Adhyaya 18
Satarudra SamhitaAdhyaya 1835 Verses

एकादशरुद्रावतारकथनम् / Account of the Eleven Rudra Manifestations (Rudrāvatāras)

ជំពូកនេះជាវចនានន្ទីស្វរ បង្ហាញអវតាររុទ្រ (សាំការក) ទាំង១១ ក្នុងបរិបទវិបត្តិ៖ ទេវតាដឹកនាំដោយឥន្ទ្រ ត្រូវដៃត្យឈ្នះ ហើយរត់ចេញពីអមរាវតី។ ពួកគេឈឺចាប់ទៅសុំជំនួយពីកាស្យប ក្រាបបង្គំ និងប្រាប់ពីការបរាជ័យ។ កាស្យបដែលមានចិត្តស្រឡាញ់ព្រះសិវៈ ឆ្លើយដោយស្ងប់ស្ងាត់ ហើយធ្វើធម្មយាត្រាទៅកាសី (វិශ්វេស្វរ-បុរី) ងូតទឹកគង្គា បំពេញពិធីតាមវិធាន បូជាវិශ්វេស្វរ ជាសាំបា និងសರ್ವេស្វរ ដំឡើងលិង្គព្រះសិវៈ និងធ្វើតបស្យាធំសម្រាប់សុខសាន្តទេវតា។ ដូច្នេះ ការរាយនាមរូបរុទ្រ ដូចជា កបាលី ពិង្គល ភីម វិរូបាក្ស វិលោហិត ត្រូវភ្ជាប់ជាមួយផ្លូវពិធីសាសនា៖ វិបត្តិ→ទៅរកគ្រូ/ឫសិ→សុទ្ធិកម្ម និងធម្មយាត្រា→បូជាលិង្គ និងតបស្យា→ការជួយសង្គ្រោះតាមរូបរុទ្រ។ ជាអាថ៌កំបាំង វាបង្រៀនថា ភាពច្រើនរូបរបស់ព្រះសិវៈមានមុខងារការពារ ហើយសទ្ធា និងពិធីជាមធ្យោបាយឲ្យការពារនោះដំណើរការនៅលោក។

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । एकादशवतारान्वै शृण्वथो शांकरान्वरान् । याञ्छ्रुत्वा न हि बाध्येत बाधासत्यादिसम्भवा

នន្ទីឥશ્વរ មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរស្តាប់ចុះ នូវអវតារទាំងដប់មួយដ៏ប្រសើរនិងមង្គលរបស់ព្រះសង្ករៈ។ អ្នកណាស្តាប់ហើយ នឹងមិនត្រូវទុក្ខវេទនាដោយវិបត្តិដែលកើតពី ‘សេចក្តីពិតក្លែងក្លាយ’ និងលក្ខខណ្ឌជាច្រើនដែលបង្កទុក្ខឡើយ»។

Verse 2

पुरा सर्वे सुराश्शक्रमुखा दैत्यपराजिताः । त्यक्त्वामरावतीम्भीत्याऽपलायन्त निजाम्पुरीम्

កាលពីបុរាណ ព្រះទេវទាំងអស់ ដឹកនាំដោយឥន្ទ្រ (សក្រក) ត្រូវពួកដៃត្យឈ្នះ។ ដោយភ័យខ្លាច ពួកគេបោះបង់អមរាវតី ហើយរត់ទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ខ្លួន ដើម្បីសុំជ្រកកោន។

Verse 3

दैत्यप्रपीडिता देवा जग्मुस्ते कश्यपा न्तिकम् । बद्ध्वा करान्नतस्कन्धाः प्रणेमुस्तं सुविह्वलम्

ដោយត្រូវអសុរាបង្កទុក្ខ ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានទៅរកកശ്യប។ ពួកគេចងដៃជាប្រណម បន្ទាបស្មាដោយសុភាព ហើយក្រាបបង្គំចំពោះគាត់ ដោយចិត្តរអាក់រអួល និងសោកស្តាយ។

Verse 4

सुनुत्वा तं सुरास्सर्व्वे कृत्वा विज्ञप्तिमादरात् । सर्वं निवेदयामा स्स्वदुःखन्तत्पराजयम्

ក្រោយបានស្តាប់ដូច្នោះ ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានធ្វើសំណូមពរដោយក្តីគោរព ហើយរាយការណ៍អស់ទាំងអ្វីៗ—ទាំងទុក្ខវេទនារបស់ខ្លួន និងការបរាជ័យដែលបានទទួល។

Verse 5

कपाली १ पिंगलो २ भीमो ३ विरूपाक्षो ४ विलोहितः

ព្រះអង្គគឺ កបាលី—អ្នកកាន់ក្បាលឆ្អឹង; ពិង្គល—ព្រះអង្គមានពណ៌លឿងត្នោត; ភីម—ព្រះអម្ចាស់ដ៏គួរភ័យខ្លាច; វិរូបាក្ស—អ្នកមានភ្នែកអស្ចារ្យមើលឃើញគ្រប់ទិស; និង វិលោហិត—ព្រះអង្គពណ៌ក្រហមរលោង។ នេះជានាមនៃទម្រង់ជាច្រើនរបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 6

तानाश्वास्य मुनिस्सोऽथ धैर्यमाधाय शान्तधीः । काशीं जगाम सुप्रीत्या विश्वेश्वरपुरीम्मुने

បន្ទាប់ពីបានលួងលោមពួកគេរួច មុនីនោះមានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ បានប្រមូលសេចក្តីអត់ធ្មត់វិញ ហើយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់សទ្ធា បានធ្វើដំណើរទៅកាន់កាសី នគររបស់វិશ્વេស្វរ (ព្រះសិវៈ) ឱ មុនី។

Verse 7

गंगाम्भसि ततः स्नात्वा कृत्वा तं विधिमादरात् । विश्वेश्वरं समानर्च साम्बं सर्वेश्वरम्प्रभुम्

បន្ទាប់មក គាត់បានងូតទឹកក្នុងទឹកគង្គា ហើយបំពេញពិធីតាមវិធានដោយក្តីគោរព។ រួចបានបូជាព្រះវិશ્વេស្វរ—សាម្ពៈ សិវៈ ព្រះអម្ចាស់អធិបតីលើសព្វលោក។

Verse 8

शिवलिंगं सुसंस्थाप्य चकार विपुलन्तपः । शम्भुमुद्दिश्य सुप्रीत्या देवानां हितकाम्यया

ក្រោយបានដំឡើងសិវលិង្គយ៉ាងត្រឹមត្រូវ គាត់បានអនុវត្តតបស្យាដ៏ខ្លាំងក្លា និងធំធេង។ ដោយចិត្តរីករាយ គាត់បង្វែរភក្តិទៅកាន់សម្ភូ ដើម្បីសុខមង្គលរបស់ទេវតាទាំងឡាយ។

Verse 9

महान्कालो व्यतीयाय तपतस्तस्य वै मुनेः । शिवपादाम्बुजासक्तमनसो धैर्य्यशालिनः

ពេលវេលាយូរណាស់បានកន្លងផុត ខណៈមុនីនោះកំពុងធ្វើតបស្យា។ គាត់មានសេចក្តីអត់ធ្មត់ និងក្លាហាន ដោយចិត្តជាប់ជានិច្ចនឹងផ្កាឈូកជើងព្រះសិវៈ។

Verse 10

अथ प्रादुरभूच्छम्भुर्वरन्दातुन्तदर्षये । स्वपदासक्तमनसे दीनबन्धुस्सतांगतिः

បន្ទាប់មក ព្រះសម្ភូ—អ្នកប្រទានពរ​ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ—បានបង្ហាញព្រះអង្គមុខឥសីនោះ ដែលចិត្តជាប់ជានិច្ចនៅជើងព្រះអង្គ; ព្រះអង្គជាមិត្តនៃអ្នកទុក្ខលំបាក និងជាទីពឹងរបស់សតបុរស។

Verse 11

वरम्ब्रूहीति चोवाच सुप्रसन्नो महेश्वरः । कश्यपं मुनिशार्दूलं स्वभक्तं भक्तवत्सलः

ព្រះមហេស្វរ ដ៏ពេញព្រះហឫទ័យយ៉ាងខ្លាំង បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ កശ്യប—សីហ៍ក្នុងចំណោមមុនី—អ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គថា៖ «ចូរនិយាយពរដែលអ្នកប្រាថ្នា»។ ព្រះអង្គជាព្រះដែលស្រឡាញ់អ្នកភក្តិជានិច្ច។

Verse 12

दृष्ट्वाथ तं महेशानं स प्रणम्य कृताञ्जलिः । तुष्टाव कश्यपो हृष्टो देवतातः प्रस न्नधीः

បន្ទាប់មក ពេលឃើញព្រះមហេសានៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហិមា កശ്യបៈ—បិតាប្រសូត្ររបស់ទេវតា—បានកោតគោរពក្រាបចុះ ដោយប្រណម្យ និងដាក់ដៃជាប់គ្នា។ ដោយរីករាយ និងចិត្តស្ងប់សុខពេញចិត្ត គាត់បានចាប់ផ្តើមសរសើរព្រះអម្ចាស់ជាបទស្តូត្រ។

Verse 13

कश्यप उवाच । देवदेव महेशान शरणागतवत्सल । सर्वेश्वरः परात्मा त्वं ध्यानगम्योद्वयोऽव्ययः

កശ്യបៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះទេវទេវ ឱ មហេសានៈ អ្នកស្រឡាញ់អ្នកសុំជ្រកកោន! អ្នកជាព្រះអម្ចាស់នៃសព្វលោក ជាព្រះអាត្មាខ្ពស់បំផុត—អាចឈានដល់ដោយសមាធិ—អទ្វ័យ និងអមរភាពមិនរលាយ»។

Verse 14

बलनिग्रह कर्ता त्वं महेश्वर सतां गतिः । दीनबन्धुर्दयासिन्धुर्भक्तरक्षणदक्षधीः

ឱ មហេស្វរៈ អ្នកជាអ្នកទប់ស្កាត់កម្លាំងទាំងអស់; អ្នកជាជម្រក និងគោលដៅចុងក្រោយរបស់អ្នកសុចរិត។ អ្នកជាសាច់ញាតិរបស់អ្នកទុក្ខលំបាក ជាសមុទ្រនៃមេត្តាករុណា និងមានប្រាជ្ញាមិនខានក្នុងការការពារអ្នកភក្តិរបស់អ្នក។

Verse 15

एते सुरास्त्वदीया हि त्वद्भक्ताश्च विशेषतः । दैत्यैः पराजिताश्चाथ पाहि तान्दुःखितान् प्रभो

ទេវទាំងនេះជារបស់ព្រះអម្ចាស់ពិតប្រាកដ ហើយជាពិសេសជាអ្នកបូជាភក្តិដល់ព្រះអម្ចាស់។ ឥឡូវនេះពួកគេត្រូវអសុរាបរាជ័យ—ដូច្នេះ សូមព្រះអម្ចាស់ការពារពួកគេដែលកំពុងទុក្ខសោក។

Verse 16

असमर्थो रमेशोपि दुःखदस्ते मुहुर्मुहुः । अतः सुरा मच्छरणा वेदयन्तोऽसुखं च तत्

សូម្បីតែ រាមេស (វិស្ណុ) ទោះជាព្រះអម្ចាស់ក៏ដោយ ក៏មិនអាចធ្វើអ្វីបានក្នុងរឿងនេះ ហើយម្តងហើយម្តងទៀតក្លាយជាអ្នកនាំទុក្ខ។ ដូច្នេះ ទេវទាំងឡាយ ចូរយកខ្ញុំជាជម្រក ហើយដោយព្រះគុណរបស់ខ្ញុំ អ្នកនឹងដឹងទុក្ខនោះ និងវិធីដោះស្រាយវា។

Verse 17

तदर्थं देवदेवेश देवदुःखविनाशकः । तत्पूरितुं तपोनिष्ठां प्रसन्नार्थं तवासदम्

ដូច្នេះហើយ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ—អ្នកបំផ្លាញទុក្ខសោករបស់ទេវ—ដើម្បីឲ្យកិច្ចបំណងនេះសម្រេច និងដើម្បីឲ្យតបស្យារបស់ខ្ញុំដែលមាំមួនទទួលផល ខ្ញុំបានមកជិតព្រះអង្គ សូមស្វែងរកព្រះគុណប្រណីរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां एकादशावतारवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីសិវមហាបុរាណ» ដ៏គួរគោរព ភាគទីបី «សតរុទ្រសំហិតា» បញ្ចប់ជំពូកទីដប់ប្រាំបី មានចំណងជើងថា «ការពិពណ៌នាអវតារទាំងដប់មួយ»។

Verse 19

पुत्रदुःखैश्च देवेश दुःखितोऽहं विशेषतः । सुखिनं कुरु मामीश सहाय स्त्वन्दिवौकसाम्

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ ខ្ញុំទុក្ខសោកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ជាពិសេសដោយទុក្ខដែលកើតពីកូនៗ។ ឱ ព្រះឥសា សូមធ្វើឲ្យខ្ញុំបានសុខ; ព្រះអង្គជាជំនួយ និងជាទីពឹងរបស់អ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌។

Verse 20

भूत्वा मम सुतो नाथ देवा यक्षाः पराजिताः । दैत्यैर्महाबलैश्शम्भो सुरानन्दप्रदो भव

ឱ ព្រះអម្ចាស់ សូមក្លាយជាកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ។ ទេវតា និងយក្ខទាំងឡាយ ត្រូវបានដណាវៈដ៏មានកម្លាំងធំឈ្នះ។ ឱ សម្ភូ សូមក្លាយជាអ្នកប្រទានសេចក្តីអំណរ និងការលួងលោមដល់ទេវតាទាំងឡាយ។

Verse 21

सदैवास्तु महेशान सर्वलेखसहायकः । यथा दैत्यकृता बाधा न बाधेत सुरान्प्रभो

ឱ មហេសាន (Maheśāna) សូមព្រះអង្គជានិច្ច ជាជំនួយ និងជាគាំទ្រនៅពីក្រោយរាល់កំណត់ត្រាសក្ការៈ និងរាល់ការប្រតិបត្តិ ដើម្បីឲ្យការរំខានដែលដៃត្យបានបង្ក មិនអាចរារាំងទេវតាទាំងឡាយបានឡើយ ព្រះអម្ចាស់។

Verse 22

नंदीश्वर उवाच । इत्युक्तस्स तु सर्वेशस्तथेति प्रोच्य शंकरः । पश्यतस्तस्य भगवांस्तत्रैवांतर्दधे हरः

នន្ទីឥશ્વរ បាននិយាយ៖ ពេលបានស្តាប់ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់នៃសព្វលោក បានឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ»។ និយាយបែបនេះរួច ព្រះសង្ករៈ—ព្រះភគវាន ហរៈ—បានលាក់អវត្តមាននៅទីនោះឯង ទោះបីគេកំពុងមើលឃើញក៏ដោយ។

Verse 23

कश्यपोऽपि महाहृष्टः स्वस्थानमगमद्द्रुतम् । देवेशः कथयामास सर्ववृत्तान्तमादरात्

កស្ស្យបៈក៏រីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយប្រញាប់ត្រឡប់ទៅលំនៅរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់មក ព្រះអធិទេវ (ទេវេស) បានពោលរៀបរាប់រឿងរ៉ាវទាំងមូលដោយក្តីគោរព។

Verse 24

ततस्स शंकरश्शर्वस्सत्यं कर्तुं स्वकं वचः । सुरभ्यां कश्यपाज्जज्ञे एकादशस्वरूपवान्

បន្ទាប់មក ព្រះសង្ករ—សរវៈ—ដើម្បីឲ្យព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គក្លាយជាការពិត បានប្រសូត្រពីសុរភី តាមរយៈកស្ស្យបៈ ដោយបង្ហាញជារូបទម្រង់ដប់មួយ។

Verse 25

महोत्सवस्तदासीद्वे सर्वं शिवमयं त्वभूत् । आसन्हृष्टाः सुराश्चाथ मुनिना कश्यपेन च

នៅពេលនោះ ពិធីបុណ្យដ៏មហិមាបានកើតឡើង ហើយអ្វីៗទាំងអស់ក្លាយជាពោរពេញដោយព្រះសិវៈ។ ព្រះទេវទាំងឡាយរីករាយ ហើយមុនីកស្ស្យបៈក៏រីករាយដូចគ្នា។

Verse 26

शास्ताऽ ६ जपाद ७ हिर्बुध्न्य ८ श्शंभु ९ श्चण्डो १० भवस्तथा ११

ទាំងនេះក៏ជាព្រះនាមបរិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គផងដែរ៖ Śāstā, Japāda, Hirbudhnya, Śambhu, Caṇḍa និង Bhava។

Verse 27

एकादशैते रुद्रास्तु सुरभतिनयाः स्मृताः । देवकार्य्यार्थमुत्पन्नाश्शिवरूपास्सुखास्पदम्

រុទ្រាទាំងដប់មួយនេះ ត្រូវបានចងចាំថាជាបុត្ររបស់សុរ​ភតី។ ពួកគេបានបង្ហាញខ្លួនឡើង ដើម្បីបំពេញកិច្ចការរបស់ព្រះទេវតា; ពួកគេជារូបរាងនៃព្រះសិវៈផ្ទាល់ និងជាទីស្ថាននៃសុខមង្គលដ៏ប្រសើរ។

Verse 28

ते रुद्राः काश्यपा वीरा महाबलपराक्रमाः । दैत्याञ्जघ्नुश्च संग्रामे देवसाहाय्यकारिणः

រុទ្រាទាំងនោះ—វីរបុត្ររបស់ កាស្យបៈ មានកម្លាំង និងវីរភាពដ៏មហិមា—បានសម្លាប់ពួក ដៃត្យៈ ក្នុងសង្គ្រាម ដោយធ្វើជាជំនួយដល់ទេវតា។

Verse 29

तद्रुद्रकृपया देवा दैत्याञ्जित्वा च निर्भयाः । चक्रुस्वराज्यं सर्वे ते शक्राद्यास्स्वस्थमानसाः

ដោយព្រះគុណនៃ រុទ្រា ទេវតាទាំងឡាយ បានឈ្នះពួក ដៃត្យៈ ហើយក្លាយជាមិនភ័យ។ បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់ ចាប់ពី សក្រកៈ (ឥន្ទ្រ) បានទទួលសិទ្ធិអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួនវិញ ដោយចិត្តសុខសាន្ត។

Verse 30

अद्यापि ते महारुद्रास्सर्वे शिवस्वरूपकाः । देवानां रक्षणार्थाय विराजन्ते सदा दिवि

សូម្បីតែឥឡូវនេះ រុទ្រាធំទាំងនោះ—ទាំងអស់ជារូបស្វરૂપនៃ ព្រះសិវៈ—តែងតែភ្លឺរលោងនៅស្ថានសួគ៌ ដើម្បីការពារទេវតា។

Verse 31

ऐशान्याम्पुरि ते वासं चक्रिरे भक्तवत्सलाः । विरमन्ते सदा तत्र नानालीलाविशारदाः

ពួកភក្តាដែលស្រឡាញ់ភក្តាជានិច្ច បានបង្កើតទីលំនៅនៅក្រុងទិសឦសាននោះ។ ពួកគេស្នាក់នៅទីនោះជានិច្ច រីករាយក្នុងលីឡាទេវភាពជាច្រើន ដោយជំនាញក្នុងលីឡាបរិសុទ្ធនានា។

Verse 32

तेषामनुचरा रुद्राः कोटिशः परिकीर्तिताः । सर्वत्र संस्थितास्तत्र त्रिलोकेष्वभिभागशः

រុទ្រាអ្នកបម្រើរបស់ពួកគេ ត្រូវបានសរសើរថាមានរាប់កោដិ។ ពួកគេស្ថិតនៅគ្រប់ទីកន្លែង ហើយចែកចាយនៅក្នុងលោកទាំងបី តាមភាគរបស់ខ្លួន ដើម្បីគាំទ្រការគ្រប់គ្រងសកលរបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 33

इति ते वर्णितास्तातावताराश्शंकरस्य वै । एकादशमिता रुद्रास्सर्वलोकसुखावहाः

ដូច្នេះហើយ បុត្រអើយ អវតាររបស់ព្រះសង្ករ ត្រូវបានពណ៌នាឲ្យអ្នកបានដឹង។ រុទ្រាទាំងនេះមានចំនួនដប់មួយ ពិតជានាំមកនូវសុខសាន្ត និងសុភមង្គលដល់លោកទាំងអស់។

Verse 34

इदमाख्यानममलं सर्वपापप्रणाशकम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामप्रदायकम्

រឿងព្រេងបរិសុទ្ធនេះ គ្មានមលិនភាពឡើយ ហើយបំផ្លាញបាបទាំងអស់។ វាប្រទានពរ សេចក្តីល្បីល្បាញ អាយុវែង និងផ្តល់គ្រប់បំណងល្អសមគួរ។

Verse 35

य इदं शृणुयात्तात श्रावयेद्वै समाहितः । इह सर्वसुखम्भुक्त्वा ततो मुक्तिं लभेत सः

បុត្រអើយ អ្នកណាដែលស្តាប់រឿងនេះដោយចិត្តផ្តោត ឬធ្វើឲ្យគេអានសូត្រឲ្យអ្នកដទៃស្តាប់ នឹងរីករាយសុខមង្គលល្អប្រសើរនៅលោកនេះ ហើយបន្ទាប់មកទទួលបានមោក្សៈ។

Frequently Asked Questions

The devas, defeated by daityas, seek Kaśyapa’s counsel; the chapter argues narratively that cosmic distress is resolved through Śaiva means—Kaśyapa’s Kāśī pilgrimage, Viśveśvara worship, and tapas—culminating in the relevance of Rudra’s multiple protective manifestations.

Kāśī and Viśveśvara function as a sacral axis where purification (Gaṅgā snāna), installation (liṅga-pratiṣṭhā), and sustained tapas convert devotion into effective divine presence; the liṅga symbolizes Śiva’s immanence, while the named Rudra forms encode differentiated modes of the same supreme agency.

The chapter explicitly begins listing Rudra manifestations, including Kapālī, Piṅgala, Bhīma, Virūpākṣa, and Vilohita, presented as Śāṃkara forms through which Śiva’s protection and intervention become historically actionable.