामहम्
ពេលបានឮពាក្យនោះ វីរបុរសគណៈនោះ—ខ្លាំងដូចដំរីក្នុងចំណោមអ្នកបម្រើ—បានឡើងជិះរថទេវ ដោយទទួលព្រះគុណ និងពរ ពីពិតាមហា (ព្រះព្រហ្ម) ជាមុន។
Verse 8
तथा रथवरे तस्मिन्स्थिते ब्रह्मणि सारथौ । भद्रस्य ववृधे लक्ष्मी रुद्रस्येव पुरद्विषः
ដូច្នេះ ពេលព្រះព្រហ្មឈរជាសារថីលើរថដ៏ប្រសើរនោះ សិរីល្អ និងសំណាងរបស់ភទ្រា ក៏កើនឡើង—ដូចសិរីរុងរឿង និងអំណាចរបស់រុទ្រា អ្នកបំផ្លាញបុរីបី ដែលតែងតែរីកចម្រើន។
Verse 9
ततः शंखवरं दीप्तं पूर्णचंद्रसमप्रभम् । प्रदध्मौ वदने कृत्वा भानुकंपो महाबलः
បន្ទាប់មក ភានុកម្បៈ អ្នកមានកម្លាំងដ៏មហិមា យកស័ង្ខដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ភ្លឺរលោងដូចព្រះចន្ទពេញវង់ ដាក់ជិតមាត់ ហើយផ្លុំដោយអំណាច។
Verse 10
तस्य शंखस्य तं नादं भिन्नसारससन्निभम् । श्रुत्वा भयेन देवानां जज्वाल जठरानलः
ពេលឮសំឡេងស័ង្ខនោះ ដូចសូរស្រែកសារសៈដែលបែកបាក់ ព្រះទេវតាទាំងឡាយភ័យខ្លាច ហើយភ្លើងក្នុងពោះរបស់ពួកគេក៏ឆេះឡើងខ្លាំង។
Verse 11
यक्षविद्याधराहीन्द्रैः सिद्धैर्युद्धदिदृक्षुभिः । क्षणेन निबडीभूताः साकाशविवरा दिशाः
ក្នុងមួយភ្លែត ទិសទាំងឡាយក៏កកកុញដល់ថ្នាក់មេឃស្ទើរមិនមានចន្លោះទេ ព្រោះយក្ស វិទ្យាធរ ព្រះនាគរាជ និងសិទ្ធៈ ដែលចង់ឃើញសង្គ្រាម បានមកប្រមូលផ្តុំ។
Verse 12
ततः शार्ङ्गेण चापाङ्कात्स नारायणनीरदः । महता बाणवर्षेण तुतोद गणगोवृषम्
បន្ទាប់មក ព្រះនារាយណៈ ដែលគ្រហឹមដូចពពកភ្លៀង បានទាញធ្នូសារង្គៈរហូតដល់ចុង ហើយវាយប្រហារលើមេគណៈរបស់ព្រះសិវៈដែលដូចគោឧសភៈ ដោយភ្លៀងព្រួញដ៏ធំមហិមា។
Verse 13
तं दृष्ट्वा विष्णुमायांतं शतधा बाणवर्षिणम् । स चाददे धनुर्जैत्रं भद्रो बाणसहस्रमुक्
ឃើញគេកើតឡើងដោយមាយារបស់វិෂ្ណុ បាញ់ព្រួញជារយដងដូចភ្លៀងព្រួញ; បទ្រាក៏លើកធ្នូជ័យជំនះរបស់ខ្លួន ដែលបាញ់ដូចព្រួញពាន់ ដើម្បីទប់ទល់។
Verse 14
समादाय च तद्दिव्यं धनुस्समरभैरवम् । शनैर्विस्फारयामास मेरुं धनुरिवेश्वरः
ព្រះអម្ចាស់លើកយកធ្នូទេវីនោះ ដែលគួរឲ្យខ្លាចក្នុងសមរភូមិ ហើយទាញវាយឺតៗ ដោយធ្វើឲ្យភ្នំមេរុ ដូចជាធ្នូផ្ទាល់។
Verse 15
तस्य विस्फार्यमाणस्य धनुषो ऽभून्महास्वनः । तेन स्वनेन महता पृथिवीं समकंपयत्
ពេលធ្នូនោះកំពុងត្រូវទាញ វាបង្កើតសំឡេងធំមហិមា; ដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំងនោះ ផែនដីទាំងមូលក៏ញ័ររន្ធត់។
Verse 16
ततः शरवरं घोरं दीप्तमाशीविषोपमम् । जग्राह गणपः श्रीमान्स्वयमुग्रपराक्रमः
បន្ទាប់មក កណបៈដ៏រុងរឿង អ្នកមានកម្លាំងក្លាហានយ៉ាងខ្លាំងដោយខ្លួនឯង បានចាប់យកកញ្ចប់ព្រួញដ៏គួរឲ្យភ័យខ្លាច មើលភ្លឺចែងចាំងដូចពស់ពិស។
Verse 17
बाणोद्धारे भुजो ह्यस्य तूणीवदनसंगतः । प्रत्यदृश्यत वल्मीकं विवेक्षुरिव पन्नगः
ពេលដកព្រួញចេញ ដៃរបស់គាត់ដែលទៅជិតមាត់កន្ទុយព្រួញ បានលេចមើលដូចពស់លើកក្បាលចេញពីរូងដីស្រមោច ដូចជាកំពុងស្វែងរកច្រកចេញ។
Verse 18
समुद्धृतः करे तस्य तत्क्षणं रुरुचे शरेः । महाभुजंगसंदष्टो यथा बालभुजङ्गमः
ពេលព្រួញនោះត្រូវលើកឡើងក្នុងដៃគាត់ វាបញ្ចេញពន្លឺភ្លាមៗ ដូចពស់ក្មេងដែលភ្លឺរមួលខ្លួន ពេលត្រូវពស់ធំខាំនិងចាប់កាន់។
Verse 19
शरेण घनतीव्रेण भद्रो रुद्रपराक्रमः । विव्याध कुपितो गाढं ललाटे विष्णुमव्ययम्
បន្ទាប់មក ភទ្រា—មានអំណាចដូចវីរភាពរបស់ព្រះរុទ្រ—ដោយកំហឹង បានបាញ់ព្រួញដ៏ក្រាស់ និងខ្លាំងយ៉ាងតឹងរឹង ទៅលើថ្ងាសរបស់ព្រះវិෂ្ណុ អមតៈ។
Verse 20
ललाटे ऽभिहितो विष्णुः पूर्वमेवावमानितः । चुकोप गणपेंद्राय मृगेंद्रायेव गोवृषः
ព្រះវិṣṇុ ដែលត្រូវបានប្រមាថមុនហើយ ដោយគេហៅថា ជាស្នាមតូចលើលលាដ៍ក្បាល បានកើតកំហឹងចំពោះព្រះគណេឝ ដូចគោវृषធំមហិមា ក្រហាយប្រឆាំងសីហៈអធិរាជ។
Verse 21
ततस्त्वशनिकल्पेन क्रूरास्येन महेषुणा । विव्याध गणराजस्य भुजे भुजगसन्निभे
បន្ទាប់មក ដោយព្រួញធំមួយ ដូចអសនីបាត ដែលបាញ់ចេញពីអ្នកមុខកាច ព្រះវិṣṇុបានចាក់ប៉ះដៃរបស់ព្រះអធិរាជនៃគណៈ ដៃដែលស្រដៀងពស់។
Verse 22
सो ऽपि तस्य भुजे भूयः सूर्यायुतसमप्रभम् । विससर्ज शरं वेगाद्वीरभद्रो महाबलः
វីរភទ្រាដ៏មានកម្លាំងមហិមា ក៏ដូចគ្នា បានបាញ់ព្រួញមួយទៅលើដៃរបស់គេម្ដងទៀត ដោយល្បឿនខ្លាំង ពន្លឺចែងចាំងដូចព្រះអាទិត្យមួយម៉ឺន។
Verse 23
स च विष्णुः पुनर्भद्रं भद्रो विष्णुं तथा पुनः । स च तं स च तं विप्राश्शरैस्तावनुजघ्नतुः
បន្ទាប់មក ព្រះវិෂ្ណុ បានវាយប្រហារ ភទ្រា ម្តងទៀត ហើយ ភទ្រា ក៏វាយប្រហារ ព្រះវិෂ្ណុ វិញដែរ។ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ពួកគេបាញ់ព្រួញជាបន្តបន្ទាប់ វាយលុកគ្នាទៅវិញទៅមក។
Verse 24
तयोः परस्परं वेगाच्छरानाशु विमुंचतोः । द्वयोस्समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्
ពេលទាំងពីរ បាញ់ព្រួញយ៉ាងរហ័ស ដោយកម្លាំងខ្លាំង ទៅលើគ្នាទៅវិញទៅមក នោះសង្គ្រាមរវាងពួកគេកើតឡើងយ៉ាងសាហាវ—រំភើបរញ្ជួយ និងធ្វើឲ្យរោមឈរ។
Verse 25
तद्दृष्ट्वा तुमुलं युद्धं तयोरेव परस्परम् । हाहाकारो महानासीदाकाशे खेचरेरितः
ពេលឃើញសង្គ្រាមដ៏សាហាវ និងរំភើបរញ្ជួយ រវាងពួកគេទាំងពីរ នោះមានសម្លេងហៅអាសន្នដ៏ធំមួយ កើតឡើងលើមេឃ ដោយពួកទេវតាហោះហើរនៅលំហអាកាស។
Verse 26
ततस्त्वनलतुंडेन शरेणादित्यवर्चसा । विव्याध सुदृढं भद्रो विष्णोर्महति वक्षसि
បន្ទាប់មក ភទ្រា អ្នកមានកិត្តិយស បានចាក់ព្រះវិෂ្ណុយ៉ាងរឹងមាំ ត្រង់ទ្រូងធំទូលាយ ដោយព្រួញចុងភ្លើង ដែលភ្លឺរលោងដូចពន្លឺព្រះអាទិត្យ។
Verse 27
स तु तीव्रप्रपातेन शरेण दृढमाहतः । महतीं रुजमासाद्य निपपात विमोहितः
តែព្រះវិෂ្ណុ នោះ ត្រូវព្រួញមួយធ្លាក់មកយ៉ាងលឿនខ្លាំង បុកប៉ះយ៉ាងរឹងមាំ។ ព្រះអង្គរងការឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង ហើយសន្លប់វង្វេង ដួលរលំចុះលើដី។
Verse 28
पुनः क्षणादिवोत्थाय लब्धसंज्ञस्तदा हरिः । सर्वाण्यपि च दिव्यास्त्राण्यथैनं प्रत्यवासृजत्
បន្ទាប់មក ហរិ (វិષ્ણុ) ក្រោកឡើងវិញ ដូចជាក្រោយតែខណៈមួយ ហើយបានស្មារតីពេញលេញ; ទ្រង់បានបាញ់អាវុធទេវដ៏វិសុទ្ធទាំងអស់ ទៅប្រឆាំងនឹងគាត់។
Verse 29
स च विष्णुर्धनुर्मुक्तान्सर्वाञ्छर्वचमूपतिः । सहसा वारयामास घोरैः प्रतिशरैः शरान्
បន្ទាប់មក វិષ્ણុ—មេនៃកងទ័ពរបស់សរវ (សិវៈ)—បានទប់ស្កាត់ភ្លាមៗ ព្រួញទាំងអស់ដែលបានបាញ់ចេញពីធ្នូ ដោយព្រួញប្រឆាំងដ៏គួរភ័យខ្លាច។
Verse 30
तं बाणं बाणवर्येण भद्रो भद्राह्वयेण तु । अप्राप्तमेव भगवाञ्चिच्छेद शतधा पथि
បន្ទាប់មក ភទ្រា ដោយព្រួញល្អឯកឈ្មោះ «ភទ្រាហ្វវ» បានកាត់ព្រួញនោះ ដែលកំពុងហោះមក ជាចំណែកមួយរយ នៅលើផ្លូវហោះរបស់វា មុនពេលវាឈានដល់គោលដៅ ដោយអំណាចមិនអាចទប់ទល់របស់ព្រះអម្ចាស់។
Verse 31
अथैकेनेषुणा शार्ङ्गं द्वाभ्यां पक्षौ गरुत्मतः । निमेषादेव चिच्छेद तदद्भुतमिवाभवत्
បន្ទាប់មក ដោយព្រួញតែមួយ គាត់បានកាត់បំបែកសារង្គ (Śārṅga) ហើយដោយព្រួញពីរទៀត បានកាត់ស្លាបរបស់គរុឌ (Garuḍa)។ ក្នុងពេលត្រឹមភ្លែតភ្នែក គាត់បានធ្វើសម្រេច—អស្ចារ្យដូចជាមហាអ чуд។
Verse 32
ततो योगबलाद्विष्णुर्देहाद्देवान्सुदारुणान् । शंखचक्रगदाहस्तान् विससर्ज सहस्रशः
បន្ទាប់មក ដោយអំណាចយោគៈរបស់ព្រះវិṣṇុ ព្រះអង្គបានបញ្ចេញពីព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គ ជាពាន់ៗ នូវទេវបុត្រដ៏សាហាវ កាន់ស័ង្ខ ចក្រ និងគដានៅក្នុងដៃ។
Verse 33
सर्वांस्तान्क्षणमात्रेण त्रैपुरानिव शंकरः । निर्ददाह महाबाहुर्नेत्रसृष्टेन वह्निना
បន្ទាប់មក ព្រះសង្ករៈ ព្រះអម្ចាស់ដៃខ្លាំង បានដុតពួកវាទាំងអស់ក្នុងមួយភ្លែត ដូចពេលដែលព្រះអង្គធ្លាប់បំផ្លាញត្រីបុរៈឲ្យក្លាយជាផេះ ដោយភ្លើងដែលផុសចេញពីព្រះនេត្រ។
Verse 34
ततः क्रुद्धतरो विष्णुश्चक्रमुद्यम्य सत्वरः । तस्मिन्वीरो समुत्स्रष्टुं तदानीमुद्यतो ऽभवत्
បន្ទាប់មក ព្រះវិṣṇុ កាន់តែខឹងខ្លាំង បានលើកចក្រឡើងយ៉ាងរហ័ស ហើយនៅពេលនោះឯង វីរបុរសបានត្រៀមខ្លួនបោះវាទៅលើព្រះអង្គ។
Verse 35
तं दृष्ट्वा चक्रमुद्यम्य पुरतः समुपस्थितम् । स्मयन्निव गणेशानो व्यष्टंभयदयत्नतः
ពេលឃើញព្រះវិṣṇុឈរនៅមុខ ដោយលើកចក្រឡើង ព្រះគណេសៈ ព្រះអម្ចាស់នៃគណៈ ហាក់ដូចញញឹម ហើយដោយមិនចាំបាច់ប្រឹងប្រែង ក៏ទប់ស្កាត់ និងរារាំងព្រះអង្គបាន។
Verse 36
स्तंभितांगस्तु तच्चक्रं घोरमप्रतिमं क्वचित् । इच्छन्नपि समुत्स्रष्टुं न विष्णुरभवत्क्षमः
តែអវយវៈរបស់វិṣṇុ ត្រូវបានធ្វើឲ្យរឹងស្ទះភ្លាមៗ ហើយចក្រដ៏គួរឱ្យខ្លាច មិនមានអ្វីប្រៀបបាននោះ មិនអាចបោះចេញបានឡើយ។ ទោះបីព្រះអង្គប្រាថ្នាបោះវាចេញក៏ដោយ វិṣṇុមិនអាចធ្វើបានទេ ព្រោះត្រូវបានចងក្រងដោយអធិបតេយ្យដ៏លើសលប់របស់ព្រះសិវៈ។
Verse 37
श्वसन्निवैकमुद्धृत्य बाहुं चक्रसमन्वितम् । अतिष्ठदलसो भूत्वा पाषाण इव निश्चलः
ដកដង្ហើមហាក់ដូចជាកំពុងទុក្ខលំបាក ព្រះអង្គលើកដៃមួយ—ដៃដែលកាន់ចក្រ—ហើយឈរនៅទីនោះដោយទន់ខ្សោយ អសកម្ម មិនរវើរវាយដូចថ្ម។
Verse 38
विशरीरो यथाजीवो विशृङ्गो वा यथा वृषः । विदंष्ट्रश्च यथा सिंहस्तथा विष्णुरवस्थितः
ដូចជាសត្វមានជីវិត បើគ្មានរាងកាយ នឹងអសមត្ថ; ដូចគោឈ្មោល បើគ្មានស្នែង នឹងគ្មានអានុភាព; ដូចសិង្ហ បើគ្មានធ្មេញចុង នឹងខ្សោយ—ដូច្នេះដែរ ព្រះវិṣṇុ បើគ្មានព្រះសិវៈ ក៏ស្ថិតក្នុងភាពអសកម្ម។
Verse 39
तं दृष्ट्वा दुर्दशापन्नं विष्णुमिंद्रादयः सुराः । समुन्नद्धा गणेन्द्रेण मृगेंद्रेणेव गोवृषाः
ឃើញព្រះវិṣṇុធ្លាក់ចូលស្ថានភាពអាក្រក់ ឥន្ទ្រ និងទេវតាផ្សេងៗ ក៏រំភើបខ្លាំង—ដូចគោឈ្មោលត្រូវមេហ្វូងលើកទឹកចិត្ត ឬដូចហ្វូងគោត្រូវសត្វសិង្ហក្នុងសត្វព្រៃធ្វើឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល។
Verse 40
प्रगृहीतायुधा यौद्धुंक्रुद्धाः समुपतस्थिरे । तान्दृष्ट्वा समरे भद्रःक्षुद्रानिव हरिर्मृगान्
ពួកគេកាន់អាវុធក្នុងដៃ ដោយកំហឹង និងចង់ប្រយុទ្ធ ក៏ចូលទៅជិតគាត់។ ឃើញពួកគេនៅលើសមរភូមិ វីរបុរសដ៏ក្លាហានបានមើលពួកសត្រូវតូចតាចនោះ ដូចសិង្ហមើលសត្វក្តាន់ថាឥតសារៈ។
Verse 41
साक्षाद्रुद्रतनुर्वीरो वरवीरगणावृतः । अट्टहासेन घोरेण व्यष्टं भयदनिंदितः
វីរបុរសនោះ ជារូបកាយផ្ទាល់នៃព្រះរុទ្រា ឈរមានកងវីរបុរសល្អឥតខ្ចោះព័ទ្ធជុំវិញ។ ដោយសំណើចអট্টហាសដ៏គួរភ័យ ព្រះអង្គបានបំបាក់សេចក្តីភ័យខ្លាចទាំងមូល ឱ អ្នកគ្មានកំហុស។
Verse 42
तथा शतमखस्यापि सवज्रो दक्षिणः करः । सिसृक्षोरेव उद्वज्रश्चित्रीकृत इवाभवत्
ដូចគ្នានេះដែរ សូម្បីតែដៃស្តាំរបស់សតមខៈ (ឥន្ទ្រ) ដែលកាន់វជ្រៈ ក៏ក្លាយដូចជារូបគំនូរ ស្ងៀមស្ងាត់មិនចលនា ដូចជាកំពុងត្រៀមបោះវជ្រៈ ប៉ុន្តែត្រូវបានទប់ស្កាត់។
Verse 43
अन्येषामपि सर्वेषां सरक्ता अपि बाहवः । अलसानामिवारंभास्तादृशाः प्रतियांत्युत
សូម្បីតែដៃរបស់អ្នកដទៃទាំងអស់ ទោះប្រឡាក់ឈាមក៏ដោយ ក៏ចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធដូចការចាប់ផ្តើមអស់កម្លាំងរបស់អ្នកខ្ជិល ហើយត្រឡប់ទៅវិញម្តងហើយម្តងទៀតដោយអសកម្មដដែល។
Verse 44
एवं भगवता तेन व्याहताशेषवैभवात् । अमराः समरे तस्य पुरतः स्थातुमक्षमाः
ដូច្នេះ ដោយព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះគុណនោះ បានបំផ្លាញសិរីល្អ និងអំណាចទាំងមូលរបស់ពួកគេ អមរាទាំងឡាយក្នុងសមរភូមិនោះ មិនអាចឈរនៅមុខព្រះអង្គបានឡើយ។
Verse 45
स्तब्धैरवयवैरेव दुद्रुवुर्भयविह्वलाः । स्थितिं च चक्रिरे युद्धे वीरतेजोभयाकुलाः
អវយវៈរបស់ពួកគេរឹងស្ទះដោយការភ្ញាក់ផ្អើល ពួកគេរត់ច្របូកច្របល់ដោយភ័យ។ ទោះយ៉ាងណា នៅក្នុងសង្គ្រាមនោះផង ពួកគេក៏តាំងជួររបស់ខ្លួន—វីរបុរសដែលចិត្តរវល់រវាងពន្លឺវីរភាព និងភាពភ័យខ្លាច។
Verse 46
विद्रुतांस्त्रिदशान्वीरान्वीरभद्रो महाभुजः । विव्याध निशितैर्बाणैर्मघो वर्षैरिवाचलान्
បន្ទាប់មក វីរភទ្រា វីរបុរសដៃធំ បានបាញ់ព្រះទេវតាទាំងនោះដែលកំពុងរត់គេច ដោយព្រួញមុតៗ—ដូចឥន្ទ្រ (មឃ) បាញ់ភ្លៀងជាច្រាំងលើភ្នំ។
Verse 47
बहवस्तस्य वीरस्य बाहवः परिघोपमाः । शस्त्रैश्चकाशिरे दीप्तैः साग्निज्वाला इवोरगाः
វីរបុរសនោះមានដៃជាច្រើន ដូចដំបងដែកមានកម្លាំង; ហើយអាវុធភ្លឺចែងចាំងរបស់គាត់ ក៏រលោងដូចពស់ដែលព័ទ្ធដោយអណ្តាតភ្លើង។
Verse 48
अस्त्रशस्त्राण्यनेकानिसवीरो विसृजन्बभौ । विसृजन्सर्वभूतानि यथादौ विश्वसंभवः
វីរបុរសនោះភ្លឺរលោង ខណៈពេលបោះចោលអាវុធ និងអាស្រ្តរាប់មិនអស់។ ពេលបញ្ចេញវា គាត់ដូចជាប្រភពលោកនៅដើមសೃષ્ટិ បង្កើតសត្វទាំងអស់។
Verse 49
यथा रश्मिभिरादित्यः प्रच्छादयति मेदिनीम् । तथा वीरः क्षणादेव शरैः प्राच्छादयद्दिशः
ដូចព្រះអាទិត្យបាំងផែនដីដោយកាំរស្មីរបស់ព្រះអង្គ ដូច្នេះវីរបុរសនោះក្នុងមួយភ្លែតបានគ្របដណ្តប់ទិសទាំងអស់ដោយព្រួញរបស់គាត់។
Verse 50
खमंडले गणेन्द्रस्य शराः कनकभूषिताः । उत्पतंतस्तडिद्रूपैरुपमानपदं ययुः
នៅក្នុងមណ្ឌលមេឃ ព្រួញរបស់អធិការក្រុមគណៈ តុបតែងដោយមាស ពេលហោះឡើង បានមានរូបដូចផ្លេកបន្ទោរ ក្លាយជាគំរូសមស្របសម្រាប់ការប្រៀបធៀប។
Verse 51
महांतस्ते सुरगणान्मंडूकानिवडुंडुभाः । प्राणैर्वियोजयामासुः पपुश्च रुधिरासवम्
ឌុណ្ឌុភៈដ៏មហិមា ទាំងនោះ បានវាយបំបាក់កងទេវតា ដូចជាកង្កែបតូចៗ បំបែកពួកគេចេញពីដង្ហើមជីវិត ហើយថែមទាំងផឹកឈាមរបស់ពួកគេ ដូចជាភេសជ្ជៈស្រវឹង។
Verse 52
निकृत्तबाहवः केचित्केचिल्लूनवराननाः । पार्श्वे विदारिताः केचिन्निपेतुरमरा भुवि
ទេវតាខ្លះ ដួលលើផែនដី ដោយដៃត្រូវកាត់ផ្តាច់; ខ្លះទៀត មុខដ៏ថ្លៃថ្នូរត្រូវបំផ្លាញ; ខ្លះទៀត ចំហៀងត្រូវហែកបើក—ដូច្នេះ អមរៈទាំងឡាយបានរលំលើដី ក្នុងកំហឹងសង្គ្រាម។
Verse 53
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बहुभिश्छिन्नसन्धिभिः । विवृत्तनयनाः केचिन्निपेतुर्भूतले मृताः
ដោយព្រួញមានមុខមុតឆ្កាង ឆ្កួតឆ្កាងកាយអវយវៈ ហែកបំបែក និងសន្លាក់ជាច្រើនត្រូវកាត់ផ្តាច់—ទេវតាខ្លះ ភ្នែករមៀលឡើងលើ បានដួលលើផែនដី ស្លាប់។
Verse 54
भूमौ केचित्प्रविविशुः पर्वतानां गुहाः परे । अपरे जग्मुराकाशं परे च विविशुर्जलम्
ខ្លះចូលទៅក្នុងផែនដី; ខ្លះទៅកាន់រូងភ្នំនានា។ ខ្លះឡើងទៅលើមេឃ ហើយខ្លះទៀតចូលទៅក្នុងទឹក។
Verse 55
तथा संछिन्नसर्वांगैस्स वीरस्त्रिदशैर्बभौ । परिग्रस्तप्रजावर्गो भगवानिव भैरवः
ដូច្នេះ វីរបុរសនោះ បានភ្លឺចែងចាំង ដោយមានទេវតាទាំងសាមសិបបីព័ទ្ធជុំវិញ ដែលអវយវៈរបស់ពួកគេត្រូវបានកាត់បាក់បែក—ដូចជាព្រះភៃរវៈអម្ចាស់ផ្ទាល់—ខណៈដែលសត្វលោកជាច្រើនត្រូវបានចាប់គាំង និងគ្រប់គ្រងដោយភ័យស្ញប់ស្ញែង។
Verse 56
दग्धत्रिपुरसंव्यूहस्त्रिपुरारिर्यथाभवत् । एवं देवबलं सर्वं दीनं बीभत्सदर्शनम्
ដូចដែលព្រះត្រីបុរារី អ្នកសម្លាប់ត្រីបុរា បានដុតអារាយទាំងមូលនៃត្រីបុរា ឲ្យក្លាយជាផេះ ដូច្នេះដែរ កងទ័ពទេវតាទាំងមូល ក៏ក្លាយជាអស់សង្ឃឹមទាំងស្រុង បង្ហាញទិដ្ឋភាពគួរភ័យ និងគួរអាណិត។
Verse 57
गणेश्वरसमुत्पन्नं कृपणं वपुराददे । तदा त्रिदशवीराणामसृक्सलिलवाहिनी
បន្ទាប់មក បានលេចឡើងរូបកាយគួរអាណិតមួយ កើតចេញពីព្រះគណេស្វរៈ; ហើយនៅពេលនោះ ក្នុងចំណោមទេវវីរបុរសទាំងឡាយ មានស្ទឹងមួយហូរចេញដូចទឹក—តែជាទឹកឈាម។
Verse 58
प्रावर्तत नदी घोरा प्राणिनां भयशंसिनी । रुधिरेण परिक्लिन्ना यज्ञभूमिस्तदा बभौ
បន្ទាប់មក ទន្លេដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចមួយបានហូរចេញ ដូចជាសញ្ញាព្រមានភ័យរន្ធត់ដល់សត្វមានជីវិតទាំងអស់; ហើយនៅពេលនោះ ទីធ្វើយជ្ញាបានបង្ហាញថា ត្រូវបានជ្រាបជោក និងលាបលាន់ដោយឈាម។
Verse 59
रक्तार्द्रवसना श्यामा हतशुंभेव कैशिकी । तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणे
កៃសិកី មានពណ៌ខ្មៅស្រអែម សម្លៀកបំពាក់ជ្រាបឈាម បានបង្ហាញខ្លួន ដូចជាបានសម្លាប់សុಂಭៈរួចហើយ។ ក្នុងសមរភូមិដ៏ធំ ដែលកំពុងកើតឡើងពេញទំហឹង និងសាហាវយ៉ាងខ្លាំង នាងឈរជាអំណាចដ៏កាចសាហាវ ដែលបង្វែរទិសសង្គ្រាម។
Verse 60
भयेनेव परित्रस्ता प्रचचाल वसुन्धरा । महोर्मिकलिलावर्तश्चुक्षुभे च महोदधिः
ដូចជាត្រូវភ័យកាន់កាប់ ផែនដីក៏ញ័រ និងរញ្ជួយ; មហាសមុទ្រធំក៏កក្រើកក្នុងភាពចលាចល រលកធំៗ និងវង់ទឹកកួចក្រឡុកយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 61
पेतुश्चोल्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाः । अप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौ
អូលកាភ្លើងធ្លាក់ចុះ ហើយអុបទាតដ៏គួរភ័យកើតឡើង; ដើមឈើទម្លាក់សាខា។ ទិសទាំងអស់មើលទៅមិនសប្បាយចិត្ត ហើយខ្យល់អមង្គលក៏បក់—សញ្ញាថាសមតុល្យលោកត្រូវរំខាន រហូតត្រឡប់ទៅក្នុងរបៀបរបស់ព្រះអម្ចាស់។
Verse 62
अहो विधिविपर्यासस्त्वश्वमेधोयमध्वरः । यजमानस्स्वयं दक्षौ ब्रह्मपुत्रप्रजापतिः
អាឡាស! នេះជាការប្រែប្រួលនៃរបៀបធម៌—យញ្ញអશ્વមេធនេះបានក្លាយទៅយ៉ាងដូចម្តេច! ព្រោះអ្នកធ្វើយញ្ញគឺដក្សាផ្ទាល់ ព្រះប្រជាបតិ កូនប្រុសរបស់ព្រះព្រហ្ម។
Verse 63
धर्मादयस्सदस्याश्च रक्षिता गरुडध्वजः । भागांश्च प्रतिगृह्णंति साक्षादिंद्रादयः सुराः
ធម្មៈ និងសមាជិកគោរពផ្សេងៗនៃសភាទេវតា ត្រូវបានការពារដោយព្រះអម្ចាស់ដែលមានគរុឌលើទង់ (វិស្ណុ)។ ហើយឥន្ទ្រា និងទេវតាផ្សេងៗ ក៏ទទួលយកចំណែកដែលបានកំណត់នៃគ្រឿងបូជាដោយផ្ទាល់។
Verse 64
तथापि यजमानस्य यज्ञस्य च सहर्त्विजः । सद्य एव शिरश्छेदस्साधु संपद्यते फलम्
ទោះជាយ៉ាងណា សម្រាប់អ្នកធ្វើយញ្ញ និងសម្រាប់យញ្ញ—រួមទាំងព្រះសង្ឃព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកបំពេញពិធី—ផលដែលសមរម្យកើតឡើងភ្លាមៗ គឺការកាត់ក្បាលរបស់អ្នកប្រព្រឹត្តខុស នៅទីនោះតែម្តង។
Verse 65
तस्मान्नावेदनिर्दिष्टं न चेश्वरबहिष्कृतम् । नासत्परिगृहीतं च कर्म कुर्यात्कदाचन
ដូច្នេះ មិនគួរធ្វើពិធីណាមួយដែលមិនបានបញ្ជាក់ដោយព្រះវចនៈ ឬសាស្ត្រ; មិនគួរធ្វើអំពើណាមួយដែលព្រះអម្ចាស់បានបដិសេធ; ហើយកុំធ្វើកម្មពិធីដែលអ្នកមិនពិត និងអធម៌បានយកមកអនុវត្តឡើយ។
Verse 66
कृत्वापि सुमहत्पुण्यमिष्ट्वा यज्ञशतैरपि । न तत्फलमवाप्नोति भक्तिहीनो महेश्वरे
ទោះបីបានធ្វើបុណ្យដ៏មហិមា និងបូជាយញ្ញរាប់រយដងក៏ដោយ អ្នកដែលខ្វះភក្តីចំពោះមហេស្វរ មិនអាចទទួលបានផលពិតនៃកិច្ចការទាំងនោះឡើយ។
Verse 67
कृत्वापि सुमहत्पापं भक्त्या यजति यश्शिवम् । मुच्यते पातकैः सर्वैर्नात्र कार्या विचारणा
ទោះបីបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបដ៏ធំធេងក៏ដោយ បើគេបូជាព្រះសិវៈដោយភក្តី នោះគេនឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់—អំពីនេះមិនចាំបាច់សង្ស័យឬពិចារណាទៀតឡើយ។
Verse 68
बहुनात्र किमुक्तेन वृथा दानं वृथा तपः । वृथा यज्ञो वृथा होमः शिवनिन्दारतस्य तु
នៅទីនេះត្រូវនិយាយច្រើនអ្វីទៀត? សម្រាប់អ្នកដែលរីករាយក្នុងការប្រមាថព្រះសិវៈ ទានគ្មានផល តបស្យាគ្មានផល; យញ្ញគ្មានផល ហូមគ្មានផលដែរ។
Verse 69
ततः सनारायणकास्सरुद्राः सलोकपालास्समरे सुरौघाः । गणेंद्रचापच्युतबाणविद्धाः प्रदुद्रुवुर्गाढरुजाभिभूताः
បន្ទាប់មក ក្នុងសមរភូមិនោះ កងទេវតាទាំងឡាយ—រួមទាំងនារាយណៈ ព្រះរុទ្រា និងអធិការពិភពលោក—ពេលត្រូវព្រួញដែលបាញ់ចេញពីធ្នូរបស់គណេន្រ្ទ ប៉ះពាល់ ក៏រត់គេចខ្លួន ដោយត្រូវទុក្ខឈឺចាប់ខ្លាំងគ្របដណ្តប់។
Verse 70
चेलुः क्वचित्केचन शीर्णकेशाः सेदुः क्वचित्केचन दीर्घगात्राः । पेतुः क्वचित्केचन भिन्नवक्त्रा नेशुः क्वचित्केचन देववीराः
ខ្លះដើររវល់ដោយសក់រលុងរលាយ; ខ្លះអង្គុយចុះ ដោយអវយវៈលាតសន្ធឹងវែង។ ខ្លះដួល ដោយមុខមាត់បែកបាក់បំភ្លៃ; ហើយខ្លះ—ទេវវីរជន—ស្រែករំពង។
Verse 71
केचिच्च तत्र त्रिदशा विपन्ना विस्रस्तवस्त्राभरणास्त्रशस्त्राः । निपेतुरुद्भासितदीनमुद्रा मदं च दर्पं च बलं च हित्वा
ខ្លះនៃទេវតានៅទីនោះបាក់បែកទាំងស្រុង; សម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអលង្ការ អាវុធ និងអាវុធបាញ់របស់ពួកគេរអិលធ្លាក់ចេញ។ ពួកគេដួលចុះ ដោយមុខមាត់និងកាយវិការបង្ហាញភាពអស់សង្ឃឹម បោះបង់ស្រវឹង មោទនភាព និងអំណាច។
Verse 72
सस्मुत्पथप्रस्थितमप्रधृष्यो विक्षिप्य दक्षाध्वरमक्षतास्त्रैः । बभौ गणेशस्स गणेश्वराणां मध्ये स्थितः सिंह इवर्षभाणाम्
មិនអាចឈ្នះបាន មិនអាចបំបាក់បាន ព្រះគណេឝាបានវាយបំផ្លាញ និងបំបែកពិធីយជ្ញារបស់ទក្ខ ដោយអាវុធមិនខកគោល។ បន្ទាប់មក ព្រះគណេឝាប្រាថ្នាពន្លឺរុងរឿងក្នុងចំណោមម្ចាស់នៃគណៈ ដូចសីហៈឈរនៅកណ្ដាលគោឧសភ។
A divine chariot manifests in the sky; Brahmā (as charioteer under Śiva’s command) directs the hero Bhadra to ascend it, and a powerful conch-blast inaugurates the martial escalation.
The chariot signifies sanctioned divine agency (ājñā + tejas), while the conch-sound functions as śabda-śakti—an energizing, fear-inducing proclamation that transforms narrative action into ritual-symbolic power.
Śiva as Tryambaka with Ambikā is the witnessing sovereign; Brahmā appears as delegated executor; Hari is approached as a major divine counterpart; Bhadra embodies gaṇa-force empowered for a decisive encounter.