रुद्ररथ-निर्माणवर्णनम् / Description of Rudra’s Divine Chariot Construction

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ शैवप्रवर सन्मते । अद्भुतेयं कथा तात श्राविता परिमेशितुः

វ្យាសបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ សនត្កុមារ អ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង អ្នកជាអ្នកសាវកឧត្តមនៃព្រះសិវៈ និងមានបញ្ញាខ្ពង់ខ្ពស់ កូនជាទីស្រឡាញ់ អធិការណ៍អស្ចារ្យនេះ ខ្ញុំបានស្តាប់មក ដូចដែលបានប្រកាសអំពីព្រះបរមេស្វរ (ព្រះសិវៈអធិរាជ)»។

Verse 2

इदानीं रथनिर्माणं ब्रूहि देवमयं परम् । शिवार्थं यत्कृतं दिव्यं धीमता विश्वकर्मणा

«ឥឡូវនេះ សូមប្រាប់ខ្ញុំអំពីការសាងសង់រថដ៏ឧត្តម ទេវម័យ និងទិព្វ—ដែលបានធ្វើឡើងសម្រាប់ព្រះសិវៈ—ស្នាដៃអស្ចារ្យរបស់វិශ්វកರ್ಮា អ្នកមានប្រាជ្ញា»។

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्य स मुनीश्वरः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

សូត្រ បាននិយាយថា៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់ វ្យាស ដូច្នេះហើយ មហាមុនី សនត្កុមារ បានរំលឹកដល់ព្រះបាទកម្រងផ្កាឈូករបស់ព្រះសិវៈ ហើយចាប់ផ្តើមនិយាយ។

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ रथादेर्निर्मितिं मुने । यथामति प्रवक्ष्येऽहं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

សនត្កុមារ បាននិយាយថា៖ «សូមស្តាប់ ឱ វ្យាស មហាប្រាជ្ញា ឱ មុនី—អំពីការសាងសង់រថ និងឧបករណ៍ផ្សេងៗ។ តាមដែលខ្ញុំយល់ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ ដោយបានរំលឹកជាមុនដល់ព្រះបាទកម្រងផ្កាឈូករបស់ព្រះសិវៈ»។

Verse 5

अथ देवस्य रुद्रस्य निर्मितो विश्वकर्मणा । सर्वलोकमयो दिव्यो रथो यत्नेन सादरम्

បន្ទាប់មក វិស្វកರ್ಮា ដោយខិតខំប្រុងប្រយ័ត្ន និងដោយក្តីគោរពយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ បានបង្កើតរថទេវសុរិយៈដ៏ភ្លឺរលោង សម្រាប់ព្រះរុទ្រា ដូចជារថស្ថិតក្នុងសភាពរួមបញ្ចូលលោកទាំងអស់។

Verse 6

सर्वभूतमयश्चैव सौवर्णस्सर्वसंमतः । रथांगं दक्षिणं सूर्यस्तद्वामं सोम एव च

រថនោះពេញដោយសារពាង្គកាយសត្វទាំងអស់ មានពន្លឺមាសដ៏រុងរឿង និងទទួលស្គាល់ដោយសព្វគ្នា។ កង់ខាងស្តាំនៃរថគឺព្រះអាទិត្យ ហើយកង់ខាងឆ្វេងគឺព្រះចន្ទ។

Verse 8

शशिनः षोडशारास्तु कला वामस्य सुव्रत । ऋक्षाणि तु तथा तस्य वामस्यैव विभूषणम्

ឱ អ្នកមានវ្រតល្អប្រសើរ ពន្លឺដប់ប្រាំមួយរបស់ព្រះចន្ទ ជាគ្រឿងអលង្ការនៃផ្នែកឆ្វេងរបស់ព្រះអង្គ; ដូចគ្នានេះដែរ នក្សត្រ (លំនៅចន្ទ) ក៏ជាអលង្ការលើផ្នែកឆ្វេងនោះផង។

Verse 9

ऋतवो नेमयः षट् च तयोर्वै विप्रपुंगव । पुष्करं चांतरिक्षं वै रथनीडश्च मंदरः

ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ រដូវទាំងឡាយ និងផ្នែកកង់ប្រាំមួយ (នេមិ) ក៏ស្ថិតក្នុងនោះដែរ; ហើយដូចគ្នានេះ ពុស្ករ អន្តរិក្ស រថនីឌ និងមន្ទរ (ភ្នំ) ក៏មានផង។

Verse 10

अस्ताद्रिरुदयाद्रिस्तु तावुभौ कूबरौ स्मृतौ । अधिष्ठानं महामेरुराश्रयाः केशराचलाः

ភ្នំអស្តាទ្រី (ភ្នំលិច) និងភ្នំឧទយាទ្រី (ភ្នំកើត) ត្រូវបានចងចាំថា ជាគូ «កុបេរ» ទាំងពីរ (ស្មារគាំទ្រ)។ ភ្នំមហាមេរុ ជាមូលដ្ឋានរបស់វា ហើយភ្នំកេសរា ជាជួរភ្នំគាំទ្រនោះ។

Verse 11

वेगस्संवत्सरास्तस्य अयने चक्रसंगमौ । मुहूर्ता वंधुरास्तस्य शम्याश्चैव कलाः स्मृताः

សម្រាប់ព្រះអង្គ ល្បឿនឯងជាឆ្នាំ; ដំណើរព្រះអាទិត្យពីររដូវជួបគ្នា គឺការជួបប្រទះនៃកង់លោក។ សម្រាប់ព្រះអង្គ មុហូរត្រា គ្រាន់តែចន្លោះខ្លីៗ ហើយកលា ត្រូវចងចាំថាជាភ្លែតៗ—បង្ហាញការលើសលប់លើកាលវេលារបស់ព្រះអង្គ។

Verse 12

तस्य काष्ठाः स्मृता घोणाश्चाक्षदंडाः क्षणाश्च वै । निमेषाश्चानुकर्षश्च ईषाश्चानुलवाः स्मृताः

សម្រាប់ព្រះองค์ គេបានរំលឹកថា មាត្រដ្ឋាននៃកាលៈមាន៖ កាស្ឋា (kāṣṭhā), ឃោណា (ghoṇā), អក្សដណ្ឌ (akṣa-daṇḍa), និង ក్షណ (kṣaṇa)។ ដូចគ្នានេះទៀត មាន និមេស (nimeṣa), អនុការិស (anukarṣa), ឥષា (īṣā), ហើយក៏មាន អនុលវ (anulava) ផងដែរ។

Verse 13

द्यौर्वरूथं रथस्यास्य स्वर्गमोक्षावुभौ ध्वजौ । युगान्तकोटितौ तस्य भ्रमकामदुघौ स्मृतौ

មេឃផ្ទាល់គឺជាវរុធ (ដំបូល) នៃរថរបស់ព្រះองค์; ទង់ពីររបស់វាគឺ សួគ៌ និង មោក្សៈ។ ហើយសម្រាប់ព្រះองค์ គូដែលហៅថា យុគាន្ត (Yugānta) និង កោតិត (Koṭita) ត្រូវបានល្បីថា ជាអ្នកប្រទានផលអស្ចារ្យ បំពេញបំណង។

Verse 14

ईषादंडस्तथा व्यक्तं वृद्धिस्तस्यैव नड्वलः । कोणास्तस्याप्यहंकारो भूतानि च बलं स्मृतम्

ឥષាដណ្ឌ (īṣā-daṇḍa) ឬឈើកណ្ដាល ត្រូវបានដឹងថាជាទ្រឹស្តី «វិយក្ត» (vyakta) ដែលបង្ហាញច្បាស់; ការកើនឡើងរបស់វាត្រូវហៅថា នឌ្វល (naḍvala)។ មុំទាំងឡាយរបស់វាត្រូវបាននិយាយថាជា អហង្គារ (ahaṅkāra) ហើយភូតៈ (bhūtas) ទាំងឡាយត្រូវបានចងចាំថាជាកម្លាំង (bala) របស់វា។

Verse 15

इन्द्रियाणि च तस्यैव भूषणानि समंततः । श्रद्धा च गतिरस्यैव रथस्य मुनिसत्तम

ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ អង្គអារម្មណ៍ទាំងឡាយនោះឯង ជាគ្រឿងអលង្ការរបស់រថនោះ ព័ទ្ធជុំវិញគ្រប់ទិស; ហើយ «សទ្ធា» តែប៉ុណ្ណោះ ជាចលនា ជាដំណើរទៅមុខរបស់រថនោះ។

Verse 16

तदानीं भूषणान्येव षडंगान्युपभूषणम् । पुराणन्यायमीमांसा धर्मशास्त्राणि सुव्रताः

នៅពេលនោះ វិទ្យាសាស្ត្រទាំងឡាយឯង ក្លាយជាគ្រឿងអលង្ការ; វេដាង្គទាំងប្រាំមួយ ជាគ្រឿងតុបតែងបន្ថែម; ហើយ បុរាណ, ន្យាយ, មីមាំសា និងធម្មសាស្ត្រ—ឱ អ្នកមានវត្ដដ៏ល្អ—បានឈរជាគ្រឹះគាំទ្រ ដើម្បីលម្អ និងទ្រទ្រង់ធម៌។

Verse 17

बलाशया वराश्चैव सर्वलक्षणसंयुताः । मंत्रा घंटाः स्मृतास्तेषां वर्णपादास्तदाश्रमाः

ពួកវា​ពោរពេញដោយ​កម្លាំង សុភមង្គល និង​លក្ខណៈគ្រប់យ៉ាង។ គេរំលឹកថា​ជា «មន្ត្រ» និង «កណ្ដឹង» ហើយ​អក្សរ និង​ជើងឆន្ទៈ ត្រូវបាននិយាយថា​ជា​លំនៅ/អាស្រ័យ​របស់ពួកវា។

Verse 18

अथो बन्धो ह्यनन्तस्तु सहस्रफणभूषितः । दिशः पादा रथस्यास्य तथा चोपदिशश्चह

លើសពីនេះ អនន្តៈ ដែលតុបតែងដោយ​ក្បាលពស់​មួយពាន់ បានធ្វើជា​ខ្សែចង/គ្រឹះគាំទ្រ។ ទិសទាំងឡាយ​ក្លាយជា​ជើងរទេះនេះ ហើយ​ទិសរង​ក៏ដូចគ្នា។

Verse 19

पुष्कराद्याः पताकाश्च सौवर्णा रत्नभूषिताः । समुद्रास्तस्य चत्वारो रथकंबलिनस्स्मृताः

ទង់ជ័យ​របស់ព្រះអង្គ—ចាប់ពី​ទង់ឈ្មោះ បុស្ករៈ និងផ្សេងៗ—ធ្វើពីមាស និងតុបតែងដោយ​រតនៈ។ ហើយ «សមុទ្រ» ទាំងបួន​ដែលពាក់ព័ន្ធ​នឹងព្រះអង្គ ត្រូវបាននិយាយថា​ជា​កម្រាលគ្រប (កំបល) នៃរទេះ។

Verse 20

गंगाद्यास्सरित श्रेष्ठाः सर्वाभरणभूषिताः । चामरासक्तहस्ताग्रास्सर्वास्त्रीरूपशोभिताः

ទន្លេដ៏ប្រសើរ—ចាប់ពី​គង្គា—បានបង្ហាញខ្លួន ដោយតុបតែងគ្រឿងអលង្ការគ្រប់យ៉ាង។ ដៃរបស់ពួកនាង​កាន់​ចាមរ (កង្ហារព្រុយយ៉ាក់) ហើយពួកនាង​ទាំងអស់​រុងរឿង​ក្នុង​រូបស្ត្រីដ៏ស្រស់ស្អាត។

Verse 21

तत्र तत्र कृतस्थानाः शोभयांचक्रिरे रथम् । आवहाद्यास्तथा सप्त सोपानं हैममुत्तमम्

ពួកនាង​បានឈរនៅទីតាំងដែលកំណត់ នៅទីនេះទីនោះ ហើយបានធ្វើឲ្យរទេះ​រុងរឿង។ ដូចគ្នានេះដែរ ពួកនាង​បាននាំមក​នូវ​ជណ្តើរមាស​ដ៏ប្រសើរ មាន៧ជំហាន។

Verse 22

लोकालोकाचलस्तस्योपसोपानस्समंततः । विषयश्च तथा बाह्यो मानसादिस्तु शोभनः

ជុំវិញវាទាំងស្រុង មានផ្លូវឡើង និងជំហានឡើងនៃភ្នំលោកាលោកា; ហើយលើសពីវា មានពិភពវត្ថុខាងក្រៅ—ចាប់ពីចិត្តជាដើម—ត្រូវបានរៀបចំយ៉ាងស្រស់ស្អាត។

Verse 23

पाशास्समंततस्तस्य सर्वे वर्षाचलास्स्मृताः । तलास्तस्य रथस्याऽथ सर्वे तलनिवासिनः

ខ្សែចង (បាស) ទាំងអស់ដែលព័ទ្ធជុំវិញព្រះអង្គ ត្រូវបានយល់ថាជាភ្នំវឝ៌ (Varṣa) នៅគ្រប់ទិស; ហើយលោកក្រោម (តលា) ទាំងអស់ ពិតជាត្រូវបានដាក់ជាមូលដ្ឋាននៃរថរបស់ព្រះអង្គ—រួមទាំងសត្វស្ថិតនៅក្នុងអាណាចក្រក្រោមដីទាំងនោះ។

Verse 24

सारथिर्भगवान्ब्रह्मा देवा रश्मिधराः स्मृताः । प्रतोदो ब्रह्मणस्तस्य प्रणवो ब्रह्मदैवतम्

សម្រាប់រថកោស्मिकនោះ ព្រះបរមបុណ្យ ប្រាហ្មា ត្រូវបានចងចាំថាជាសារថី; ហើយទេវតាទាំងឡាយ ត្រូវបាននិយាយថាជាអ្នកកាន់ខ្សែបញ្ជា។ សម្រាប់ប្រាហ្មា ឈើចាក់បញ្ជា គឺព្រះព្យញ្ជនៈបរិសុទ្ធ ប្រṇវ (អោម) ដែលជាទេវតាអធិបតីរបស់ព្រះអង្គ ដោយវាជំរុញឲ្យលំដាប់នៃសೃષ્ટិ ដំណើរការទៅមុខ។

Verse 25

अकारश्च महच्छत्रं मंदरः पार्श्वदंडभाक् । शैलेन्द्रः कार्मुकं तस्य ज्या भुजंगाधिपस्स्वयम्

ព្យញ្ជនៈ «អ» ក្លាយជាឆ័ត្ររាជធំទូលាយរបស់ព្រះអង្គ; ភ្នំមន្ទរា ជាដំបងខាងសម្រាប់ទ្រឆ័ត្រ។ ព្រះអម្ចាស់ភ្នំ (សៃលេន្ទ្រ) ក្លាយជាធ្នូរបស់ព្រះអង្គ ហើយស្តេចនាគផ្ទាល់ ក្លាយជាខ្សែធ្នូ។

Verse 26

घंटा सरस्वती देवी धनुषः श्रुतिरूपिणी । इषुर्विष्णुर्महातेजास्त्वग्निश्शल्यं प्रकीर्तितम्

កណ្ដឹងគឺព្រះនាងសរស្វតី; ធ្នូគឺវេដៈផ្ទាល់ ក្នុងរូបនៃ «ស្រុតិ» (ការស្តាប់បរិសុទ្ធ)។ ព្រួញគឺព្រះវិષ્ણុដ៏មានតេជៈធំ ហើយអគ្គិ ត្រូវបានប្រកាសថាជាចុងដែកមុត (សល្យ) នៃព្រួញនោះ។

Verse 27

हयास्तस्य तथा प्रोक्ताश्चत्वारो निगमा मुने । ज्योतींषि भूषणं तेषामवशिष्टान्यतः परम्

ឱ មុនី អ្នកប្រាជ្ញ គេបាននិយាយថ សេះរបស់ព្រះអង្គមានបួន គឺជានិគមៈទាំងបួន (វេទទាំងបួន)។ គ្រឿងអលង្ការរបស់ពួកវា គឺពន្លឺតារា និងពន្លឺស្ថានសួគ៌; ហើយបន្ទាប់ពីនេះ ព័ត៌មានដែលនៅសល់ ត្រូវបានពណ៌នាបន្តទៅទៀត។

Verse 28

अनीकं विषसंभूतं वायवो वाजका स्मृताः । ऋषयो व्यासमुख्याश्च वाहवाहास्तथाभवन्

កងទ័ពនៃសង្គ្រាមនោះកើតឡើងពីពុល; ខ្យល់ទាំងឡាយត្រូវបានគេរាប់ថាជាសេះលឿន។ ព្រះឥសីទាំងឡាយផងដែរ—មានវ្យាសជាមុខគេ—បានក្លាយជាអ្នកដឹកនាំ និងអ្នកពាំនាំកម្លាំងទេវៈក្នុងសង្គ្រាមនោះ។

Verse 29

स्वल्पाक्षरैस्संब्रवीमि किं बहूक्त्या मुनीश्वर । ब्रह्मांडे चैव यत्किंचिद्वस्तुतद्वै रथे स्मृतम्

ខ្ញុំនឹងនិយាយដោយអក្សរតិចៗ—តើត្រូវការពាក្យច្រើនអ្វីទៀត ឱ ព្រះមុនីដ៏អធិរាជ? អ្វីៗណាដែលមាននៅក្នុងព្រហ្មាណ្ឌៈ (សកលលោក) ទាំងអស់នោះ ត្រូវបានចងចាំថាស្ថិតនៅក្នុងរថនោះឯង។

Verse 30

एवं सम्यक्कृतस्तेन धीमता विश्वकर्मणा । सरथादिप्रकारो हि ब्रह्मविष्ण्वाज्ञया शुभः

ដូច្នេះ ដោយវិශ්វកម្មន៍ដ៏ប្រាជ្ញា ការរៀបចំទាំងមូលដ៏មង្គល—ចាប់ពីរថជាដើម—ត្រូវបានបង្កើតយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រហ្មា និងវិષ્ણុ។