
អធ្យាយ ៤៤ បង្ហាញជាសំណួររបស់ព្រះឥសីទាំងឡាយសួរ សូតា អំពីកំណើតរបស់ វ្យាសៈ៖ តើមហាយោគី វ្យាសៈ កើតពី សត្យវតី តាមរយៈ បារាសរៈ ដូចម្តេច។ សូតា ឆ្លើយដោយរឿងរ៉ាវនៅលើច្រាំងយមុនា ពេលបារាសរៈធ្វើទៀរថយាត្រា។ មានការឆ្លងទន្លេដោយទូក ជួបសហគមន៍អ្នកនេសាទ (និសាទ) និងកូនស្រី ម៉ត្ស្យគន្ធា (ក្រោយមក សត្យវតី) ហើយកាលយោគៈ/វាសនាតាមកាលៈ បណ្ដាលឲ្យអ្នកតបស្យាដែលគ្រប់គ្រងខ្លួនបាន ប្រែទៅចិត្តបង្កើតពូជ។ អធ្យាយនេះបង្រៀនថា ព្រះឥសីអស្ចារ្យកើតឡើងដោយការប្រសព្វគ្នានៃទៀរថៈ អំណាចឥសី និងពេលវេលាដ៏សមស្រប ដើម្បីបង្កើតខ្សែបន្តចំណេះដឹង និងអធិការសាស្ត្រ។
Verse 1
मुनय ऊचुः । व्यासोत्पत्तिं महाबुद्धे ब्रूहि सूत दयानिधे । कृपया परया स्वामिन्कृतार्थान्निष्कुरु प्रभो
មុនីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ សូតៈ អ្នកមានប្រាជ្ញាធំ មហាសមុទ្រនៃមេត្តាករុណា សូមប្រាប់យើងអំពីកំណើត និងប្រភពរបស់វ្យាស។ ដោយព្រះគុណដ៏ឧត្តមរបស់អ្នក ឱ ព្រះគ្រូគោរព សូមធ្វើឲ្យយើងសម្រេចបំណង ឱ ព្រះអម្ចាស់»។
Verse 2
व्यासस्य जननी प्रोक्ता नाम्ना सत्यवती शुभा । विवाहिता तु सा देवी राज्ञा शन्तनुना किल
សត្យវតីដ៏ប្រសើរ ត្រូវបានប្រកាសថាជាមាតារបស់វ្យាស។ ពិតប្រាកដណាស់ ព្រះនាងដ៏គួរគោរពនោះ បានរៀបការជាមួយព្រះរាជា សន្តនុ។
Verse 3
तस्यां जातो महायोगी कथं व्यासः पराशरात् । सन्देहोऽत्र महाञ्जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति
«តើមហាយោគី វ្យាសៈ កើតពីនាង ដោយព្រះឥសី បរាសរៈ ដូចម្តេច? សង្ស័យដ៏ធំបានកើតឡើងនៅទីនេះ; សូមលោកមានគុណ សមគួរបំបាត់វា»។
Verse 4
सूत उवाच । एकदा तीर्थयात्रायां व्रजन्योगी पराशरः । यदृच्छया गतो रम्यं यमुनायास्तटं शुभम्
សូតៈបាននិយាយ៖ ម្តងមួយ ពេលយោគី បរាសរៈ ធ្វើដំណើរទៅបូជាទីរថៈ (ទីសក្ការៈ) ដោយចៃដន្យ គាត់បានទៅដល់ច្រាំងយមុនា ដ៏ស្រស់ស្អាត និងមង្គល។
Verse 5
निषादमाह धर्मात्मा कुर्वन्तं भोजनन्तदा । नयस्व यमुनापारं जलयानेन मामरम्
បន្ទាប់មក ព្រះមុនីអ្នកមានធម៌ បាននិយាយទៅកាន់និសាទ ដែលកំពុងរៀបចំអាហារថា៖ «សូមនាំខ្ញុំឆ្លងទៅកំពង់ម្ខាងនៃយមុនា ដោយទូកទឹក ឥឡូវនេះ»។
Verse 6
इत्युक्तो मुनिना तेन निषादस्स्वसुतां जगौ । मत्स्यगन्धाममुं बाले पारं नावा नय द्रुतम्
និសាទបានទទួលព្រះបន្ទូលពីមុនីនោះ ហើយហៅកូនស្រីរបស់ខ្លួនថា៖ «កូនស្រីក្លិនត្រីអើយ ចូរនាំព្រះមហាបុរសនេះឆ្លងទៅកំពង់ម្ខាង ដោយទូក ឲ្យរហ័ស»។
Verse 7
तापसोऽयं महाभागे दृश्यन्तीगर्भसंभवः । तितीर्षुरस्ति मर्धाब्धिश्चतुराम्नायपारगः
ឱ ស្ត្រីមានសំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ អ្នកតាបសនេះ—កើតពីផ្ទៃដ្រឹស្យន្តី—ប្រាថ្នាឆ្លងសមុទ្រនៃកល្យាណ-អកល្យាណក្នុងលោក; គាត់បានឆ្លងកាត់ចំណេះដឹងបួនអាម្នាយ និងឈរមាំក្នុងតបស្យា។
Verse 8
इति विज्ञापिता पित्रा मत्स्यगन्धा महामुनिम् । संवाहयति नौकायामासीनं सूर्य्यरोचिषम्
ដូច្នេះ តាមព្រះបិតាប្រាប់ណែនាំ មត្ស្យគន្ធា បានចាប់ផ្តើមបម្រើយ៉ាងទន់ភ្លន់ និងម៉ាស្សា ព្រះមហាមុនី សូរ្យ្យរោចិស ដែលអង្គុយនៅលើទូក។
Verse 9
कालयोगान्महायोगी तस्यां कामातुरोऽभवत् । दृष्ट्वा योऽप्सरसां रूपं न कदापि विमोहितः
ដោយអាថ៌កំបាំងនៃកាលៈ មហាយោគីនោះ ក៏កើតក្តីប្រាថ្នាចំពោះនាង—អង្គដែល ទោះបានឃើញសោភ័ណភាពអប្សរា ក៏មិនធ្លាប់វង្វេងឡើយ។
Verse 10
ग्रहीतुकामः स मुनिर्दाशकन्यां मनोहराम् । दक्षिणेन करेणैतामस्पृशद्दक्षिणे करे
មុនីនោះ មានបំណងចាប់កាន់កូនស្រីអ្នកនេសាទដ៏ស្រស់ស្អាត ក៏ល伸ដៃស្តាំទៅ ប៉ះលើដៃស្តាំរបស់នាង។
Verse 11
तमुवाच विशालाक्षीं वचनं स्मितपूर्वकम् । किमिदं क्रियये कर्म वाचंयम विगर्हितम्
បន្ទាប់មក គាត់បាននិយាយទៅកាន់នារីភ្នែកធំ ដោយញញឹមស្រាលជាមុនថា៖ «នេះជាកិច្ចការអ្វី ដែលអ្នកកំពុងធ្វើ—ជាអំពើគួរឲ្យទោស មិនសមនឹងអ្នកដែលសម្របសម្រួលពាក្យសម្តីឡើយ?»
Verse 12
वसिष्ठस्य कुले रम्ये त्वं जातोऽसि महामते । निषादजा त्वहम्ब्रह्मन्कथं संगो घटेत नौ
ឱអ្នកមានប្រាជ្ញាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ អ្នកបានកើតក្នុងត្រកូលដ៏រុងរឿងរបស់វសិស្ឋៈ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំ ឱព្រាហ្មណ៍ ជាកូនស្រីរបស់នីសាដា តើការរួមរស់រវាងយើងអាចកើតឡើងយ៉ាងដូចម្តេច?
Verse 13
दुर्लभं मानुषं जन्म ब्राह्मणत्वं विशेषतः । तत्रापि तापसत्वं च दुर्लभं मुनिसत्तम
ការកើតជាមនុស្សគឺពិបាកនឹងទទួលបានណាស់ ជាពិសេសការកើតជាព្រាហ្មណ៍។ សូម្បីតែក្នុងចំណោមនោះ ស្ថានភាពនៃវិន័យតបៈដ៏ពិតប្រាកដក៏កម្រមានណាស់ ឱអ្នកប្រាជ្ញដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 14
विद्यया वपुषा वाचा कुलशीलेन चान्वितः । कामबाणवशं यातो महदाश्चर्यमत्र हि
ប្រកបដោយការរៀនសូត្រ រូបរាងដ៏ស្រស់ស្អាត សម្តីដ៏ថ្លៃថ្នូរ ត្រកូលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងសីលធម៌ល្អ ប៉ុន្តែលោកនៅតែធ្លាក់ក្រោមអំណាចនៃព្រួញរបស់កាមៈ—ពិតមែនហើយ នេះគឺជាការអស្ចារ្យដ៏ធំធេងនៅទីនេះ។
Verse 15
प्रवृत्तमप्यसत्कर्म कर्तुमेनं न कोऽपि ह । भुवि वारयितुं शक्तः शापभीत्यास्य योगिनः
ទោះបីជាលោកបានចាប់ផ្តើមធ្វើអំពើមិនសុចរិតក៏ដោយ ក៏គ្មាននរណាម្នាក់នៅលើផែនដីអាចឃាត់ឃាំងលោកបានឡើយ—ដោយសារតែការភ័យខ្លាចចំពោះបណ្តាសារបស់យោគី។
Verse 16
इति संचिन्त्य हृदये निजगाद महामुनिम् । तावद्धैर्यं कुरु स्वामिन्यावत्त्वां पारयामि न
បន្ទាប់ពីបានគិតពិចារណាក្នុងចិត្តយ៉ាងដូច្នេះហើយ គាត់ក៏បាននិយាយទៅកាន់មហាមុនីថា៖ «ឱលោកស្រីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ សូមមានចិត្តនឹងនរ និងក្លាហាន—រហូតដល់ខ្ញុំអាចនាំអ្នកឆ្លងកាត់ដោយសុវត្ថិភាព សូមកុំអស់សង្ឃឹមឡើយ»។
Verse 17
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या योगिराजः पराशरः । तत्याज पाणिं तरसा सिन्धोः पारं गतः पुनः
សូត្រាបាននិយាយ៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យនាងដូច្នោះ ព្រះឥសីរាជ បារាសរៈ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងយោគៈ បានលែងដៃនាងដោយរហ័ស ហើយឆ្លងទន្លេទៅកាន់ឆ្នេរឆ្ងាយម្តងទៀត។
Verse 18
पुनर्जग्राह तां बालां मुनिं कामप्रपीडितः । कंपमाना तु सा बाला तमुवाच दयानिधिम्
ដោយត្រូវទុក្ខវេទនានៃកាមតណ្ហាបៀតបៀនម្តងទៀត មុនីបានចាប់យកក្មេងស្រីនោះឡើងវិញ។ នាងក្មេងស្រីញ័រខ្លួន ហើយនិយាយទៅកាន់គាត់—អ្នកដែលជាឃ្លាំងមេត្តាករុណា។
Verse 19
दुर्गन्धाहं मुनिश्रेष्ठ कृष्णवर्णा निषादजा । भवांस्तु परमोदारविचारो योगिसत्तमः
ខ្ញុំមានក្លិនអាក្រក់ ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ មានសម្បុរខ្មៅ ហើយកើតពីវង្សនិសាទ។ តែព្រះអង្គវិញ ជាអ្នកមានវិចារណៈ និងចរិតដ៏ឧត្តម ឱ យោគីដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។
Verse 20
नावयोर्घटते सङ्गो काचकांचनयोरिव । तुल्यजात्याकृतिकयोः संगः सौख्यप्रदो भवेत्
រវាងមនុស្សពីរដែលមិនស្រដៀងគ្នា ការសម្របសម្រួលពិតមិនកើតឡើងទេ ដូចកញ្ចក់នឹងមាស។ តែការរួមគ្នារវាងអ្នកមានជាតិ និងអាកប្បកិរិយាស្រដៀងគ្នា នឹងនាំមកសុខសាន្ត។
Verse 21
इत्युक्तेन तया तेन क्षणमात्रेण कामिनी । कृता योजनगंधा तु रम्यरूपा मनोरमा
ដូច្នេះ ពេលនាងត្រូវបានគាត់និយាយដូច្នោះ នារីស្រស់ស្អាតនោះ ក្នុងមួយភ្លែត ត្រូវបានធ្វើឲ្យមានក្លិនក្រអូបឆ្ងាយដល់មួយយោជនៈ ហើយក្លាយជារូបសោភា ល្អឥតខ្ចោះ គួរឲ្យចិត្តរីករាយ។
Verse 22
पुनर्जग्राह तां बालां स मुनिः कामपीडितः । ग्रहीतुकामं तं दृष्ट्वा पुनः प्रोवाच वासवी
ដោយត្រូវកាមក្តៅក្រហាយ សមុនីនោះបានចាប់ក្មេងស្រីនោះម្តងទៀត។ ពេលនាងឃើញគាត់មានចិត្តចង់ចាប់យក នាងវាសវីបាននិយាយឡើងម្តងទៀត។
Verse 23
रात्रौ व्यवायः कर्तव्यो न दिवेति श्रुतिर्जगौ । दिवासंगे महान्दोषो निन्दा चापि दुरासदा
ស្រ៊ុតិបានប្រកាសថា ការរួមស្នេហ៍គួរធ្វើនៅពេលរាត្រី មិនមែនពេលថ្ងៃទេ។ ព្រោះការរួមនៅពេលថ្ងៃនាំមកនូវទោសធំ ហើយក៏នាំឲ្យមានការរិះគន់ដែលលំបាកលុបបំបាត់។
Verse 24
तस्मात्तावत्प्रतीक्षस्व यावद्भवति यामिनी । पश्यन्ति मानवाश्चात्र पिता मे च तटे स्थितः
ដូច្នេះ សូមរង់ចាំនៅទីនេះសិន រហូតដល់យាមរាត្រីមកដល់។ មនុស្សនៅទីនេះកំពុងមើល ហើយឪពុកខ្ញុំក៏ឈរនៅលើច្រាំងទន្លេដែរ។
Verse 25
तयोक्तमिदमाकर्ण्य वचनं मुनिपुंगवः । नीहारं कल्पयामास सद्यः पुण्यबलेन वै
មុនីដ៏ប្រសើរ បានស្តាប់ពាក្យដែលអ្នកទាំងពីរបាននិយាយ ហើយភ្លាមៗបានបង្កើតពពកអ័ព្ទជាអាវរលោង ដោយអំណាចបុណ្យសន្សំរបស់ទ្រង់។
Verse 26
नीहारे च समुत्पन्ने तमसा रात्रिसंनिभे । व्यवायचकिता बाला पुनः प्रोवाच तम्मुनिम्
ពេលអ័ព្ទកើតឡើង ហើយភាពងងឹតរាលដាល ដូចយប់ នារីវ័យក្មេង—ភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះការរួមស្នេហា—បាននិយាយម្ដងទៀតទៅកាន់មុនីនោះ។
Verse 27
योगिन्नमोघवीर्य्यस्त्वं भुक्त्वा गन्तासि मां यदि । सगर्भा स्यां तदा स्वामिन्का गतिर्मे भवेदिति
«ឱ យោគី អานุភាពរបស់អ្នកមិនដែលខ្សោយឡើយ។ ប្រសិនបើអ្នកបានរួមស្នេហាជាមួយខ្ញុំ ហើយចង់ចាកចេញទៅវិញ បើខ្ញុំមានផ្ទៃពោះ ឱ ព្រះអម្ចាស់—វាសនារបស់ខ្ញុំនឹងទៅជាយ៉ាងណា?»
Verse 28
कन्याव्रतं महाबुद्धे मम नष्टं भविष्यति । हसिष्यति तदा लोकाः पितरं किं ब्रवीम्यहम्
ឱ អ្នកមានបញ្ញាធំ ការប្រកាន់ព្រហ្មចារីរបស់ខ្ញុំនឹងត្រូវបំផ្លាញ។ ពេលនោះមនុស្សលោកនឹងសើចចំអកខ្ញុំ—ខ្ញុំនឹងនិយាយអ្វីទៅកាន់ឪពុកខ្ញុំ?
Verse 29
पराशर उवाच । रम बाले मया सार्द्धं स्वच्छन्दं कामजै रसैः । स्वीयाभिलाषमाख्याहि पूरयाम्यधुना प्रिये
បារាសរៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ក្មេងស្រីអើយ ចូរលេងរីករាយជាមួយខ្ញុំដោយសេរី ក្នុងរសជាតិរីករាយដែលកើតពីកាម។ ចូរប្រាប់បំណងរបស់អ្នក; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងបំពេញវា ព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់»។
Verse 30
मदाज्ञासत्यकरणान्नाम्ना सत्यवती भव । वन्दनीया तथाशेषैर्योगिभिस्त्रिदशैरपि
«ព្រោះអ្នកបានធ្វើឲ្យព្រះបញ្ជារបស់យើងក្លាយជាការពិត សូមឲ្យអ្នកមាននាមថា សត្យវតី។ ហើយអ្នកនឹងគួរឲ្យគោរពដោយសព្វគ្នា—ទាំងយោគី និងសូម្បីតែទេវតាទាំងឡាយ»។
Verse 31
सत्यवत्युवाच । जानते न पिता माता न वान्ये भुवि मानवाः । कन्याधर्मो न मे हन्याद्यदि स्वीकुरु मान्तदा
សត្យវតីបាននិយាយថា៖ «ព្រះបិតា មាតា របស់ខ្ញុំមិនដឹងទេ ហើយមនុស្សដទៃលើផែនដីក៏មិនដឹងដែរ។ ប្រសិនបើលោកទទួលយកខ្ញុំឥឡូវនេះ នោះព្រហ្មចារីធម៌របស់ខ្ញុំ នឹងមិនត្រូវបំផ្លាញឡើយ»។
Verse 32
पुत्रश्च त्वत्समो नाथ भवेदद्भुतशक्तिमान् । सौगन्ध्यं सर्वदांगे मे तारुण्यं च नवंनवम्
«ឱ ព្រះអម្ចាស់ សូមឲ្យខ្ញុំមានកូនប្រុសស្មើនឹងលោក មានអំណាចអស្ចារ្យ។ ហើយសូមឲ្យក្លិនក្រអូបមាននៅគ្រប់អង្គរបស់ខ្ញុំជានិច្ច និងសូមឲ្យយុវវ័យរបស់ខ្ញុំស្រស់ថ្មីជានិរន្តរ៍»។
Verse 33
पराशर उवाच । शृणु प्रिये तवाभीष्टं सर्वं पूर्णं भविष्यति । विष्ण्वंशसंभवः पुत्रो भविता ते महायशाः
បារាសរ បានមានព្រះវាចា៖ «ស្តាប់ណា ព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់—អ្វីៗដែលអ្នកប្រាថ្នា នឹងបានបំពេញពេញលេញ។ កូនប្រុសដ៏មានកិត្តិយសធំ មកពីវង្សវីស្ណុ នឹងកើតជាកូនរបស់អ្នក»។
Verse 34
किंचिद्वै कारणं विद्धि यतोऽहं कामपीडितः । दृष्ट्वा चाप्सरसारूपं नामुह्यन्मे नमः क्वचित्
ចូរដឹងថា នេះជាមូលហេតុពិត៖ ខ្ញុំត្រូវបានទុក្ខទោមនស្សដោយកាមតណ្ហា។ ទោះបានឃើញរូបអប្សរា ក៏ចិត្តខ្ញុំមិនវង្វេងឡើយ—មិនមានពេលណាខ្ញុំបាត់បង់ការគោរពក្នុងចិត្តទេ។
Verse 35
मीनगन्धां समालक्ष्य त्वां मोहवशगोऽभवम् । न बाले भालपट्टस्थो ब्रह्मलेखोऽन्यथा भवेत्
ពេលខ្ញុំបានសង្កេតឃើញក្លិនត្រីលើអ្នក ខ្ញុំក៏ធ្លាក់ចូលក្រោមអំណាចមោហៈ។ ឱក្មេងស្រីអើយ វាសនាដែលព្រះព្រហ្មបានសរសេរលើផ្ទៃថ្ងាស មិនអាចប្រែផ្សេងបានឡើយ។
Verse 36
पुराणकर्ता पुत्रस्ते वेदशाखाविभागकृत् । भविष्यति वरारोहे ख्यातकीर्तिर्जगत्त्रये
ឱស្ត្រីមានចង្កេះស្រស់ស្អាតអើយ កូនប្រុសរបស់អ្នក នឹងក្លាយជាអ្នករៀបរៀងបុរាណ និងជាអ្នកបែងចែកសាខានៃវេដៈ; កិត្តិនាមរបស់គាត់ នឹងល្បីល្បាញទូទាំងលោកទាំងបី។
Verse 37
इत्युक्त्वा तां सुरम्याङ्गीं भुक्त्वा योगविशारदः । वव्राज शीघ्रं यमुनाजले स्नात्वा महामुने
បន្ទាប់ពីបាននិយាយដូច្នេះទៅកាន់នារីមានអង្គកាយស្រស់ស្អាតនោះ អ្នកជំនាញយោគៈបានបរិភោគ ហើយ—ឱមហាមុនី—បានចាកចេញយ៉ាងរហ័ស បន្ទាប់ពីងូតទឹកក្នុងទន្លេយមុនា។
Verse 38
सापि गर्भं दधाराशु द्वादशात्मसमप्रभम् । असूत सूर्य्यजाद्वीपे कामदेवमिवात्मजम्
នាងក៏បានមានគភ៌យ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយផ្ទុកពន្លឺរុងរឿងស្មើអំណាចដប់ពីរដង; ហើយនៅកោះសូរ្យ្យជាទ្វីប នាងបានប្រសូតកូនប្រុសមួយ ដូចព្រះកាមទេវផ្ទាល់។
Verse 39
वामे कमण्डलुं बिभ्रद्दक्षिणे दण्डमुत्तमम् । पिशंगीभिर्जटाभिश्च राजितो महसां चयः
ព្រះអង្គកាន់កមណ្ឌលុ (ប៉ាន់ទឹក) នៅដៃឆ្វេង និងកាន់ដណ្ឌ (ឈើច្រត់ដ៏ប្រសើរ) នៅដៃស្តាំ; ព្រះអង្គជាគំនរពន្លឺរុងរឿង បញ្ចេញរស្មី ដោយតុបតែងដោយសក់ជតាពណ៌ត្នោតស្រាល។
Verse 40
जातमात्रस्तु तेजस्वी मातरं प्रत्यभाषत । गच्छ मातर्यथाकामं गच्छाम्यहमतः परम्
តែព្រះកុមារដ៏ភ្លឺរលោងនោះ ទើបកើតភ្លាម ក៏មានព្រះវាចាទៅកាន់មាតា៖ «មាតា អ្នកចូរទៅតាមព្រះហឫទ័យ; ខ្ញុំនឹងចាកចេញពីទីនេះ ទៅកាន់ស្ថានដ៏លើសលប់បំផុត»។
Verse 41
मातर्यदा भवेत्कार्यं तव किंचिद्धृदीप्सितम् । संस्मृतश्चागमिष्यामि त्वदिच्छापूर्तिहेतवे
«មាតា ពេលណាអ្នកមានកិច្ចការណាមួយ ឬអ្វីមួយដែលព្រះហឫទ័យប្រាថ្នា—ពេលអ្នកនឹកដល់ខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងមកជាក់ជាមិនខាន ដើម្បីបំពេញបំណងរបស់អ្នក»។
Verse 42
इत्युक्त्वा मातृचरणावभिवाद्य तपोनिधिः । जगाम च तपः कर्त्तुं तीर्थं पापविशोधनम्
និយាយដូច្នេះហើយ អ្នកសន្សំសម្បត្តិនៃតបស្យា បានគោរពបង្គំជើងមាតា រួចចាកចេញទៅកាន់ទីរថៈដ៏បរិសុទ្ធ ដែលលាងបាប ដើម្បីអនុវត្តតបស។
Verse 43
सापि पित्रन्तिकं याता पुत्रस्नेहाकुला सती । स्मरन्ती चरितं सूनोर्वर्णयन्ती स्वभाग्यकम्
នាងក៏ទៅដល់ព្រះបិតារបស់នាងដែរ។ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់កូនធ្វើឲ្យចិត្តរវល់ នាងស្ត្រីសុចរិតនោះ តែងនឹកចាំអំពើរបស់កូន ហើយនិយាយរំលឹកពីសំណាងល្អរបស់ខ្លួន។
Verse 44
द्वीपे जातो यतो बालस्तेन द्वैपायनोऽभवत् । वेदशाखाविभजनाद्वेदव्यासः प्रकीर्तितः
ព្រោះកុមារនោះកើតលើកោះ (dvīpa) ដូច្នេះគេហៅថា ទ្វៃបាយនៈ; ហើយព្រោះបានបែងចែកវេទៈជាសាខានានា ទើបត្រូវបានសរសើរថា វេទវ្យាស។
Verse 45
तीर्थराजं प्रथमतो धर्मकामार्थ मोक्षदम् । नैमिषं च कुरुक्षेत्रं गङ्गाद्वारमवन्तिकाम्
ដំបូងគេ គេសរសើរ «រាជានៃទីរថ» (ទីរថដ៏ប្រសើរ) ជាអ្នកប្រទាន ធម្មៈ កាមៈ អត្ថៈ និងមោក្ខៈ; បន្ទាប់មក នៃមិષៈ កុរុក្សេត្រៈ គង្គាទ្វារ (ហរិទ្វារ) និង អវន្តិកា (ឧជ្ជយិនី)។
Verse 46
अयोध्यां मथुरां चैव द्वारकाममरावतीम् । सरस्वतीं सिंधुसङ्गं गंगा सागरसंगमम्
អយោធ្យា និង មថុរា ហើយទៀត ទ្វារកា និង អមរាវតី; ទន្លេសរស្វតី កន្លែងជួបទន្លេសិន្ធុ និង កន្លែងដែលគង្គាជួបសមុទ្រ—ទីសក្ការៈទាំងនេះគួរឲ្យគោរពបូជា។
Verse 47
काञ्चीं च त्र्यम्बकं चापि सप्तगोदावरीतटम् । कालञ्जरं प्रभासं च तथा बदरिकाश्रमम्
ហើយគួរទៅកាន់ កាញ្ចី និង ត្រ្យម્બក ផងដែរ; ច្រាំងទន្លេគោទាវរីនៅ សប្តគោទាវរី; កាលញ្ជរ ប្រភាស និង បទរិកាស្រាម ដូចគ្នា។
Verse 48
महालयन्तथोंकारक्षेत्रं वै पुरुषोत्तमम् । गोकर्णं भृगुकच्छं च भृगुतुंगं च पुष्करम्
«មហាលយ» ហើយដូចគ្នា «ឱំការក្សេត្រ» ទីសក្ការៈ; និង «បុរុសោត្តម»—រួមទាំង គោកರ್ಣ ភೃគុកច្ឆ ភೃគុទុង្គ និង បុស្ករ។
Verse 49
श्रीपर्वतादितीर्थानि धारातीर्थं तथैव च । गत्वावगाह्य विधिना चचार परमन्तपः
ព្រះអង្គបានទៅកាន់ទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធទាំងឡាយ ចាប់ពី ស្រីបរវត និងទៅដល់ ធារាទីរថ; ហើយបានងូតទឹកតាមពិធីវិធីដែលកំណត់ រួចអស្ចារ្យតបស្វីនោះ—កំពុងឆេះដោយតបៈដ៏ខ្លាំង—បានបន្តអនុវត្តវិន័យតបស្យា។
Verse 50
एवन्तीर्थान्यनेकानि नानादेशस्थितानि ह । पर्य्यटन्कालिकासूनुः प्रापद्वाराणसीम्पुरीम्
ដូច្នេះ កាលិកាសូនុ បានដើរប្រាណតាមទីរថៈបរិសុទ្ធជាច្រើន នៅក្នុងដែនដីនានា ហើយចុងក្រោយបានទៅដល់ក្រុងវារាណសី។
Verse 51
यत्र विश्वेश्वरः साक्षादन्नपूर्णा महेश्वरी । भक्तानाममृतन्दातुं विराजेते कृपानिधी
នៅទីនោះ វិශ්វេស្វរៈ ព្រះសិវៈដោយផ្ទាល់ និង អន្នពូរណា មហេស្វរី ព្រះមាតាធំ បានភ្លឺរលោង—ទាំងពីរជាសមុទ្រករុណា—ប្រទានអម្រឹតនៃព្រះគុណដល់អ្នកស្រឡាញ់បូជា។
Verse 52
प्राप्य वाराणसीतीर्थं दृष्ट्वाथ मणिकर्णिकाम् । कोटिजन्मार्जितं पापं तत्याज स मुनीश्वरः
ពេលបានទៅដល់ទីរថៈវារាណសី ហើយបានឃើញមណិកರ್ಣិកា មុនីឥស្វរៈនោះ បានបោះបង់បាបដែលសន្សំមកពីកំណើតរាប់កោដិ។
Verse 53
दृष्ट्वा लिंगानि सर्वाणि विश्वेशप्रमुखानि च । स्नात्वा सर्वेषु कुण्डेषु वापीकूपसरस्सु च
បានឃើញលិង្គបរិសុទ្ធទាំងអស់ ដោយចាប់ផ្តើមពីវិශ්វេស និងបានងូតទឹកក្នុងកុណ្ឌៈទាំងអស់ ព្រមទាំងអណ្ដូង អាងជំហាន និងស្រះទឹកផងដែរ។
Verse 55
दण्डनायकमुख्यांश्च गणान्स्तुत्वा प्रयत्नतः । आदिकेशवमुख्यांश्च केशवान्परितोष्य च
ដោយខិតខំប្រឹងប្រែង គាត់បានសរសើរគណៈទាំងឡាយ ដោយមានដណ្ឌនាយកជាមេដឹកនាំ។ ហើយក៏បានធ្វើឲ្យកេសវៈទាំងឡាយ ព្រមទាំងអាទិកេសវៈ ពេញព្រះហឫទ័យផងដែរ។
Verse 56
लोलार्कमुख्यसूर्यांश्च प्रणम्य च पुनःपुनः । कृत्वा पिण्डप्रदानानि सर्वतीर्थेष्वतन्द्रितः
គាត់បានក្រាបបង្គំដល់ព្រះអាទិត្យ ម្តងហើយម្តងទៀត ដោយចាប់ផ្តើមពីឡោលារកៈ។ ហើយដោយមិនខ្ជិល គាត់បានធ្វើពិធីបូជាពിണ្ឌ (piṇḍa) នៅគ្រប់ទីរថៈ (tīrtha) ទាំងអស់។
Verse 57
स्थापयामास पुण्यात्मा लिंगं व्यासेश्वराभिधम् । यद्दर्शनाद्भवेद्विप्र नरो विद्यासु वाक्पतिः
បុណ្យបុរសនោះបានដំឡើងលិង្គមួយ មាននាមថា «វ្យាសេស្វរ»។ ឱ ព្រាហ្មណ៍ ត្រឹមតែបានឃើញវា មនុស្សម្នាក់ក៏ក្លាយជាម្ចាស់វាចា ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ និងចំណេះដឹងទាំងឡាយ។
Verse 58
लिंगान्यभ्यर्च्य विश्वेशप्रमुखानि सुभक्तितः । असकृच्चिन्तयामास किं लिगं क्षिप्रसिद्धिदम्
ក្រោយពីបានបូជាលិង្គព្រះសិវៈជាច្រើន ដោយចាប់ផ្តើមពី វិស្វេឝៈ ដោយសទ្ធាដ៏បរិសុទ្ធ គាត់បានគិតម្តងហើយម្តងទៀតថា៖ «លិង្គណាដែលប្រទានសិទ្ធិវិញ្ញាណបានឆាប់រហ័ស?»
Verse 59
यमाराध्य महादेवं विद्याः सर्वा लभेमहि । पुराणकर्तृताशक्तिर्ममास्तु यदनुग्रहात्
ដោយបូជាព្រះមហាទេវៈ សូមឲ្យយើងទទួលបានវិជ្ជាសក្ការៈទាំងអស់ ហើយដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់ព្រះអង្គ សូមឲ្យអំណាចក្នុងការតែងពុរាណកើតឡើងក្នុងខ្ញុំ។
Verse 60
श्रीदमोंकारनाथं वा कृत्तिवासेश्वरं किमु । केदारेशन्तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम्
ឬព្រះអូមការនាថដ៏គួរគោរព ឬព្រះក្រឹត្តិវាសេស្វរ—តើត្រូវនិយាយអ្វីទៀត? ហើយនៅកេដារ ព្រះអង្គត្រូវបានសរសើរថា កាមេស; កន្លែងផ្សេងទៀតថា ចន្ទ្រេស ឬព្រះអម្ចាស់មានភ្នែកបី (ត្រីលោកន)។
Verse 61
कालेशं वृद्धकालेशं कालशेश्वरमेव वा । ज्येष्ठेशं जम्बुकेशं वा जैगीषव्येश्वरन्तु वा
មនុស្សអាចបូជាព្រះសិវៈថា «កាលេស» ឬ «វృద్ధកាលេស» ឬក៏ «កាលសេស្វរ»; ឬថា «ជ្យេឋេស» «ជំបុកេស» ឬ «ជៃគីសវ្យេស្វរ» ផងដែរ។
Verse 62
दशाश्वमेधमीशानं द्रुमिचण्डेशमेव वा । दृक्केशं गरुडेशं वा गोकर्णेशं गणेश्वरम्
(គួរថ្វាយបូជា ឬរំលឹក) ព្រះឥសានៈ ដែលល្បីថា ដសាអશ્વមេធ; ឬ ដ្រុមិចណ្ឌេស; ឬ ទ្រឹក្កេស; ឬ គរុឌេស; និង គោកರ್ಣេស—គណេស្វរៈ ព្រះអម្ចាស់នៃគណៈទាំងឡាយ។
Verse 63
प्रसन्नवदनेशं वा धर्म्मेशं तारकेश्वरम् । नन्दिकेशं निवासेशं पत्रीशं प्रीतिकेश्वरम्
ឬក៏អាចថ្វាយបូជា (ព្រះសិវៈ) ដោយរំលឹកនាមបរិសុទ្ធទាំងនេះ៖ ព្រះអម្ចាស់នៃព្រះមុខស្ងប់ស្ងាត់, ព្រះអម្ចាស់នៃធម៌, តារកេស្វរៈ, ព្រះអម្ចាស់នៃនន្ទិន, ព្រះអម្ចាស់នៃទីស្នាក់, បត្រីស, និង ព្រីតិកេស្វរៈ។
Verse 64
पर्वतेशं पशुपतिं हाटकेश्वरमेव वा । बृहस्पतीश्वरं वाथ तिलभाण्डेशमेव वा
មនុស្សអាចថ្វាយបូជា (ព្រះអម្ចាស់) ជា បរវតេស, ជា បសុបតិ, ឬជាក់ស្តែងជា ហាតកេស្វរៈ; ឬក៏ជា បೃಹស្បតីស្វរៈ; ឬម្ដងទៀតជា ទិលភណ្ឌេស។
Verse 65
भारभूतेश्वरं किं वा महालक्ष्मीश्वरं तु वा । मरुतेशन्तु मोक्षेशं गंगेशं नर्मदेश्वरम्
ឬក៏ (អាចថ្វាយបូជា) ភារភូតេស្វរៈ; ឬជាក់ស្តែង មហាលក្ខ្មីស្វរៈ; ដូចគ្នានេះ ម៉រុតេស; មោក្សេស; គង្គេស; និង នರ್ಮទេស្វរៈ—ព្រះអម្ចាស់ទាំងនេះ (ឥស្វរៈ) គឺព្រះសិវៈ ដែលស្ថិតជាលិង្គនៅទីបរិសុទ្ធ។
Verse 66
कृष्णेशं परमेशानं रत्नेश्वरमथापि वा । यामुनेशं लांगलीशं श्रीमद्विश्वेश्वरं विभुम्
មនុស្សអាចបូជាព្រះសិវៈជាព្រះក្រឹṣṇeśa ជាព្រះបរមេśāna ឬជារ័ត្នេśvara; ដូចគ្នានេះទៀត ជាយាមុនេśa ជាលាង្គលីśa និងជាព្រះវិśveśvara ដ៏រុងរឿង—ព្រះអធិរាជសព្វទីសព្វកាល។
Verse 67
अविमुक्तेश्वरं वाथ विशालाक्षीशमेव वा । व्याघ्रेश्वरं वराहेशं विद्येश्वरमथापि वा
ឬមិនដូច្នោះទេ អាចបូជាព្រះអវិមុកតេśvara ឬព្រះវិśālākṣīśa; ដូចគ្នានេះទៀត ព្រះវ្យាឃ្រេśvara ព្រះវរាហេśa ឬព្រះវិទ្យេśvara—ទាំងអស់នេះជារូបបែបដ៏គួរគោរពនៃព្រះសិវៈ ដែលគួរចូលទៅជិតដោយសទ្ធា។
Verse 68
वरुणेशं विधीशं वा हरिकेशेश्वरन्तु वा । भवानीशं कपर्द्दीशं कन्दुकेश मजेश्वरम्
មនុស្សអាចបូជាព្រះសិវៈជាព្រះវរុណេśa ឬជាព្រះវិធីśa (ម្ចាស់លើព្រះប្រហ្មា) ឬជាព្រះហរិកេśេśvara; ដូចគ្នានេះទៀត ជាព្រះភវានីśa (ម្ចាស់នៃភវានី) ជាព្រះកបរទ្ដីśa (ម្ចាស់សក់ជាប់ជាខ្សែ) ជាព្រះកន្ទុកេśa និងជាព្រះមជេśvara។
Verse 69
विश्वकर्मेश्वरं वाथ वीरेश्वरमथापि वा । नादेशं कपिलेशं च भुवनेश्वरमेव वा
ឬអាចបូជាព្រះវិśvakarmēśvara ឬព្រះវីរេśvara; ឬព្រះនាទេśa ព្រះកពិលេśa ឬព្រះភុវនេśvara—ទាំងអស់នេះជារូប/លិង្គដ៏គួរគោរពនៃព្រះអម្ចាស់។
Verse 70
बाष्कुलीशं महादेवं सिद्धीश्वरमथापि वा । विश्वेदेवेश्वरं वीरभद्रेशं भैरवेश्वरम्
«សូមបូជា/រំលឹក បាស្កុលីśa មហាទេវ និងសិទ្ធីśvara; សូមបូជា/រំលឹក វិśvedeveśvara វីរភទ្រេśa និងភైరវេśvara»។
Verse 71
अमृतेशं सतीशं वा पार्वतीश्वरमेव वा । सिद्धेश्वरं मतंगेशं भूतीश्वरमथापि वा
មនុស្សអាចបូជាព្រះអង្គជាអម្រឹតេស្វរៈ (ម្ចាស់នៃអមតៈ) ឬជាសតីស្វរៈ (ម្ចាស់នៃសតី) ឬជាបារវតីស្វរៈ (ម្ចាស់នៃបារវតី) ក៏បាន; ឬជាសិទ្ធេស្វរៈ ជាមតង្គេស្វរៈ ឬជាភូទីស្វរៈ (ម្ចាស់នៃក្រុមសត្វ) —ទាំងនេះសុទ្ធតែជាព្រះនាមនៃព្រះសិវៈដ៏អធិបតីតែមួយ។
Verse 72
आषाढीशं प्रकामेशं कोटिरुद्रेश्वरन्तथा । मदालसेश्वरं चैव तिलपर्णेश्वरं किमु
«(ព្រះអង្គបានរំលឹក) អាសាឍីស្វរៈ ប្រាកាមេស្វរៈ ហើយក៏កោតិរុទ្រេស្វរៈដែរ; ទាំងមដាលសេស្វរៈ និងទិលបរណេស្វរៈផង—តើនៅត្រូវនិយាយអ្វីទៀត?»
Verse 73
किं वा हिरण्यगर्भेशं किं वा श्रीमध्यमेश्वरम् । इत्यादिकोटिलिंगानां मध्येऽहं किमुपाश्रये
«ឬខ្ញុំគួរជ្រកកោននៅហិរញ្ញគರ್ಭេស្វរៈ ឬនៅស្រីមធ្យមេស្វរៈដ៏មង្គល? ក្នុងចំណោមលិង្គរាប់កោដិមិនអស់ទាំងនេះ ខ្ញុំគួរពឹងផ្អែក និងបូជាមួយណា?»
Verse 74
इति चिन्तातुरो व्यासः शिवभक्तिरतात्मवान् । क्षणं विचारयामास ध्यानसुस्थिरचेतसा
ដូច្នេះ វ្យាសៈ ដែលព្រះចិត្តរបស់ទ្រង់ជាប់ជានិច្ចក្នុងភក្តិដល់ព្រះសិវៈ បានក្លាយជាអន្ទះសារព្រួយបារម្ភ ហើយមួយភ្លែតបានពិចារណា ដោយចិត្តស្ថិតស្ថេរនៅក្នុងសមាធិ។
Verse 75
आज्ञातं विस्मृतं तावन्निष्पन्नो मे मनोरथः । सिद्धैः संपूजितं लिंगं धर्म्मकामार्थमोक्षदम्
ដរាបណាវានៅមិនត្រូវបានដឹង និងត្រូវបានភ្លេច បំណងប្រាថ្នាដ៏ស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំមិនទាន់សម្រេច។ ប៉ុន្តែ លិង្គៈនេះ ដែលសិទ្ធៈទាំងឡាយក៏គោរពបូជាផងដែរ ប្រទានធម្មៈ កាមៈ អត្ថៈ និងមោក្ខៈ។
Verse 76
दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य चेतो निर्मलतामियात् । उद्धाटितं सदैवास्ति द्वारं स्वर्गस्य यत्र हि
ដោយគ្រាន់តែឃើញ និងប៉ះពាល់ដល់ព្រះសាន្និធានដ៏បរិសុទ្ធនោះ ចិត្តក៏បានស្អាតបរិសុទ្ធ។ ព្រោះនៅទីនោះ ទ្វារសួគ៌តែងតែបើកចំហជានិច្ច។
Verse 77
अविमुक्ते महाक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे हि तत्परम् । यत्रास्ते परमं लिंगं मध्यमेश्वरसंज्ञकम्
នៅអវិមុកតៈ—វាលសក្ការៈដ៏ធំ ជាទីបរិសុទ្ធដែលបានសម្រេច—នៅទីនោះ មានលិង្គដ៏អធិឋានខ្ពស់បំផុត ស្គាល់ដោយនាម «មធ្យមេឝ្វរ»។
Verse 78
न मध्यमेश्वरादन्यल्लिंगं काश्यां हि विद्यते । यद्दर्शनार्थमायान्ति देवाः पर्वणिपर्वणि
នៅកាសី ពិតជាមិនមានលិង្គផ្សេងទៀតក្រៅពីមធ្យមេឝ្វរឡើយ—ព្រះអង្គដែលសម្រាប់ទស្សនៈដ៏សក្ការៈរបស់ទ្រង់ សូម្បីតែទេវតាក៏មករៀងរាល់ពិធីបុណ្យ និងរៀងរាល់វេលាពិធីសាសនា។
Verse 79
अतः सेव्यो महादेवो मध्यमेश्वरसंज्ञकः । अस्याराधनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः
ដូច្នេះ ព្រះមហាទេវ ដែលគេហៅថា «មធ្យមេឝ្វរ» គួរត្រូវបានបូជា។ ដោយការបូជាព្រះអង្គនេះ ព្រះព្រាហ្មណ៍ជាច្រើនបានសម្រេចសិទ្ធិ និងការបំពេញព្រះធម៌។
Verse 80
यः प्रधानतया काश्या मध्ये तिष्ठति शङ्करः । स्वपुरीजन सौख्यार्थमतोऽसौ मध्यमेश्वरः
ព្រះសង្ករ ដែលជាព្រះអម្ចាស់ដ៏ឧត្តម ស្ថិតនៅកណ្ដាលក្រុងកាសី ដើម្បីសុខសាន្ត និងសេចក្តីងាយស្រួលខាងវិញ្ញាណរបស់ប្រជាជនក្នុងទីក្រុងរបស់ព្រះអង្គ ដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គត្រូវបានហៅថា «មធ្យមេឝ្វរ» — «ព្រះអម្ចាស់នៅកណ្ដាល»។
Verse 81
तुम्बुरुर्नाम गंधर्वो देवर्षिर्नारदस्तथा । अमुमाराध्य संपन्नो गानविद्याविशारदौ
ទុម្ពុរុ នាមគន្ធರ್ವ និងទេវឫសិ នារទៈ ដូចគ្នា—ដោយគោរពបូជាព្រះអង្គ (ព្រះសិវៈ) ដោយភក្តី—បានពេញលេញដោយពរ និងក្លាយជាអ្នកជំនាញខ្ពស់ក្នុងវិទ្យានៃចម្រៀង និងតន្ត្រី។
Verse 82
अमुमेव समाराध्य विष्णुर्मोक्षप्रदोऽभवत् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्रष्टृपालकहारकाः
ដោយបូជាព្រះអង្គតែមួយ (ព្រះសិវៈ) វិស្ណុបានក្លាយជាអ្នកប្រទានមោក្សៈ។ ប្រហ្មា វិស្ណុ និង រុទ្រៈ ជាអ្នកបង្កើត អ្នកថែរក្សា និងអ្នកបំផ្លាញ (លោក) តាមលំដាប់។
Verse 83
धनाधीशः कुबेरोऽपि वामदेवो हि शैवराट् । खट्वांगो नाम भूपालोऽनपत्योऽपत्यवानभूत्
សូម្បីតែគុបេរៈ ម្ចាស់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងវាមទេវៈ អធិរាជក្នុងចំណោមអ្នកភក្តិសៃវៈ—ដូចគ្នានោះ ស្តេចឈ្មោះ ខដ្វាង្គៈ ដែលមុននេះគ្មានកូន ក៏បានទទួលពរមានកូនចៅ (ដោយព្រះគុណព្រះសិវៈ)។
Verse 84
अप्सराश्चन्द्रभामाख्या नृत्यन्ती निजभावतः । सदेहा कोकिलालापा लिंगमध्ये लयं गता
អប្សរាម្នាក់ឈ្មោះ ចន្ទ្រភា រាំដោយអារម្មណ៍រីករាយតាមធម្មជាតិរបស់នាង—ជាមួយរូបកាយ និងសំឡេងផ្អែមដូចកុកិលា—បានលាយរលាយចូលទៅក្នុងកណ្ដាលលិង្គនោះឯង។
Verse 85
श्रीकरो गोपिकासूनुः सेविता मध्यमेश्वरम् । गाणपत्यं समालेभे शिवस्य करुणात्मनः
ស្រីករ កូនប្រុសរបស់ គោពិកា បានបូជាព្រះមធ្យមេស្វរៈ; ដោយព្រះគុណមេត្តាករុណារបស់ ព្រះសិវៈ គាត់បានទទួលស្ថានភាព និងមាគ៌ា នៃគណបត្យ (ភក្តិចំពោះ ព្រះគណេស)។
Verse 86
भार्गवो गीष्पतिश्चोभौ देवौ दैत्यसुरार्चितौ । विद्यापारंगमौ जातौ प्रसादान्मध्यमेशितुः
ភារគវៈ (សុក្រចារ្យ) និងគីស្បតិ (ព្រហស្បតិ) ទាំងពីរ ជាទេវតាដែលទេវ និងអសុរ (ដៃត្យ) គោរពបូជា បានក្លាយជាអ្នកឈានដល់កំពូលនៃវិជ្ជាសាស្ត្រ ដោយព្រះគុណនៃព្រះអម្ចាស់មធ្យមលោក។
Verse 87
अहमप्यत्र संपूज्य मध्यमेश्वरमीश्वरम् । पुराणकर्तृताशक्तिं प्राप्स्यामि तरसा धुवम्
ខ្ញុំផងដែរ នៅទីនេះ ដោយបូជាព្រះមធ្យមេស្វរៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី ខ្ញុំនឹងទទួលបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងប្រាកដមែន នូវអំណាច និងសមត្ថភាពក្នុងការតែងពុរាណមួយ។
Verse 88
इति कृत्वा मतिं धीरो व्यासः सत्यवतीसुतः । भागीरथ्यम्भसि स्नात्वा जग्राह नियमं व्रती
ដូច្នេះហើយ ព្រះឥសី វ្យាសៈ កូនសត្យវតី មានចិត្តមាំមួន បានងូតទឹកក្នុងទន្លេ ភាគីរថី (គង្គា) ហើយជាវ្រាតីមានវិន័យ បានទទួលយកនិយម (ការអនុវត្តកំណត់)។
Verse 89
क्वचित्पर्णाशनो भूत्त्वा फलशाकाशनः क्वचित् । वातभुग्जलभुक्क्वापि क्वचिन्निरशनव्रती
ពេលខ្លះ គាត់រស់ដោយស្លឹកឈើ; ពេលខ្លះ បរិភោគផ្លែឈើ និងបន្លែ។ ម្តងម្កាល គាត់អាស្រ័យតែខ្យល់ ឬតែទឹក; ហើយពេលខ្លះទៀត គាត់កាន់វ្រាតអត់អាហារទាំងស្រុង ដើម្បីសម្រេចការយល់ដឹងអំពីព្រះសិវៈ។
Verse 90
इत्यादि नियमैर्योगी त्रिकालं मध्यमेश्वरम् । पूजयामास धर्म्मात्मा नानावृक्षोद्भवैः फलैः
ដូច្នេះ ដោយគោរពតាមនិយមនានា យោគីមានធម៌នោះ បានបូជាព្រះមធ្យមេស្វរៈ បីដងក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយថ្វាយផ្លែឈើពីដើមឈើជាច្រើនប្រភេទ។
Verse 91
इत्थं बहुतिथे काले व्यतीते कालिकासुतः । स्नात्वा त्रिपथगातोये यावदायाति स प्रगे
ដូច្នេះ ពេលកាលយូរបានកន្លងផុត កូនប្រុសរបស់កាលិកា បានងូតទឹកក្នុងទឹកនៃត្រីបថគា (គង្គាដែលហូរឆ្លងបីលោក) ហើយបានមកដល់ទីនោះនៅពេលព្រលឹម។
Verse 92
मध्यमेश्वरमीशानं भक्ताभीष्टवरप्रदम् । तावद्ददर्श पुण्यात्मा मध्येलिंगं महेश्वरम्
បន្ទាប់មក ព្រះសុចរិតនោះបានឃើញនៅកណ្ដាល ព្រះមហេស្វរ ជាលិង្គ—ព្រះឥសាន ដែលគេហៅថា មធ្យមេស្វរ—អ្នកប្រទានពរ ដល់អ្នកសក្ការៈតាមបំណង។
Verse 93
उमाभूषितवामांगं व्याघ्रचर्म्मोत्तरीयकम् । जटाजूटचलद्गंगातरंगैश्चारुविग्रहम्
ព្រះវាមភាគរបស់ទ្រង់ ត្រូវបានអុមា (បារវតី) តុបតែង; ទ្រង់ពាក់ស្បែកខ្លាជាអាវលើ; ហើយរូបកាយដ៏ស្រស់ស្អាត ត្រូវបានលម្អដោយរលកទឹកគង្គា ដែលរវើរវាយនៅក្នុងសក់ជតារបស់ទ្រង់។
Verse 94
लसच्छारदबालेन्दुचन्द्रिकाचन्दितालकम् । भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं कर्पूरार्जुनविग्रहम्
សក់របស់ទ្រង់ភ្លឺរលោង ដូចបានលាបដោយពន្លឺព្រះចន្ទវ័យក្មេងក្នុងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ; ព្រះកាយទាំងមូលត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយភស្ម (ផេះបរិសុទ្ធ); ហើយរូបទ្រង់ស ភ្លឺចែងចាំង ដូចកំព័រ និងសំបកសអរជុន—នេះហើយជារូបសគុណដ៏មង្គលរបស់ព្រះសិវៈ។
Verse 95
कर्णान्तायतनेत्रं च विद्रुमारुणदच्छदम् । पंचवर्षाकृति बालं बालकोचितभूषणम्
ព្រះកុមារនោះមានអាយុប្រហែលប្រាំឆ្នាំ ភ្នែកវែងលាតដល់ជិតត្រចៀក ពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌ក្រហមដូចផ្កាថ្មស្រស់ថ្លា ហើយតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការសមរម្យសម្រាប់ក្មេងប្រុស។
Verse 96
दधानं कोटिकन्दर्प्पदर्पहानि तनुद्युतिम् । नग्रं प्रहसितास्याब्जं गायन्तं साम लीलया
ព្រះអង្គមានពន្លឺស្រាលល្អិត ដែលបំបាក់អហങ്കាររបស់កាមទេវរាប់កោដិ; ព្រះអង្គអាក្រាតដោយសេរី មុខដូចផ្កាឈូកញញឹមទន់ភ្លន់ ហើយច្រៀងបទសាមន៍ដោយល្បែងល្ខោន។
Verse 97
करुणापारपाथोधिं भक्तवत्सलनामकम् । आशुतोषमुमाकान्तं प्रसादसुमुखं हरम्
ខ្ញុំសូមគោរពបូជាព្រះហរៈ—មហាសមុទ្រករុណាឥតមានច្រាំង—ដែលល្បីថាជាព្រះអង្គស្រឡាញ់អ្នកភក្តិ; ព្រះអាសុតោសៈ ឧមាកាន្តៈ មុខពោរពេញដោយព្រះគុណប្រទានពរ។
Verse 98
समालोक्य स्तुतिं चक्रे प्रेमगद्गया गिरा । योगीनामप्यगम्यन्तं दीनबन्धुं चिदात्मकम्
ពេលបានឃើញព្រះអង្គ គាត់បានធ្វើស្តុតិដោយសំឡេងរអាក់រអួលដោយសេចក្តីស្រឡាញ់—ចំពោះព្រះអម្ចាស់ដែលសូម្បីយោគីក៏មិនអាចឈានដល់ ជាមិត្តអ្នកទុក្ខ និងមានសារសុទ្ធជាចិត្តដឹង។
Verse 99
वेदव्यास उवाच । देवदेव महाभाग शरणागतवत्सल । वाङ्मनः कर्मदुष्पाप योगिनामप्यगोचर
វេទវ្យាសៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះទេវានៃទេវា ឱ ព្រះអម្ចាស់មានភាគ្យធំ អ្នកស្រឡាញ់អ្នកសុំជ្រកកោន; ព្រះអង្គលើសពីការឈានដល់សូម្បីយោគី ហើយមិនត្រូវប៉ះពាល់ដោយកំហុសពីពាក្យ ចិត្ត និងកម្មឡើយ»។
Verse 100
महिमानं न ते वेदा विदामासुरुमापते । त्वमेव जगतः कर्ता धर्ता हर्ता तथैव च
ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃឧមា សូម្បីតែវេទទាំងឡាយក៏មិនអាចដឹងពេញលេញអំពីមហិមារបស់ព្រះអង្គបានទេ។ ព្រះអង្គតែមួយគត់ជាអ្នកបង្កើតលោក ជាអ្នកទ្រទ្រង់ និងជាអ្នកលាយលះ (រំលាយ) ផងដែរ។
Verse 101
त्वमाद्यः सर्वदेवानां सच्चिदानंद ईश्वरः । नामगोत्रे न वा ते स्तः सर्वज्ञोऽसि सदाशिव
ព្រះអង្គជាព្រះអម្ចាស់ដើមកំណើតនៃទេវទាំងអស់ ជាអធិរាជដែលសភាពជាសត្យ-ចិត្ត-អានន្ទ។ ព្រះអង្គគ្មានការកំណត់ដោយនាម ឬវង្សត្រកូលឡើយ; ឱ សដាសិវៈ ព្រះអង្គជាអ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង។
Verse 102
त्वमेव परमं ब्रह्म मायापाशनिवर्तकः । गुणत्रयैर्न लिप्तस्त्वं पद्मपत्रमिवांभसा
ព្រះអង្គតែមួយគត់ជាព្រហ្មបរមៈ ជាអ្នកដកចេញនូវចំណងនៃមាយា។ ទោះស្ថិតនៅក្នុងគុណទាំងបី ក៏ព្រះអង្គមិនត្រូវបានបំពុលដោយវាទេ—ដូចស្លឹកផ្កាឈូកមិនជ្រាបទឹក។
Verse 103
न ते जन्म न वा शीलं न देशो न कुलं च ते । इत्थं भूतोपीश्वरत्वं त्रिलोक्याः काममावहे
ព្រះអង្គគ្មានកំណើត មិនមានសីលធម៌តាមលោកិយ មិនមានដែនដី ឬវង្សត្រកូលឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ព្រះអង្គសព្វថ្ងៃកាន់អធិការនៃលោកទាំងបី ដោយសេរី បំពេញបំណងទាំងអស់តាមព្រះឆន្ទៈ។
Verse 104
न च ब्रह्मा न लक्ष्मीशो न च सेन्द्रा दिवौकसः । न योगीन्द्रा विदुस्तत्त्वं यस्य तं त्वामुपास्महे
មិនមែនព្រះប្រ�hma ទេ មិនមែនព្រះវិṣṇu ព្រះអម្ចាស់នៃលក្ខ្មីទេ មិនមែនទេវតានៅស្វರ್ಗជាមួយឥន្ទ្រា ទាំងមិនមែនយោគីឧត្តមទេ ដែលដឹងសច្ចធាតុរបស់ព្រះអង្គ—ព្រះអង្គនោះ។ ដូច្នេះ យើងគោរពបូជាព្រះអង្គតែមួយ។
Verse 105
त्वत्तः सर्वं त्वं हि सर्वं गौरीशस्त्वं पुरान्तकः । त्वं बालस्त्वं युवा वृद्धस्तं त्वां हृदि युनज्म्यहम्
ពីព្រះអង្គ ទាំងអស់កើតឡើង; ព្រះអង្គហើយជាទាំងអស់។ ព្រះអង្គជាព្រះស្វាមីនៃគោរី ជាព្រះបុរាន្តកៈ អ្នកបំផ្លាញទីក្រុងបី។ ព្រះអង្គជាកុមារ ជាយុវជន និងជាចាស់—ព្រះអង្គនោះ ខ្ញុំបញ្ចូលរួមនៅក្នុងបេះដូង។
Verse 106
नमस्तस्मै महेशाय भक्तध्येयाय शम्भवे । पुराणपुरुषायाद्धा शंकराय परात्मने
សូមនមស្ការដល់ព្រះមហេសៈ ព្រះសម្ភូ—អ្នកដែលអ្នកបូជាគួរតែសមាធិគិតដល់; ដល់បុរសបុរាណដើម ដ៏បរិសុទ្ធឥតមន្ទិល; ដល់ព្រះសង្ករ ព្រះអាត្មាខ្ពស់បំផុត ជាសច្ចៈខាងក្នុងនៃសព្វវត្ថុ។
Verse 107
इति स्तुत्वा क्षितौ यावद्दण्डवन्निपपात सः । तावत्स बालो हृष्टात्मा वेदव्यासमभाषत
ពេលបានសរសើរដូច្នេះហើយ គាត់បានដួលលើដី ដោយលុតជង្គង់បូជាពេញលេញ ដូចឈើដេកត្រង់។ នៅពេលនោះឯង កុមារនោះមានចិត្តរីករាយ ក៏និយាយទៅកាន់ព្រះឥសី វេទវ្យាស។
Verse 108
वरं वृणीष्व भो योगिन्यस्ते मनसि वर्तते । नादेयं विद्यते किंचिद्भक्ताधीनो यतोऽस्म्यहम्
ឱ យោគិនី អ្នកចូរជ្រើសពរ ដែលស្ថិតនៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នក។ មិនមានអ្វីមិនអាចប្រទានបានទេ ព្រោះខ្ញុំស្ថិតក្រោមអំណាចភក្តិ និងស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលអ្នកបូជាខ្ញុំ។
Verse 109
तत उत्थाय हृष्टात्मा मुनिर्व्यासो महातपाः । प्रत्यब्रवीत्किमज्ञातं सर्वज्ञस्य तव प्रभो
បន្ទាប់មក ព្រះមុនិ វ្យាស មហាតបៈ បានក្រោកឡើង ដោយចិត្តរីករាយ ហើយទូលតបថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ អ្វីអាចមិនស្គាល់ចំពោះព្រះអង្គ ដែលជាព្រះសព្វជ្ញា?»
Verse 110
सर्वान्तरात्मा भगवाञ्छर्वः सर्वप्रदो भवान् । याञ्चां प्रतिनियुङ्क्ते मां किमीशो दैन्यकारिणीम्
ព្រះអម្ចាស់សរវៈ ជាព្រះអន្តរត្មាដែលស្ថិតក្នុងសត្វទាំងអស់ និងជាអ្នកប្រទានពរគ្រប់យ៉ាង។ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអម្ចាស់តែងតាំងខ្ញុំ—អ្នកនាំតែភាពទុក្ខវេទនា—ឲ្យទៅសុំទាន?
Verse 111
इति श्रुत्वा वचस्तस्य व्यासस्यामलचेतसः । शुचि स्मित्वा महादेवो बालरूपधरोऽब्रवीत्
ព្រះមហាទេវៈបានស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះវិយាសៈ អ្នកមានចិត្តបរិសុទ្ធ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទ្រង់ញញឹមយ៉ាងសុចរិត ហើយក្នុងរូបកុមារ បានមានព្រះបន្ទូល។
Verse 112
बाल उवाच । त्वया ब्रह्मविदां श्रेष्ठ योऽभिलाषः कृतो हृदि । अचिरेणैव कालेन स भविष्यत्यसंशयः
កុមារបាននិយាយ៖ «ឱ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម! បំណងដែលអ្នកបានបង្កើតក្នុងចិត្ត នឹងសម្រេចក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ដោយមិនមានសង្ស័យឡើយ»។
Verse 113
कण्ठे स्थित्वा तव ब्रह्मन्नन्तर्याम्यहमीश्वरः । सेतिहासपुराणानि सम्यङ्निर्यापयाम्यहम्
ឱ ព្រះព្រហ្មា! ខ្ញុំ—ព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់—ស្ថិតនៅក្នុងកណ្តាលបំពង់ករបស់អ្នក ជាអន្តర్యាមី អ្នកគ្រប់គ្រងខាងក្នុង; ខ្ញុំនឹងបង្ហាញ និងរៀបចំឲ្យត្រឹមត្រូវ នូវអិតិហាស និងបុរាណទាំងឡាយ ព្រមទាំងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រពៃណី។
Verse 114
अभिलाषाष्टकं पुण्यं स्तोत्रमेतत्त्वयेरितम् । वर्षं त्रिकालं पठनात्कामदं शम्भुसद्मनि
«អភិលាសាអഷ്ടក» នេះ ជាស្តូត្របុណ្យសក្ការៈ ដែលអ្នកបានប្រកាស។ អ្នកណាអានវា បីដងក្នុងមួយថ្ងៃ ជារយៈពេលមួយឆ្នាំ ព្រះសម្ភូ (ព្រះសិវៈ) នឹងប្រទានការសម្រេចបំណង ក្នុងព្រះស្ថាន និងព្រះគុណរបស់ទ្រង់។
Verse 115
एतत्स्तोत्रस्य पठनं विद्याबुद्धिविवर्द्धनम् । सर्वसंपत्करं प्रोक्तं धर्मदं मोक्षदं नृणाम्
ការអានស្តូត្រនេះ ត្រូវបានពោលថា បង្កើនវិជ្ជា និងប្រាជ្ញាវិនិច្ឆ័យត្រឹមត្រូវ។ វាប្រទានសម្បត្តិមង្គលគ្រប់យ៉ាង ហើយសម្រាប់មនុស្ស វាប្រទានធម៌ និងនាំទៅកាន់មោក្សៈ (ការរំដោះ)។
Verse 116
प्रातरुत्थाय सुस्नातो लिंगमभ्यर्च्य शांकरम् । वर्षं पठन्निदं स्तोत्रं मूर्खोऽपि स्याद्बृहस्पतिः
ព្រឹកព្រលឹមក្រោកឡើង ងូតទឹកឲ្យស្អាត ហើយបូជាលិង្គរបស់ព្រះសង្ឃរៈ; ប្រសិនបើអានស្តូត្រនេះរយៈពេលមួយឆ្នាំពេញ សូម្បីមនុស្សខ្វះប្រាជ្ញាក៏ក្លាយដូចព្រះព្រហស្បតិ (គ្រូទេវ) ក្នុងប្រាជ្ញា។
Verse 117
स्त्रिया वा पुरुषेणापि नियमाल्लिंगसन्निधौ । वर्षं जप्तमिदं स्तोत्रं बुद्धिं विद्याञ्च वर्द्धयेत्
មិនថាស្ត្រីឬបុរសក៏ដោយ—អនុវត្តដោយវិន័យ នៅជិតព្រះសិវលិង្គ—ស្តូត្រនេះ បើសូត្រជាប្រចាំរយៈពេលមួយឆ្នាំ នឹងបង្កើនប្រាជ្ញាវិនិច្ឆ័យ និងវិជ្ជាសក្ការៈ។
Verse 118
इत्युक्त्वा स महादेवो बालो लिंगे न्यलीयत । व्यासोऽपि मुंचन्नश्रूणि शिवप्रेमाकुलोऽभवत्
ព្រះមហាទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ—ទ្រង់បង្ហាញជាកុមារ—បានរលាយចូលទៅក្នុងលិង្គ។ វ្យាសៈក៏ស្រក់ទឹកភ្នែក ហើយត្រូវសេចក្តីស្រឡាញ់ព្រះសិវៈគ្របដណ្តប់។
Verse 119
एवं लब्धवरो व्यासो महेशान्मध्यमेश्वरात । अष्टादश पुराणानि प्रणिनाय स्वलीलया
ដូច្នេះ វ្យាសៈបានទទួលពរ ពីព្រះមហេសៈ—ព្រះអម្ចាស់ជាអធិបតីខាងក្នុង ដែលស្ថិតនៅកណ្ដាលនៃសត្វលោក និងលោកទាំងអស់—ហើយដោយលីឡាទេវៈរបស់ខ្លួន បានរៀបរៀងបុរាណទាំងដប់ប្រាំបី។
Verse 120
ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतं तथा । भविष्यं नारदीयं च मार्कंडेयमतः परम्
«(បុរាណៈទាំងនេះគឺ) ប្រាហ្មៈ បាទ្មៈ វៃಷ្ណវៈ សៃវៈ ហើយដូចគ្នានេះ បាហ្គវតៈ; ក៏មាន ភវិષ្យៈ នារទិយៈ ហើយបន្ទាប់មក ម៉ារកណ្ឌេយៈ»។
Verse 121
आग्नेयं ब्रह्मवैवर्त लिंगं वाराहमेव च । वामनाख्यं ततः कौर्मं मात्स्यं गारुडमेव च
(ព្រះបុរាណទាំងនេះគឺ) អាគ្នេយៈ, ព្រហ្មវൈവរត, លិង្គ, វារាហ, ដែលហៅថា វាមន; បន្ទាប់មក កោរម, មាត្ស្យ, ហើយក៏ ការុឌៈ ផងដែរ។
Verse 122
स्कान्दं तथैव ब्रह्माण्डाख्यं पुराणं च कीर्तितम् । यशस्यं पुण्यदं नॄणां श्रोतॄणां शांकरं यश
ដូចគ្នានេះដែរ ព្រះបុរាណ ស្កាន្ទ និងព្រះបុរាណដែលគេហៅថា ព្រហ្មាណ្ឌ ក៏ត្រូវបានប្រកាស។ សម្រាប់មនុស្សដែលស្តាប់ វាប្រទានកិត្តិយស និងបុណ្យ; ហើយសិរីល្អសៃវៈ—ការសរសើរ ព្រះសង្ឃរ (Śaṅkara)—ក៏ល្បីល្បាញក្នុងចំណោមអ្នកស្តាប់។
Verse 123
सूत उवाच । अष्टादशपुराणानाम्पूर्वं नामोदितन्त्वया । कुरु निर्वचनं तेषामिदानीं वेदवित्तम
សូត្រ បាននិយាយថា៖ «មុននេះ អ្នកបានរាយនាមព្រះបុរាណទាំងដប់ប្រាំបីរួចហើយ។ ឥឡូវនេះ ឱ អ្នកដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកដឹងវេដៈ សូមបកស្រាយនិរុត្តិ និងអត្ថន័យត្រឹមត្រូវរបស់វាទាំងនោះផង»។
Verse 124
व्यास उवाच । अयमेव कृतः प्रश्नस्तण्डिना ब्रह्मयोनिना । नन्दिकेश्वरमुद्दिश्य स यदाह ब्रवीमि तत्
វ្យាស បាននិយាយថា៖ «សំណួរនេះដដែល ត្រូវបានសួរដោយ តណ្ឌិន អ្នកប្រាជ្ញកើតពីព្រហ្មា។ ដោយបម្រើនិងគោរពចំពោះ នន្ទិកេស្វរ អ្វីដែលគាត់បាននិយាយនៅពេលនោះ—ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់វាឥឡូវនេះ»។
Verse 125
नन्दिकेश्वर उवाच । यत्र वक्ता स्वयन्तण्डे ब्रह्मा साक्षाच्चतुर्मुखः । तस्माद्ब्रह्मं समाख्यातं पुराणं प्रथमं मुने
នន្ទិកេស្វរ បានមានព្រះវាចា៖ «ពុរាណៈណា ដែលក្នុង ‘ស្វយន្តាណ្ឌវ’ (របាំស្វ័យបង្ហាញរបស់ព្រះអម្ចាស់) អ្នកនិយាយដោយផ្ទាល់គឺ ព្រះព្រហ្មា ចតុរមុខ—ហេតុនេះ ឱ មុនី វាត្រូវបានប្រកាសថា ជាពុរាណៈដំបូង (ឧត្តម) ហៅថា ‘ព្រហ្មពុរាណៈ’»។
Verse 126
पद्मकल्पस्य माहात्म्यन्तत्र यस्यामुदाहृतम् । तस्मात्पाद्मं समाख्यातं पुराणं च द्वितीयकम्
«នៅក្នុងពុរាណៈនោះ បានប្រកាសអំពីមហិមានៃ បទ្មកល្បៈ។ ហេតុនេះ វាត្រូវបានហៅថា ‘បទ្មពុរាណៈ’ ហើយជាលំដាប់ទីពីរ (ក្នុងការរាប់នេះ)»។
Verse 127
पराशरकृतं यत्तु पुराणं विष्णुबोधकम् । तदेव व्यासकथितं पुत्रपित्रोरभेदतः
«ពុរាណៈណា ដែលបារាសរ បានតែងនិពន្ធ ហើយបង្រៀនចំណេះដឹងអំពី ព្រះវិស្ណុ—ពុរាណៈនោះឯង គឺដូចគ្នានឹងពុរាណៈដែល វ្យាស បាននិទាន; ព្រោះតាមសច្ចៈ បិតា និងបុត្រ មិនខុសគ្នាក្នុងអត្តសញ្ញាណដ៏សារសំខាន់ឡើយ»។
Verse 128
यत्र पूर्वोत्तरे खण्डे शिवस्य चरितं बहु । शैवमेतत्पुराणं हि पुराणज्ञा वदन्ति च
«ពុរាណៈណា ដែលទាំងក្នុងខណ្ឌដើម និងខណ្ឌចុង មានការពិពណ៌នាអំពីចរិត និងលីលាដ៏បរិសុទ្ធរបស់ព្រះសិវៈយ៉ាងច្រើន—អ្នកប្រាជ្ញដឹងពុរាណៈទាំងឡាយ ប្រកាសថា ពុរាណៈនោះ ពិតជាមានលក្ខណៈ ‘សៃវៈ’»។
Verse 129
भगवत्याश्च दुर्गायाश्चरितं यत्र विद्यते । तत्तु भागवतं प्रोक्तं ननु देवीपुराणकम्
ពុរាណណាដែលមានព្រះកិច្ចដ៏បរិសុទ្ធរបស់ព្រះមាតា ទុರ್ಗា ត្រូវបានប្រកាសថា «ភាគវត»; ពិតប្រាកដ វាគឺ «ទេវី-ពុរាណ»។
Verse 130
नारदोक्तं पुराणन्तु नारदीयं प्रचक्षते । यत्र वक्ताऽभवत्तण्डे मार्कण्डेयो महामुनिः
បុរាណដែលព្រះនារទបានប្រកាសនោះ គេហៅថា «នារទិយបុរាណ»; ហើយក្នុងសភាបរិសុទ្ធនោះ ព្រះមហាមុនី ម៉ារកណ្ឌេយៈ បានក្លាយជាអ្នកពោលព្រះកថា។
Verse 131
मार्कण्डेयपुराणं हि तदाख्यातं च सप्तमम् । अग्नियोगात्तदाग्नेयं भविष्योक्तेर्भविष्यकम्
ពិតប្រាកដណាស់ «ម៉ារកណ្ឌេយបុរាណ» ត្រូវបានប្រកាសថាជាលេខទីប្រាំពីរ។ ព្រោះពាក់ព័ន្ធនឹងអគ្គនី វាត្រូវហៅថា «អាគ្នេយ»; ហើយព្រោះមានព្យាករណ៍អំពីអនាគត វាត្រូវហៅថា «ភវិષ្យ»។
Verse 132
विवर्तनाद्ब्रह्मणस्तु ब्रह्मवैवर्तमुच्यते । लिंगस्य चरितोक्तत्वात्पुराणं लिंगमुच्यते
ព្រោះវាបង្រៀនអំពីការប្រែប្រួល (វៃវរត) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះព្រហ្មា គេហៅថា «ព្រហ្មវៃវរត»។ ហើយព្រោះវាប្រាប់អំពីប្រវត្តិដ៏សក្ការៈ និងសិរីរុងរឿងនៃលិង្គរបស់ព្រះសិវៈ បុរាណនោះត្រូវហៅថា «លិង្គបុរាណ»។
Verse 133
वराहस्य च वाराहं पुराणं द्वादशं मुने । यत्र स्कन्दः स्वयं श्रोता वक्ता साक्षान्महेश्वरः
ឱ មុនី! សម្រាប់វរាហៈ មាន «វារាហ បុរាណ» ជាបុរាណទីដប់ពីរ ដែលនៅទីនោះ ស្កន្ទៈផ្ទាល់ជាអ្នកស្តាប់ ហើយអ្នកបរិយាយគឺព្រះមហេស្វរៈ (មហាទេវ) ដោយផ្ទាល់។
Verse 134
तत्तु स्कान्दं समाख्यातं वामनस्य तु वामनम् । कौर्मं कूर्मस्य चरितं मात्स्यं मत्स्येन कीर्तितम्
នោះហើយត្រូវបានប្រកាសថាជា «ស្កន្ទ បុរាណ»; ចំណែក «វាមន បុរាណ» គឺស្តីអំពីវាមន។ «កូរម បុរាណ» រៀបរាប់ព្រះកូរម (អវតារអណ្តើក) និង «មាត្ស្យ បុរាណ» ត្រូវបានប្រកាសដោយព្រះមាត្ស្យ (អវតារត្រី)។
Verse 135
गरुडस्तु स्वयं वक्ता यत्तद्गारुडसंज्ञकम् । ब्रह्माण्डचरितोक्तत्वाद्ब्रह्माण्डं परिकीर्तितम्
ដោយសារព្រះគរុឌៈផ្ទាល់ជាអ្នកនិយាយ ដូច្នេះផ្នែកនោះត្រូវបានហៅថា «គារុឌៈ»។ ហើយព្រោះវារៀបរាប់ព្រះវត្តមាននៃ «ព្រហ្មាណ្ឌ» (សកលលោកដូចពងកោស्मिक) ដូច្នេះវាត្រូវបានសរសើរថា «ព្រហ្មាណ្ឌ»
Verse 136
सूत उवाच । अयमेव मयाऽकारि प्रश्नो व्यासाय धीमते । ततः सर्वपुराणानां मया निर्वचनं श्रुतम्
សូតៈមានពាក្យថា៖ «សំណួរនេះឯង ខ្ញុំធ្លាប់បានសួរទៅកាន់ព្រះវ្យាសៈ អ្នកប្រាជ្ញ។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានស្តាប់ពីព្រះអង្គ នូវការបកស្រាយដ៏មានអធិការណ៍អំពីបុរាណទាំងអស់»
Verse 137
एवं व्याससमुत्पन्नः सत्यवत्यां पराशरात् । पुराणसंहिताश्चक्रे महाभारतमुत्तमम्
ដូច្នេះ ព្រះវ្យាសៈ បានកើតពីព្រះបារាសរៈ តាមរយៈសត្យវតី។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានរៀបចំសង្ខេបបុរាណសំហិតាទាំងឡាយ ហើយក៏បានតែងមហាកាវ្យដ៏ឧត្តម «មហាភារត» ផងដែរ
Verse 138
पराशरेण संयोगः पुनः शन्तनुना यथा । सत्यवत्या इव ब्रह्मन्नः संशयितुमर्हसि
ឱ ព្រាហ្មណ៍ អ្នកអាចមានសង្ស័យបានត្រឹមត្រូវ ដូចសត្យវតី ដែលបានរួមសម្ព័ន្ធមុនជាមួយ បរាសរ ហើយបន្ទាប់មកជាមួយ សន្តនុ។
Verse 139
सकारणेयमुत्पत्तिः कथिताश्चर्य्यकारिणी । महतां चरिते चैव गुणा ग्राह्या विचक्षणैः
ដូច្នេះ រឿងរ៉ាវអស្ចារ្យនៃកំណើតនេះ ព្រមទាំងហេតុផលរបស់វា ត្រូវបាននិទានរួចហើយ។ ហើយក្នុងចរិតនៃមហាបុរស អ្នកមានប្រាជ្ញាគួរយកគុណធម៌ដែលពួកគេបង្ហាញ។
Verse 140
इदं रहस्यं परमं यः शृणोति पठत्यपि । स सर्वपापनिर्मुक्त ऋषिलोके महीयते
អ្នកណាដែលស្តាប់អាថ៌កំបាំងដ៏ឧត្តមនេះ ឬសូត្រអានវាក៏ដោយ នោះនឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់ ហើយត្រូវបានគោរពកោតសរសើរ ក្នុងលោករបស់ឥសី។
It narrates the account of Vyāsa’s origin: the sages ask Sūta to resolve how Vyāsa is born to Satyavatī via Parāśara, leading into the Yamunā river-crossing episode involving Matsyagandhā and the niṣāda community.
The river-crossing functions as a liminal symbol for transition into a destined event, while kāla-yoga signals that extraordinary births occur through time-conditioned cosmic necessity—aligning ascetic potency with dharmic causality to generate a bearer of revelation (Vyāsa).
This chapter’s sampled passage is primarily genealogical and sage-centered rather than iconographic; it does not foreground a distinct Śiva/Umā form, instead emphasizing providential order and the emergence of a major ṛṣi within a Śaiva Purāṇic framework.