Adhyaya 34
Uma SamhitaAdhyaya 3477 Verses

Manvantarāṇukīrtana (Enumeration of the Manvantaras and Manus)

អធ្យាយ ៣៤ មានទម្រង់សំណួរ-ចម្លើយតាមបែបបុរាណ៖ សោណក សួរអំពីការរៀបរាប់លម្អិតនៃមន្វន្តរាទាំងអស់ និងមនុ (Manu) ដែលគ្រប់គ្រងវា។ សូត ឆ្លើយដោយរាយនាមមនុជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពី ស្វាយម្ភូវ (Svāyaṃbhuva) រហូតដល់ វៃវស្វត (Vaivasvata) ដែលជាមនុបច្ចុប្បន្ន និងមនុប្រភេទ សាវរណី (Sāvarṇi) នាពេលក្រោយ។ បន្ទាប់មក គាត់បញ្ជាក់គណិតវិទ្យាចក្រវាលថា មន្វន្តរា ១៤ ក្នុងមួយកល្ប (kalpa) ស្របតាមវដ្តយុគ (yuga) នៃអតីត បច្ចុប្បន្ន និងអនាគត។ សូត ក៏សន្យាថានឹងពណ៌នាអំពីឥសី (ṛṣi) កូនចៅ និងទេវគណ (devagaṇa) នៃមន្វន្តរាទាំងនោះតាមលំដាប់។ ជាគំរូដំបូង គាត់លើកឡើងឥសី ៧ កើតពីព្រះព្រហ្មា—មរីចិ, អត្រី, អង្គិរាស, បុលហ, ក្រតុ, បុលស្ត្យ, វសិષ્ઠ—និងទេវគណ យាមា (Yāmā) ក្នុងស្វាយម្ភូវមន្វន្តរា ព្រមទាំងទីតាំងទិសនៃសប្តឥសី។ ជាអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ អធ្យាយនេះបង្កើតស្ថាបត្យកម្មព័ត៌មាននៃពេលវេលាពិសិដ្ឋ ដើម្បីភ្ជាប់វិវរណៈ អំណាចឥសី និងការគ្រប់គ្រងទេវតា ទៅនឹងយុគសម័យចក្រវាល។

Shlokas

Verse 1

शौनक उवाच । मन्वंतराणि सर्वाणि विस्तरेणानुकीर्तय । यावंतो मनवश्चैव श्रोतुमिच्छामि तानहम्

សោណកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សូមព្រះអង្គរៀបរាប់ដោយលម្អិតអំពីមន្វន្តរាទាំងអស់។ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់អំពីមនុទាំងអស់—មានប៉ុន្មាន និងជានរណាខ្លះ»។

Verse 2

सूत उवाच । स्वायंभुवो मनुश्चैव ततस्स्त्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा

សូត្រាបានមានព្រះវាចា៖ «ដំបូងមានមនុ ស្វាយម្ភូវ; បន្ទាប់មក អារោចិស; បន្ទាប់ទៀត អុត្តម និង តាមស; ហើយដូចគ្នានោះ មាន រៃវត និង ចាក្សុស»។

Verse 3

एते च मनवः षट् ते संप्रोक्ता मुनिपुंगव । वैवस्वतो मुनिश्रेष्ठ सांप्रतं मनुरुच्यते

ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ! មនុទាំងប្រាំមួយនេះ ត្រូវបានពណ៌នាឲ្យអ្នកបានស្តាប់រួចហើយ។ ឥឡូវនេះ ឱ អ្នកឃើញធម៌ដ៏ឧត្តម! មនុបច្ចុប្បន្ន គេហៅថា វైవស្វត។

Verse 4

सावर्णिश्च मनुश्चैव ततो रौच्यस्तथा परः । तथैव ब्रह्मसावर्णिश्चत्वारो मनवस्तथा

«បន្ទាប់មក មាន សាវර්ណិ មនុ; ហើយក៏មាន មនុ (ទក្ស-សាវර්ណិ) ផងដែរ។ បន្ទាប់ពីពួកគេ គឺ រោច្យ; ហើយបន្ទាប់ទៀត គឺ មនុបន្ទាប់។ ដូចគ្នានោះ មាន ប្រាហ្ម-សាវර්ណិ—ដូច្នេះ មនុទាំងបួននេះ ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលនៅទីនេះ»។

Verse 5

तथैव धर्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च । देवसावर्णिराख्यातं इंद्रसावर्णिरेव च

ដូចគ្នានោះ មាន ធម្ម-សាវර්ណិ និង រុទ្រ-សាវර්ណិផងដែរ; ហើយក៏មាន ទេវ-សាវර්ណិ ដែលគេហៅដូច្នេះ និង ឥន្ទ្រ-សាវර්ណិផងដែរ។

Verse 6

अतीता वर्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये । कीर्तिता मनवश्चापि मयैवैते यथा श्रुताः

មនុទាំងឡាយដែលបានកន្លងផុតទៅ មនុបច្ចុប្បន្ន និងមនុដែលនឹងមកដល់—ទាំងនេះផងដែរ ខ្ញុំបានរៀបរាប់រួចហើយ តាមដែលខ្ញុំបានស្តាប់មក ក្នុងប្រពៃណីបរិសុទ្ធ។

Verse 7

मुने चतुर्दशैतानि त्रिकालानुगतानि ते । प्रोक्तानि निर्मितः कल्पो युगसाहस्रपर्य्ययः

ឱ មុនី អង្គទាំងដប់បួននេះ ដែលស្ថិតតាម «កាលបី» ត្រូវបានប្រកាសដល់អ្នកហើយ។ ពីអង្គទាំងនេះ កាល់បៈត្រូវបានបង្កើតឡើង—មហាយុគៈមួយ ដែលដំណើររបស់វាមានយុគៈមួយពាន់។

Verse 8

ऋषींस्तेषां प्रवक्ष्यामि पुत्त्रान्देवगणांस्तथा । शृणु शौनक सुप्रीत्या क्रमशस्तान्यशस्विनः

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់អំពីឥសីរបស់ពួកវា កូនប្រុសរបស់ពួកវា និងកងទេវតារបស់ពួកវាផងដែរ។ សូមស្តាប់ដោយភក្តិរីករាយ ឱ សោណកៈ ខណៈដែលខ្ញុំនិយាយតាមលំដាប់អំពីអង្គដ៏រុងរឿងទាំងនោះ។

Verse 9

मरीचिरत्रिर्भगवानङ्गिराः पुलहः क्रतुः । पुलस्त्यश्च वसिष्ठश्च सप्तैते ब्रह्मणस्सुताः

មរីចិ អត្រី ព្រះអង្គិរាសដ៏គួរគោរព ពុលហៈ ក្រតុ ពុលស្ត្យ និងវសិષ્ઠ—ឥសីទាំងប្រាំពីរនេះ ជាបុត្ររបស់ព្រះព្រហ្មា ដែលល្បីល្បាញថាជាឥសីដើមកំណើត។

Verse 10

उत्तरस्यां दिशि तथा मुने सप्तर्ष यस्तथा । यामा नाम तथा देवा आसन्स्वायंभुवेंतरे

ឱ មុនី នៅទិសខាងជើង មានសប្តឫសី (Saptarṣi) ហើយទេវតាដែលហៅថា យាមា ក៏ស្ថិតនៅក្នុងមន្វន្តរៈរបស់ ស្វាយម្ភូវ មនុ ដែរ។

Verse 11

आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः । ज्योतिष्मान्धृतिमान्हव्यः सवनश्शुभ्र एव च

«ពួកគេគឺ អាគ្នីធ្រ និង អគ្និបាហុ; មេធា មេធាតិថិ និង វសុ; ជ្យោតិស្មាន ធ្រឹតិមាន ហវ្យ សវន និង សុភ្រា ផងដែរ»។

Verse 12

स्वायंभुवस्य पुत्रास्ते मनोर्दश महात्मनः । कीर्तिता मुनिशार्दूल तत्रेन्द्रो यज्ञ उच्यते

ឱ មុនីដ៏ខ្លាំងដូចខ្លា កូនប្រុសដ៏មានព្រលឹងធំទាំងដប់របស់ស្វាយម្ភូវមនុ ត្រូវបានពិពណ៌នារួចហើយ។ ក្នុងចំណោមពួកគេ អ្នកដែលហៅថា ឥន្ទ្រៈ គេស្គាល់ដោយនាមថា យជ្ញៈ។

Verse 13

प्रथमं कथितं तात दिव्यं मन्वतरं तथा । द्वितीयं ते प्रवक्ष्यामि तन्निबोध यथातथम्

ឱ កូនជាទីស្រឡាញ់ ខ្ញុំបានពណ៌នាមន្វន្តរៈដ៏ទេវីយ៍ដំបូងរួចហើយ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់មន្វន្តរៈទីពីរ ដល់អ្នក—សូមស្តាប់ ហើយយល់ឲ្យត្រឹមត្រូវតាមសេចក្តីពិត។

Verse 14

ऊर्जस्तंभः परस्तंभ ऋषभो वसुमां स्तथा । ज्योतिष्मान्द्युतिमांश्चैव रोचिष्मान्सप्तमस्तथा

ព្រះសិវៈជាសសរស្តម្ភនៃកម្លាំងជីវិត និងជាគ្រឹះគាំទ្រខ្ពស់បំផុត; ជាវೃಷភៈ—គោឧសភា អធិបតីលើសត្វទាំងឡាយ—និងជាព្រះអម្ចាស់នៃទ្រព្យសម្បត្តិ។ ព្រះអង្គភ្លឺរលោងដោយពន្លឺទេវភាព រុងរឿងដោយសិរីល្អ និងចែងចាំងដោយរស្មីដ៏ភ្លឺបំផុត—នេះហើយជាសំណុំឈ្មោះទី៧។

Verse 15

एते महर्षयो ज्ञेयास्तत्रेन्द्रो रोचनस्तथा । देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषेंऽतरे

ចូរដឹងថា ពួកនេះជាមហាឥសីនៅក្នុងមន្វន្តរានោះ។ នៅទីនោះផងដែរ ឥន្ទ្រាត្រូវបានហៅថា «រោចនៈ» ហើយទេវតាទាំងឡាយត្រូវបានចងចាំដោយនាម «ទុសិតៈ» ក្នុងស្វារោចិសមន្វន្តរា។

Verse 16

हरिघ्नस्सुकृतिर्ज्योतिरयोमूर्तिरयस्मयः । प्रथितश्च मनस्युश्च नभस्सूर्यस्तथैव च

ព្រះអង្គជាអ្នកបំផ្លាញបាប និងជាផលនៃបុណ្យកុសល; ព្រះអង្គជាពន្លឺផ្ទាល់។ ព្រះអង្គមានរូបជាដែក និងជាសារធាតុដែក; ល្បីល្បាញ និងឈ្នះជ័យក្នុងចិត្ត។ ព្រះអង្គជាមេឃ ហើយព្រះអង្គក៏ជាព្រះអាទិត្យដែរ។

Verse 17

स्वारोचिषस्य पुत्रास्ते मनोर्दशमहात्मनः । कीर्तिता मुनिशार्दूल महावीर्यपराक्रमाः

ឱ ព្រះមុនីដូចខ្លាធំ! កូនប្រុសដប់រូបមានចិត្តធំរបស់ស្វារោចិស មនុ—មានវីរភាព និងអំណាចក្លាហាន—បានត្រូវបានរៀបរាប់រួចហើយ។

Verse 18

द्वितीयमेतत्कथितं मुने मन्वन्तरं मया । तृतीयं तव वक्ष्यामि तन्निबोध यथातथम्

ឱ មុនី! ខ្ញុំបាននិទានមន្វន្តរាទីពីរដល់អ្នកដូច្នេះហើយ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អំពីទីបី—សូមស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ តាមដែលវាពិតប្រាកដ។

Verse 19

वसिष्ठपुत्राः सप्तासन्वासिष्ठा इति विश्रुताः । हिरण्यगर्भस्य सुता ऊर्जा नाम महौजसः

មានកូនប្រុសប្រាំពីររូបរបស់វសិષ્ઠ ដែលល្បីល្បាញក្នុងលោកថា «វាសិષ્ઠ»។ ពួកគេក៏ជាកូនរបស់ហិរណ្យគರ್ಭផងដែរ; ក្នុងចំណោមពួកគេ មានអ្នកមានពន្លឺ និងកម្លាំងធំឈ្មោះ ឩរជា។

Verse 20

ऋषयोऽत्र समाख्याताः कीर्त्यमानान्निबोध मे । औत्तमेया ऋषिश्रेष्ठ दशपुत्रा मनोः स्मृताः

សូមដឹងពីខ្ញុំអំពីព្រះឥសីដែលកំពុងត្រូវបានសរសើរនៅទីនេះ និងបានរៀបរាប់តាមលំដាប់។ ឱ ឥសីដ៏ប្រសើរ! ពួកគេត្រូវបានចងចាំថា ជាកូនប្រុសដប់រូបរបស់មនុ—ជាវង្សជាតិរបស់ឧត្តម។

Verse 21

इष ऊर्जित ऊर्जश्च मधुर्माधव एव च । शुचिश्शुक्रवहश्चैव नभसो नभ एव च

ព្រះអង្គគឺ ឥស (Īśa) ព្រះម្ចាស់; ព្រះអង្គគឺ អ្នកមានកម្លាំង និងជាថាមពលខ្លួនឯង។ ព្រះអង្គគឺ ភាពផ្អែម និងក៏ជា មាធវ (Mādhava) អ្នកជាទីស្រឡាញ់នៃរដូវនិទាឃ។ ព្រះអង្គគឺ បរិសុទ្ធ អ្នកកាន់ពន្លឺរុងរឿង ហើយព្រះអង្គគឺ មេឃ—ជាអាកាសធាតុដ៏សុទ្ធសាធផ្ទាល់។

Verse 22

ऋषभस्तत्र देवाश्च सत्यवेद श्रुतादयः । तत्रेन्द्रस्सत्यजिन्नाम त्रैलोक्याधिपतिर्मुने

ឱ មុនី នៅទីនោះក៏មាន ឫសភៈ និងទេវតាដូចជា សត្យវេទៈ និង ស្រុតៈ ជាដើម។ ក្នុងសភានោះ ឥន្ទ្រៈ ដែលមាននាមថា សត្យជិន ក៏ស្ថិតនៅជាព្រះអធិបតីនៃត្រៃលោក។

Verse 23

तृतीयमेतत्परमं मन्वतरमुदाहृतम् । मन्वतरं चतुर्थं ते कथयामि मुने शृणु

នេះត្រូវបានប្រកាសថា ជាមន្វន្តរៈទីបីដ៏ឧត្តម។ ឥឡូវនេះ ឱ មុនី សូមស្តាប់ ខ្ញុំនឹងពោលប្រាប់អំពីមន្វន្តរៈទីបួនដល់អ្នក។

Verse 24

गार्ग्यः पृथुस्तथा वाग्मी जयो धाता कपीनकः । कपीवान्सप्तऋषयः सत्या देवगणास्तथा

មាន ការគ្យៈ ព្រឹថុ វាគ្មីដ៏វោហារ ជយៈ ធាតា កពីនកៈ និង កពីវាន—ជាមួយនឹង ឫសិទាំងប្រាំពីរ—ដូចគ្នានោះ ក្រុមសត្យៈ និងពហុទេវគណ ក៏មានជាក្រុមទេវតាបម្រើផងដែរ។

Verse 25

तत्रेंद्रस्त्रिशिखो ज्ञेयो मनुपुत्रान्मुने शृणु । द्यूतिपोतस्सौतपस्यस्तमश्शूलश्च तापनः

នៅទីនោះ ឱ មុនី ចូរដឹងថា ឥន្ទ្រៈមាននាម ត្រីសិខៈ។ ចូរស្តាប់អំពីកូនប្រុសរបស់មនុ៖ ឌ្យូតិពោតៈ សោតបស្ស្យៈ តមះសូលៈ និង តាបនៈ។

Verse 26

तपोरतिरकल्माषो धन्वी खड्गी महानृषिः । तामसस्य स्मृता एते दश पुत्रा महाव्रताः

តបោរតិ អកល្មាស ធន្វី ខដ្គី និង មហាន្រឹសិ—ទាំងនេះត្រូវបានចងចាំថា ជាបុត្រដប់រូប នៃ តាមសៈ អ្នកកាន់វ្រតដ៏មហិមា។

Verse 27

तामसस्यांतरं चैव मनो मे कथितं तव । चतुर्थं पञ्चमं तात शृणु मन्वंतरं परम्

ឱ អ្នកជាទីស្រឡាញ់ ខ្ញុំបានប្រាប់អំពី មន្វន្តរ តាមាសា រួចហើយ។ ឥឡូវនេះ កូនអើយ សូមស្តាប់មន្វន្តរដ៏ឧត្តមបន្ទាប់ តាមលំដាប់ គឺទីបួន និងទីប្រាំ។

Verse 28

देवबाहुर्जयश्चैव मुनिर्वेदशिरास्तथा । हिरण्यरोमा पर्जन्य ऊर्ध्वबाहुश्च सोमपाः

ទេវបាហុ និង ជយៈ; មុនីឈ្មោះ វេដសិរា; ហិរញ្យរោមា; បರ್ಜន្យ; និង ឧរធ្វបាហុ—ទាំងនេះជាអ្នកផឹកសោមៈ ជាអ្នកបានបូជាសក្ការ ដែលចូលរួមទទួលសោមៈបរិសុទ្ធក្នុងពិធីទេវតា។

Verse 29

सत्यनेत्ररताश्चान्ये एते सप्तर्षयोऽपरे । देवाश्च भूतरजसस्तपःप्रकृतयस्तथा

អ្នកដទៃទៀត ដែលស្មោះត្រង់ចំពោះទស្សនៈនៃសច្ចៈ គឺជាសប្តឫសីដ៏មហិមាទាំងនេះ។ ដូចគ្នានេះ មានទេវតាខ្លះដែលធម្មជាតិរបស់ពួកគេកើតពីគុណៈនៃសត្វលោក ហើយមានអ្នកដទៃទៀតដែលសភាពដើមជាតិនៃពួកគេគឺតបស (ការប្រាថ្នាអធិស្ឋាន)។

Verse 30

तत्रेंद्रो विभुनामा च त्रैलोक्याधिपतिस्तथा । रैवताख्यो मनुस्तत्र ज्ञेयस्तामससोदरः

នៅទីនោះ ឥន្ទ្រ ត្រូវបានហៅថា «វិភុ» ហើយជាព្រះអធិបតីនៃលោកទាំងបីផងដែរ។ ក្នុងកាលនោះដែរ មនុ ត្រូវយល់ថាជា «រៃវត» ជាប្អូនរបស់ «តាមស»។

Verse 31

अर्जुनः पंक्तिविंध्यो वा दयायास्त नया मुने । महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे वसंति हि

ឱ មុនី! អរជុន និង បង្គ្តិវិន្ធ្យ—កូនប្រុសរបស់ ដយា—ដែលប្រកបដោយតបសដ៏មហិមា ពិតជាស្នាក់នៅលើខ្នងភ្នំមេរុ។

Verse 32

रुचेः प्रजापतिः पुत्रो रौच्यो नाम मनुः स्मृतः । भूत्या चोत्पादितो देव्यां भौत्यो नामाभवत्सुतः

ពីព្រះប្រជាបតិ រុចិ បានប្រសូត្របុត្រ​មួយ ដែលគេរំលឹកថា​ជា​មនុឈ្មោះ រោច្យ។ ហើយដោយ​ព្រះនាង ភូទី គាត់បានបង្កើតបុត្រ​មួយ ដែលបានគេហៅថា ភៅត្យ។

Verse 33

अनागताश्च सप्तैते कल्पेऽस्मिन्मनवस्स्मृताः । अनागताश्च सप्तैव स्मृता दिवि महर्षयः

ក្នុង​កល្បៈ​នេះ ប្រាំពីរ​មនុ​ទាំងនេះ ត្រូវបានរំលឹកថា​ជា​អ្នកមិនទាន់មកដល់។ ដូចគ្នានេះដែរ ព្រាហ្មណ៍ឥសីធំៗ​ប្រាំពីរ​នៅស្ថានសួគ៌ ក៏ត្រូវបានរំលឹកថា​មិនទាន់បង្ហាញខ្លួន។

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सर्वमन्वतरानुर्कार्तनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រី-សិវមហាបុរាណ» នៅក្នុង​សៀវភៅទីប្រាំ «ឧមាសំហិតា» បានបញ្ចប់​ជំពូកទី៣៤ ដែលមានចំណងជើង «ការអានរំលឹក​មន្វន្តរ​ទាំងអស់»។

Verse 35

गौतमस्यात्मजश्चैव शरद्वान् गौतमः कृपः । कौशिको गालवश्चैव रुरुः कश्यप एव च

ហើយក៏មាន​បុត្រ​របស់ គោតមៈ គឺ សរទ្វាន (ដែលគេហៅថា ក្រឹបៈ) ព្រមទាំង គោតមៈ កៅសិកៈ កាលវៈ រុរុ និង កശ്യបៈ ដែរ។

Verse 36

एते सप्त महात्मानो भविष्या मुनिसत्तमाः । देवाश्चानागतास्तत्र त्रयः प्रोक्तास्स्वयंभुवा

«មហាត្មាទាំងប្រាំពីរនេះ នឹងក្លាយជាមុនីដ៏ប្រសើរបំផុត។ ហើយនៅទីនោះ ព្រះទេវតាបីអង្គដែលមិនទាន់បង្ហាញ ក៏ត្រូវបានស្វយಂಭូ (ព្រះព្រហ្មា) ប្រកាសផងដែរ»។

Verse 37

मरीचेश्चैव पुत्रास्ते कश्यपस्य महात्मनः । तेषां विरोचनसुतो बलिरिंद्रो भविष्यति

ពួកគេជាកូនប្រុសរបស់មរិចិ ពិតប្រាកដ—កើតពីកശ്യបៈ មហាត្មា។ ក្នុងចំណោមពួកគេ បលិ កូនប្រុសវិរោចនៈ នឹងក្លាយជាឥន្ទ្រ (ម្ចាស់ទេវតា)។

Verse 38

विषांङ्गश्चावनीवांश्च सुमंतो धृतिमान्वसुः । सूरिः सुराख्यो विष्णुश्च राजा सुमतिरेव च

វិសាង្គ, អវនីវាន, សុមន្ត, ធ្រឹតិមាន, វសុ, សូរិ, សុរាខ្យ, វិស្ណុ, រាជា និងសុមតិ—ពួកនេះក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមពួកគេដែរ។

Verse 39

सावर्णेश्च मनोः पुत्रा भविष्या दश शौनक । इहाष्टमं हि कथितं नवमं चान्तरं शृणु

ឱ សៅនកៈ កូនប្រុសរបស់សាវರ್ಣិ មនុ នឹងមានដប់នាក់។ នៅទីនេះ មន្វន្តរៈទី៨ ត្រូវបានពណ៌នារួចហើយ; ឥឡូវសូមស្តាប់មន្វន្តរៈទី៩ ផងដែរ។

Verse 40

प्रथमं दक्षसावर्णि प्रवक्ष्यामि मनुं शृणु । मेधातिथिश्च पौलस्त्यो वसुः कश्यप एव च

ដំបូង ខ្ញុំនឹងពណ៌នាព្រះមនុឈ្មោះ ទក្ខសាវර්ណិ—សូមស្តាប់។ ក្នុងវង្សរបស់ទ្រង់ មាន មេធាតិថិ, បោលស្ត្យ, វសុ និង កശ്യប ផងដែរ។

Verse 41

ज्योतिष्मान्भार्गवश्चैव धृतिमानंगिरास्तथा । सवनश्चैव वासिष्ठ आत्रेयो हव्य एव च

«មានព្រះឥសីទាំងនេះ៖ ជ្យោតិស្មាន; ភារគវៈ (វង្សភ្រឹគុ); ធ្រឹតិមាន; និងអង្គិរាស។ ក៏មាន សវនៈ; វាសិឋ្ឋ (វង្សវសិឋ្ឋ); អាត្រេយៈ (វង្សអត្រី); និង ហវ្យ ផងដែរ»។

Verse 42

पुलहस्सप्त इत्येते ऋषयो रौहितेंतरे । देवतानां गणास्तत्र त्रय एव महामुने

«ពុលហៈ និងអ្នកទាំងប្រាំពីរផ្សេងទៀត—ព្រះឥសីទាំងនេះស្ថិតនៅក្នុង រោហិតអន្តរ (Rohita-antara)។ នៅទីនោះ ឱ មហាមុនី ក្រុមទេវតាមានត្រឹមតែបីប៉ុណ្ណោះ»។

Verse 43

दीक्षापुत्रस्य पुत्रास्ते रोहितस्य प्रजापतेः । धृष्टकेतुर्दीप्तकेतुः पंचहस्तो निराकृतिः

ទាំងនេះជាកូនប្រុសរបស់កូនប្រុសនៃ ទីក្ខ្សា គឺ រហិតៈ ព្រះបិតានៃសត្វលោក (ប្រជាបតិ)៖ ធ្រឹෂ្ដកេតុ, ទីប្ដកេតុ, បញ្ចហស្ត, និង និរាក្រឹតិ។

Verse 44

पृथुश्रवा भूरिद्युम्नो ऋचीको बृहतो गयः । प्रथमस्य तु सावर्णेर्नव पुत्रा महौजस

ព្រឹថុश्रវា, ភូរីದ್ಯុម្ន, ឫចីក, ព្រឹហត, និង គយៈ—ទាំងនេះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងចំណោមកូនប្រុស។ ដូច្នេះ សាវර්ណិ (មនុ) មានកូនប្រុស៩នាក់ក្នុងក្រុមដំបូង ទាំងអស់ពោរពេញដោយកម្លាំង និងវិរភាពដ៏មហិមា។

Verse 45

दशमे त्वथ पर्याये द्वितीयस्यांतरे मनोः । हविष्मान्पुलहश्चैव प्रकृतिश्चैव भार्गवः

បន្ទាប់មក ក្នុងវដ្តទីដប់—នៅចន្លោះរវាងមនុទីពីរ—បានបង្ហាញឡើង ហវិષ្មាន, ពុលហ, ព្រមទាំង ប្រក្រឹតិ និង ឋារគវ (ឥសី) ផងដែរ។

Verse 46

आयो मुक्तिस्तथात्रेयो वसिष्ठश्चाव्ययस्स्मृतः । पौलस्त्यः प्रयतिश्चैव भामारश्चैव कश्यपः

ក៏មានឈ្មោះ អាយៈ មុក្តិ និងអាត្រេយៈ; វសិષ્઎ៈផងដែរ ត្រូវបានរំលឹក រួមទាំង អវ្យយៈ។ ហើយក៏មាន បោលស្ត្យៈ ប្រាយតិ ភាមារៈ និងកស្ស្យបៈ។

Verse 47

अङ्गिरानेनसस्सत्यः सप्तैते परमर्षयः । देवतानां गणाश्चापि द्विषिमंतश्च ते स्मृताः

អង្គិរា នេន និងសស្សត្យៈ—ទាំងប្រាំពីរនេះ ត្រូវបានរំលឹកថា ជាព្រះឥសីដ៏អធិក។ ហើយពួកគេក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាក្រុមទេវតា មានពន្លឺវិញ្ញាណ និងថាមពលក្តៅគគុក។

Verse 48

तेषामिन्द्रस्स्मृतः शम्भुस्त्वयमेव महेश्वरः । अक्षत्वानुत्तमौजाश्च भूरिषेणश्च वीर्यवान्

ក្នុងចំណោមពួកគេ ព្រះឥន្ទ្រដែលគេស្គាល់ថាជាព្រះសំប៊ូ គឺជាព្រះមហេសូរផ្ទាល់។ ហើយក៏មានអក្សត្វៈ អនុត្តមោជៈ និងភូរិសេណៈផងដែរ ដែលម្នាក់ៗល្បីល្បាញដោយសារភាពក្លាហានដ៏ខ្លាំងក្លា។

Verse 49

शतानीको निरामित्रो वृषसेनो जयद्रथः । भूरिद्युम्नः सुवर्चार्चिर्दश त्वेते मनोस्सुताः

សតានីកៈ, និរាមិត្រៈ, វ្ឫសសេនៈ, ជយទ្រថៈ, ភូរិទ្យុម្នៈ និង សុវរ្ចាចិស — ទាំងដប់នេះត្រូវបានប្រកាសថាជាបុត្ររបស់មនុ។

Verse 50

एकादशे तु पर्याये तृतीयस्यांतरे मनोः । तस्यापि सप्त ऋषयः कीर्त्यमानान्निबोध मे

ឥឡូវនេះ នៅក្នុងវដ្តទីដប់មួយ — ក្នុងចន្លោះមន្វន្តរៈទីបីរបស់មនុ — ចូរស្ដាប់ពីខ្ញុំ ខណៈដែលខ្ញុំរៀបរាប់អំពីឫសីទាំងប្រាំពីរដែលស្ថិតក្នុងសម័យកាលនោះ។

Verse 51

हविष्मान्कश्यपश्चापि वपुष्मांश्चैव वारुणः । अत्रेयोऽथ वसिष्ठश्च ह्यनयस्त्वंगिरास्तथा

ហវិស្មាន កശ്യបៈ និង វពុស្មាន—បុត្ររបស់ វរុណៈ—រួមជាមួយ អត្រេយៈ និង វសិષ્઎; ដូចគ្នានេះ អនយៈ និង អង្គិរាស ផងដែរ (ត្រូវបានរាយនាម/មានវត្តមាន)។

Verse 52

चारुधृष्यश्च पौलस्त्यो निःस्वरोऽग्निस्तु तैजसः । सप्तैते ऋषयः प्रोक्तास्त्रयो देवगणास्स्मृताः

ចារុធ្រឹṣ្យៈ បោលស្ត្យៈ និះស្វារៈ និង អគ្និ (មានពន្លឺភ្លើងរុងរឿង) ត្រូវបានដាក់នាមដូច្នេះ។ ពួកនេះរួមគ្នាត្រូវបានប្រកាសថាជា ឥសី ៧ ហើយក៏ត្រូវបានចងចាំថាជា ៣ ក្រុមទេវៈ (devagaṇa)។

Verse 53

ब्रह्मणस्तु सुतास्ते हि त इमे वैधृताः स्मृताः । सर्वगश्च सुशर्म्मा च देवानीकस्तु क्षेमकः

ពិតប្រាកដណាស់ ពួកនេះជាបុត្ររបស់ ព្រះព្រហ្មា; ពួកគេត្រូវបានចងចាំថាជា វೈធ្រឹតៈ (Vaidhṛta) គឺ សರ್ವಗៈ សុសර්មា ទេវានីកៈ និង ក្សេមកៈ។

Verse 54

दृढेषुः खंडको दर्शः कुहुर्बाहुर्मनोः स्मृताः । सावर्णस्य तु पौत्रा वै तृतीयस्य नव स्मृताः

ដ្រឹಢេសុះ ខណ្ឌកៈ ដർശៈ កុហុរ និង បាហុ ត្រូវបានចងចាំថាជាវង្សសន្តានក្នុងខ្សែស្រឡាយរបស់ មនុ។ ហើយពិតប្រាកដណាស់ កូនចៅជំនាន់ចៅប្រុសរបស់ សាវರ್ಣៈ អង្គទីបី ក្នុងវង្សនោះ មាន ៩ នាក់ ត្រូវបានចងចាំ។

Verse 55

चतुर्थस्य तु सावर्णेरृषीन्सप्त निबोध मे । द्युतिर्वसिष्ठपुत्रश्च आत्रेयस्सुतपास्तथा

ឥឡូវ ចូរស្តាប់ពីខ្ញុំ អំពីឥសី ៧ (សប្តឥសី) របស់ សាវರ್ಣិ មនុ អង្គទីបួន៖ ឌ្យុតិ បុត្ររបស់ វសិષ્ઠៈ អាត្រេយៈ និង សុតបា ផងដែរ។

Verse 56

अंगिरास्तपसो मूर्तिस्तपस्वी कश्यपस्तथा । तपोधनश्च पौलस्त्यः पुलहश्च तपोरतिः

អង្គិរាស គឺជារូបកាយនៃតបស្យា (ការតបស) ដោយពិត; កശ്യបផងដែរ ជាតបស្វីដ៏មហិមា។ បោលស្ត្យៈ សម្បូរទ្រព្យនៃតបស ហើយ ពុលហៈ តែងតែឧស្សាហ៍ក្នុងតបស។

Verse 57

भार्गवस्सप्तमस्तेषां विज्ञेय तपसो निधिः । पंच देवगणाः प्रोक्ता मानसा ब्रह्मणस्सुताः

ភារគវៈ ត្រូវដឹងថា ជាទី៧ ក្នុងចំណោមពួកគេ ជាឃ្លាំងនៃតបស្យា (តបស) ដោយពិត។ ក្រុមទេវៈទាំងប្រាំនេះ ត្រូវបានប្រកាសថា ជាព្រះបុត្រកើតពីចិត្ត របស់ព្រះព្រហ្ម។

Verse 58

ऋतधामा तदिन्द्रो हि त्रिलोकी राज्यकृत्सुखी । द्वादशे चैव पर्याये भाव्ये रौच्यांतरे मुने

ឱ មុនី, ក្នុងវដ្តទី១២ ដែលនឹងមកដល់ ក្នុងមន្វន្តរៈ រោច្យៈ នោះ ឫតធាមា នឹងក្លាយជាព្រះឥន្ទ្រា ពិតប្រាកដ—គ្រប់គ្រងលោកទាំងបី និងរីករាយសុខពីអំណាចរាជ្យ។

Verse 59

अंगिराश्चैव धृतिमान्पौलस्त्यो हव्यवांस्तु यः । पौलहस्तत्त्वदर्शी च भार्गवश्च निरुत्सवः

ហើយមាន អង្គិរា, ធ្រឹតិមាន អ្នកមានចិត្តមាំមួន, បោលស្ត្យៈ និង ហវ្យវាន។ ពោលហៈ ជាអ្នកឃើញសច្ចៈ និង ភារគវៈ អ្នកគ្មានការអបអរសាទរខាងក្រៅ (ស្ងប់ស្ងាត់នៅក្នុង)។

Verse 60

निष्प्रपंचस्तथात्रेयो निर्देहः कश्यपस्तथा । सुतपाश्चैव वासिष्ठस्सप्तैवैते महर्षयः

និស្ព្របញ្ចៈ, អាត្រេយៈ, និរទេហៈ, កശ്യបៈ, សុតបា និង វាសិષ્઎ៈ—ទាំងនេះហើយ ជាមហាឫសិទាំង៧។

Verse 61

त्रय एव गणाः प्रोक्ता देवतानां स्वयंभुवा । दिवस्पतिस्तमिन्द्रो वै विचित्रश्चित्र एव च

ព្រះអម្ចាស់ស្វ័យភូ (ព្រះព្រហ្មា) បានប្រកាសថា ក្នុងចំណោមក្រុមគណៈនៃទេវតា មានត្រឹមតែបីប៉ុណ្ណោះ៖ ទិវស្បតិ (Divaspati), ព្រះឥន្ទ្រ (Indra), និង វិចិត្រ (Vicitra) ដែលហៅថា ចិត្រ (Citra) ផងដែរ។

Verse 62

नयो धर्मो धृतोंध्रश्च सुनेत्रः क्षत्रवृद्धकः । निर्भयस्सुतपा द्रोणो मनो रौच्यस्य ते सुताः

នយ (Naya), ធម្ម (Dharma), ធ្រឹតាណ្ធ្រ (Dhṛta-andhra), សុនេត្រ (Sunetra), ក្សត្រវృద్ధក (Kṣatra-vṛddhaka), និರ್ಭយ (Nirbhaya), សុតបា (Sutapā), ដ្រូណ (Droṇa), និង មន (Mana)—ទាំងនេះជាព្រះបុត្ររបស់ រោច្យា (Raucyā) មនុ (Manu)។

Verse 63

चतुर्द्दशे तु पर्याये सत्यस्यैवांतरे मनोः । आग्नीध्रः काश्यपश्चैव पौलस्त्यो मागधश्च यः

នៅក្នុងវដ្តទីដប់បួន—ក្នុងមន្វន្តរៈរបស់មនុឈ្មោះ សត្យ (Satya)—មានពួក (ឥសី/វង្ស) ដូចជា អាគ្នីធ្រ (Āgnīdhra), កាស្យប (Kāśyapa), បោលស្ត្យ (Paulastya), និង ម៉ាគធ (Māgadha) ផងដែរ។

Verse 64

भार्गवोऽप्यतिवाह्यश्च शुचिरांगिरसस्तथा । युक्तश्चैव तथात्रेयः पौत्रो वाशिष्ठ एव च

«ភារគវ (Bhārgava) ផងដែរ និង អតិវាហ្យ (Ativāhya); សុចិ (Śuci) និង អង្គិរស (Āṅgirasa); ដូចគ្នានេះ យុក្ត (Yukta) និង អាត្រេយ (Ātreya); បោត្រ (Pautra) និង វាសិષ્ઠ (Vāśiṣṭha) ផងដែរ»។

Verse 65

अजितः पुलहश्चैव ह्यंत्यास्सप्तर्षयश्च ते । पवित्राश्चाक्षुषा देवाः शुचिरिन्द्रो भविष्यति

អជិត និង ពុលហៈ ព្រមទាំងឥសីដែលនៅសល់ ជាសប្តឥសីទាំងប្រាំពីរ នឹងបង្ហាញខ្លួននៅពេលនោះ។ ទេវតាដែលហៅថា «បាវិត្រា» នឹងជាទេវានៃ អាក្សុស មន្វន្តរៈ ហើយ «សុចិ» នឹងក្លាយជាឥន្ទ្រ។

Verse 66

एतेषां कल्य उत्थाय कीर्तनात्सुखमेधते । अतीतानागतानां वै महर्षीणां नरैस्सदा

ឱ មង្គលនារី, ដោយក្រោកឡើង (ដោយសទ្ធា) ហើយច្រៀងសរសើរព្រះគុណរបស់ពួកគេ សុខសាន្តកើនឡើង។ មនុស្សគួរតែអបអរសាទរឥសីមហាអ្នកប្រាជ្ញទាំងអតីត និងអ្នកនឹងមកនៅអនាគត ជានិច្ច។

Verse 67

देवतानां गणाः प्रोक्ताश्शृणु पंच महामुने । तुरंगभीरुर्बुध्नश्च तनुग्रोऽनूग्र एव च

ឱ មហាមុនី, សូមស្តាប់: ក្រុមប្រាំក្នុងចំណោមទេវតាត្រូវបានប្រកាស—ទុរង្គភីរុ, ពុធ្ន, តនុគ្រ និងអនូគ្រ ផងដែរ (ជាផ្នែកនៃបញ្ជីប្រាំ)។

Verse 68

अतिमानी प्रवीणश्च विष्णुस्संक्रंदनस्तथा । तेजस्वी सबलश्चैव सत्यस्त्वेते मनोस्सुता

«អតិមានី, ប្រវីណ, វិស្ណុ, សំក្រន្ទន, តេជស្វី, សបល និង សត្យៈ—ទាំងនេះជាកូនប្រុសរបស់ មនុ ពិតប្រាកដ»។

Verse 69

भौमस्यैवाधिकारे वै पूर्वकल्पस्तु पूर्यते । इत्येतेऽनागताऽतीता मनवः कीर्तिता मया

ពិតប្រាកដ ក្នុងអំណាចនៃ ភោម (ផែនដី) ការពិពណ៌នាអំពី កល្ប មុន ក៏បានបញ្ចប់ដូច្នេះ។ ដោយរបៀបនេះ ខ្ញុំបានរៀបរាប់អំពី មនុ ទាំងអ្នកដែលកន្លងផុត និងអ្នកដែលមិនទាន់មក។

Verse 70

उक्तास्सनत्कुमारेण व्यासायामिततेजसा । पूर्णे युगसहस्रांते परिपाल्यः स्वधर्मतः

ព្រះសនត្កុមារ បានមានព្រះវាចាដល់ ព្រះវ្យាស អ្នកមានតេជៈមិនអាចវាស់បានថា៖ «នៅពេលបញ្ចប់ពាន់យុគៈ គួរតែថែរក្សា (ប្រពៃណីនេះ) តាមធម៌របស់ខ្លួន ដោយត្រឹមត្រូវ»។

Verse 71

प्रजाभिस्तपसा युक्ता ब्रह्मलोकं व्रजंति ते । युगानि सप्रतिस्त्वेकं साग्राण्यंतरमुच्यते

សត្វលោកទាំងនោះ ដែលភ្ជាប់ដោយតបស្យា ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ពូជពង្សរបស់ខ្លួន នឹងទៅដល់ ព្រហ្មលោក។ រយៈពេលដែលរួមយុគទាំងឡាយ ព្រមទាំងចន្លោះសន្ធិ និងសន្ធ្យា ដែលស្មើមួយវដ្តមួយ បូកបន្ថែមមាត្រមួយទៀត ត្រូវបានហៅថា «អន្តរ» (ចន្លោះ)។

Verse 72

चतुर्दशैते मनवः कीर्तिता कीर्तिवर्धनाः । मन्वंतरेषु सर्वेषु संहारांते पुनर्भवः

មនុទាំងដប់បួននេះ ត្រូវបានប្រកាសហើយ—ជាអ្នកបន្ថែមកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។ នៅក្នុងមន្វន្តរាទាំងអស់ នៅចុងបញ្ចប់នៃសំហារ (ការលាយលះ) ពួកគេនឹងកើតឡើងវិញ ក្នុងការបង្ហាញថ្មី។

Verse 73

न शक्यमन्तरं तेषां वक्तुं वर्षशतैरपि । पूर्णे शतसहस्रे तु कल्पो निःशेष उच्यते

សូម្បីតែក្នុងរយៈពេលរាប់រយឆ្នាំ ក៏មិនអាចពណ៌នាឲ្យពេញលេញអំពីចន្លោះរវាងកាលវិភាគទាំងនោះបានឡើយ។ តែពេលបំពេញបានមួយសែន (ឆ្នាំ) នោះហៅថា កល្បៈ ដោយគ្មានសល់។

Verse 75

तत्र सर्वाणि भूतानि दग्धान्यादित्यरश्मिभिः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा सदादित्यगणैर्मुने

នៅទីនោះ សត្វលោកទាំងអស់ត្រូវបានឆេះក្តៅដោយកាំរស្មីព្រះអាទិត្យ។ បន្ទាប់មក ឱ មុនី អាទិត្យគណៈទាំងឡាយ ដាក់ព្រះព្រហ្មជាមុខ នាំគ្នាធ្វើដំណើរទៅមុខ។

Verse 76

प्रविशंति सुरश्रेष्ठ हरिं नारायणं परम् । स्रष्टारं सर्व भूतानां कल्पांतेषु पुनःपुनः

ឱ ព្រះទេវដ៏ប្រសើរ ពួកគេនៅចុងកល្បៈម្តងហើយម្តងទៀត ចូលរួមលាយបញ្ចូលទៅក្នុង ហរិ—នារាយណៈដ៏អធិរាជ—អ្នកដែលក្លាយជាអ្នកបង្កើតសត្វលោកទាំងអស់នៅវដ្តបន្ទាប់។ តាមទស្សនៈសៃវៈ នេះបង្ហាញពីការលាយរលាយ និងការកើតឡើងវិញនៃមុខងារកោស्मिक ខណៈព្រះសិវៈជាព្រះអម្ចាស់លើសលប់នៅលើសភាពបម្លែងទាំងឡាយ។

Verse 77

भूयोपि भगवान् रुद्रस्संहर्ता काल एव हि । कल्पांते तत्प्रवक्ष्यामि मनोर्वैवस्वतस्य वै

ម្តងទៀត ព្រះបរមេស្វរ រុទ្រៈ ជាអ្នកបំផ្លាញសកល គឺជាកាលៈ (ពេលវេលា) ដោយពិត។ នៅចុងកល្បៈ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាឥឡូវនេះ អំពីការលាយលង់នោះ តាមទំនាក់ទំនងនឹង វៃវស្វត មនុ។

Verse 78

इति ते कथितं सर्वं मन्वंतरसमुद्भवम् । विसर्गं पुण्यमाख्यानं धन्यं कुलविवर्द्धनम्

ដូច្នេះ ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកទាំងអស់អំពីអ្វីដែលកើតឡើងក្នុងមន្វន្តរៈ—រឿងរ៉ាវបរិសុទ្ធនៃវិសರ್ಗ (ការបង្កើតបន្ទាប់) ដែលមានបុណ្យធម៌ នាំមកសេចក្តីសុភមង្គល និងបង្កើនសេចក្តីរុងរឿង និងភាពបរិសុទ្ធនៃវង្សត្រកូល។

Frequently Asked Questions

Rather than a single dramatic episode, the chapter presents a theological-architectural argument: sacred history is organized by fourteen manvantaras, each governed by a Manu. This enumeration (including the present Vaivasvata Manu) is used to explain how cosmic order and dharma are administered across time within a kalpa.

The ‘symbol’ here is the calendrical-cosmological grid itself: manvantara and Manu operate as indexing devices that encode continuity of revelation and governance. Listing ṛṣis, devagaṇas, and directional placement of Saptarṣis functions as a metadata system—linking authority, space, and time so later teachings and rituals can be situated within a coherent cosmic taxonomy.

No specific iconographic manifestation (svarūpa) of Śiva or Umā is foregrounded in the provided verses; the emphasis is cosmological administration (Manus, ṛṣis, devagaṇas). The Śaiva relevance is indirect: the chapter supplies the temporal framework within which Śaiva revelation, worship, and divine governance are understood to operate.