
ជំពូកនេះ សនត្កុមារ ប្រាប់រឿងបន្ថែម ដើម្បីបង្ហាញអធិរាជភាពរបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះហឫទ័យស្រឡាញ់អ្នកបូជា។ អសុរ បាណាសុរ រាំតាណ្ឌវា ឲ្យព្រះសង្ករ (ព្រះសិវៈ ព្រះប្តីព្រះបារវតី) ពេញព្រះហឫទ័យ។ បាណា កោតគោរព ដាក់ដៃសំពះ ហៅព្រះអង្គថា ទេវទេវ មហាទេវ និង “មកុដរត្ននៃទេវទាំងអស់”។ ទោះបានព្រះពរ មានដៃពាន់ ក៏ក្លាយជាបន្ទុក ព្រោះគ្មានគូប្រកួតសម។ គាត់អួតថាបានគ្រប់គ្រងយម អគ្គិ វរុណ កុបេរ ឥន្ទ្រ និងធ្វើឲ្យអ្នកខ្លាំងភ័យ ប៉ុន្តែសំណើសំខាន់គឺសុំឲ្យមានសង្គ្រាម ដើម្បីឲ្យដៃរបស់គាត់ត្រូវអាវុធសត្រូវបំបាក់។ ដូច្នេះ ការបូជានិងព្រះគុណរួមជាមួយមោទនភាពអសុរ និងចិត្តឃោរឃៅ បង្កលក្ខខណ្ឌឲ្យព្រះសិវៈរៀបចំជម្លោះដើម្បីកែប្រែ។
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । शृणुष्वान्यच्चरित्रं च शिवस्य परमात्मनः । भक्तवात्सल्यसंगर्भि परमानन्ददायकम्
សនត្កុមារ បានមានពាក្យថា៖ «ចូរស្តាប់រឿងពិសិដ្ឋមួយទៀតអំពី ព្រះសិវៈ ព្រះអាត្មាអធិបតី; រឿងនេះពោរពេញដោយមេត្តាស្រឡាញ់ចំពោះភក្ត និងអាចប្រទានអានន្ទដ៏អតិបរមា»។
Verse 2
पुरा बाणासुरो नाम दैवदोषाच्च गर्वितः । कृत्वा तांडवनृत्यं च तोषयामास शंकरम्
កាលពីបុរាណ មានអសុរម្នាក់ឈ្មោះ បាណាសុរ; ដោយកំហុសនៃវាសនា គេក្លាយជាមានអហង្គារ។ ទោះយ៉ាងណា ដោយរាំ តាន់ឌវៈ គេបានធ្វើឲ្យ ព្រះសង្ករ (ព្រះសិវៈ) ពេញព្រះហឫទ័យ។
Verse 3
ज्ञात्वा संतुष्टमनसं पार्वतीवल्लभं शिवम् । उवाच चासुरो बाणो नतस्कन्धः कृतांजलिः
ពេលដឹងថា ព្រះសិវៈ—ព្រះស្វាមីជាទីស្រឡាញ់របស់ ពារវតី—ពេញព្រះហឫទ័យក្នុងចិត្ត អសុរ បាណា ក៏និយាយ ដោយទម្លាក់ស្មាដោយទន់ភ្លន់ និងប្រណម្យដៃជាការគោរព។
Verse 4
बाण उवाच । देवदेव महादेव सर्वदेवशिरोमणे । त्वत्प्रसादाद्बली चाहं शृणु मे परमं वचः
បាណៈបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះនៃព្រះទាំងឡាយ ឱ មហាទេវៈ មកុដរបស់ទេវទាំងអស់! ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំក៏មានអំណាចខ្លាំងដែរ។ សូមព្រះអង្គស្តាប់ពាក្យដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ខ្ញុំ។
Verse 5
दोस्सहस्रं त्वया दत्तं परं भाराय मेऽभवेत् । त्रिलोक्यां प्रतियोद्धारं न लभे त्वदृते समम्
«អំណោយនៃដៃមួយពាន់ ដែលព្រះអង្គបានប្រទានឲ្យខ្ញុំ នឹងក្លាយជាបន្ទុកធ្ងន់លើខ្ញុំ។ ក្នុងត្រីលោក ខ្ញុំមិនឃើញគូប្រយុទ្ធណាស្មើព្រះអង្គទេ—ក្រៅពីព្រះអង្គ មិនមានអ្នកណាប្រៀបបានឡើយ»។
Verse 6
हे देव किमनेनापि सहस्रेण करोम्यहम् । बाहूनां गिरितुल्यानां विना युद्धं वृषध्वज
ឱ ព្រះអម្ចាស់ តើខ្ញុំត្រូវការអ្វីទៀត សូម្បីតែមួយពាន់ក៏ដោយ? ដោយគ្មានសង្គ្រាម ខ្ញុំនឹងសម្រេចបានដោយដៃដែលដូចភ្នំរបស់ខ្ញុំ—ឱ ព្រះមានទង់គោ (វೃಷធ្វជ)។
Verse 7
कडूंत्या निभृतैदोंर्भिर्युयुत्सुर्दिग्गजानहम् । पुराण्याचूर्णयन्नद्रीन्भीतास्तेपि प्रदुद्रुवुः
ដោយប្រាថ្នាចង់ប្រយុទ្ធ គាត់បានចាប់ដំរីអធិការទិសទាំងបួន ដោយដៃស្ងប់តែមានអំណាច; ហើយពេលគាត់រំលាយភ្នំបុរាណឲ្យក្លាយជាធូលី គាត់បានរុញទៅមុខ—សត្រូវភ័យខ្លាចក៏រត់គេចផងដែរ។
Verse 8
मया यमः कृतो योद्धा वह्निश्च कृतको महान् । वरुणश्चापि गोपालो गवां पालयिता तथा
«ដោយខ្ញុំ យមៈត្រូវបានបង្កើតឲ្យជាអ្នកចម្បាំង; ហើយអគ្គិផងដែរ ត្រូវបានធ្វើឲ្យធំធេងជាអំណាចដ៏ខ្លាំង។ វរុណៈក៏បានក្លាយជាគោបាល—ជាអ្នកការពារ និងអ្នកថែរក្សាគោទាំងឡាយ។»
Verse 9
गजाध्यक्षः कुबेरस्तु सैरन्ध्री चापि निरृतिः । जितश्चाखंडलो लोके करदायी सदा कृतः
គុបេរៈ មេដឹកនាំគុហ្យកៈ ត្រូវបានបង្ក្រាប; និរឋតិផងដែរ—ជាមួយសៃរន្ធ្រី—ត្រូវបានឈ្នះ។ សូម្បីអខណ្ឌល (ឥន្ទ្រ) ក៏ត្រូវបានផ្តួលនៅលោក ហើយត្រូវបានបង្ខំឲ្យបង់សួយជានិច្ច។
Verse 10
युद्धस्यागमनं ब्रूहि यत्रैते बाहवो मम । शत्रुहस्तप्रयुक्तश्च शस्त्रास्त्रैर्जर्जरीकृताः
សូមប្រាប់ខ្ញុំអំពីការមកដល់នៃសង្គ្រាមនេះ—ហេតុអ្វីបានជាដៃទាំងនេះរបស់ខ្ញុំ ត្រូវអាវុធ និងអាស្ត្រាដែលសត្រូវបោះពីដៃ បំបាក់បាក់បែករហែកយ៉ាងធ្ងន់។
Verse 11
पतंतु शत्रुहस्ताद्वा पातयन्तु सहस्रधा । एतन्मनोरथं मे हि पूर्णं कुरु महेश्वर
ទោះបីខ្ញុំធ្លាក់ចូលក្នុងដៃសត្រូវក៏ដោយ ឬពួកគេវាយខ្ញុំឲ្យបែកជាពាន់បំណែកក៏ដោយ—ឱ មហេស្វរៈ សូមបំពេញបំណងនេះរបស់ខ្ញុំឲ្យពេញលេញ។
Verse 12
सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा कुपितो रुद्रस्त्वट्टहासं महाद्भुतम् । कृत्वाऽब्रवीन्महामन्युर्भक्तबाधाऽपहारकः
សនត្កុមារ បាននិយាយ៖ ពេលបានឮដូច្នោះ រុទ្រៈក៏កើតកំហឹង។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានសើចដ៏អស្ចារ្យដូចផ្គរលាន់ ហើយមានព្រះវាចា—ព្រះអង្គដែលកំហឹងដ៏ធំរបស់ព្រះអង្គ បំបាត់ទុក្ខទោសដែលធ្លាក់លើអ្នកប भक्त។
Verse 13
रुद्र उवाच । धिग्धिक्त्वां सर्वतो गर्विन्सर्वदैत्यकुलाधम । बलिपुत्रस्य भक्तस्य नोचितं वच ईदृशम्
រុទ្រៈ បានមានព្រះវាចា៖ «អូយ អាម៉ាស់លើអ្នក! អ្នកដែលអួតអាងដោយមោទនភាពគ្រប់ទិស—អ្នកទាបបំផុតក្នុងពូជដៃត្យទាំងអស់! ពាក្យបែបនេះ មិនសមស្របសម្រាប់អ្នកទេ ដែលជាអ្នកប भक्त និងជាកូនរបស់ព្រះបាលី»។
Verse 14
दर्पस्यास्य प्रशमनं लप्स्यसे चाशु दारुणम् । महायुद्धमकस्माद्वै बलिना मत्समेन हि
«ឯងនឹងឆាប់ជួបការបំបាក់ដ៏សាហាវ និងរហ័សនៃមោទនភាពនេះ។ ពិតប្រាកដណាស់ ភ្លាមៗនឹងកើតមានសង្គ្រាមធំមួយ—ប្រឆាំងនឹងអ្នកមានកម្លាំងស្មើខ្ញុំ»។
Verse 15
तत्र ते गिरिसंकाशा बाहवोऽनलकाष्ठवत् । छिन्ना भूमौ पतिष्यंति शस्त्रास्त्रैः कदलीकृताः
នៅទីនោះ ដៃរបស់គេធំដូចភ្នំ រឹងដូចឈើសម្រាប់ភ្លើង ត្រូវអាវុធនិងអាស្រ្តកាត់ផ្តាច់ ហើយដួលលើដី ដូចដើមចេកត្រូវកាប់។
Verse 16
यदेष मानुषशिरो मयूरसहितो ध्वजः । विद्यते तव दुष्टात्मंस्तस्य स्यात्पतनं यदा
ដរាបណាទង់របស់អ្នក ដែលពាក់ក្បាលមនុស្ស និងតុបតែងដោយរោមក្ងោក នៅតែឈរ ឱអ្នកចិត្តអាក្រក់ ការធ្លាក់ចុះរបស់អ្នកត្រូវបានទប់ស្កាត់; ប៉ុន្តែពេលស្តង់ដារនោះដួល នោះការបរាជ័យរបស់អ្នកនឹងមកដល់ជាក់ជាមិនខាន។
Verse 17
स्थापितस्यायुधागारे विना वातकृतं भयम् । तदा युद्धं महाघोरं संप्राप्तमिति चेतसि
ទោះអាវុធទាំងឡាយត្រូវបានដាក់ក្នុងឃ្លាំងអាវុធ ក៏មានភ័យមួយកើតឡើងដោយគ្មានមូលហេតុ ដូចខ្យល់បក់រំញ័រ; ហើយក្នុងចិត្តមានអារម្មណ៍ថា «ឥឡូវ សង្គ្រាមដ៏សាហាវបំផុតបានមកដល់ហើយ»។
Verse 18
निधाय घोरं संग्रामं गच्छेथाः सर्वसैन्यवान् । सांप्रतं गच्छ तद्वेश्म यतस्तद्विद्यते शिवः
«ដោយប្រមូលកងទ័ពទាំងមូល ចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមដ៏សាហាវនេះហើយ ឥឡូវ ចូរទៅភ្លាមៗកាន់គេហដ្ឋាននោះ ព្រោះនៅទីនោះមានព្រះសិវៈស្ថិត»។
Verse 19
तथा तान्स्वमहोत्पातांस्तत्र द्रष्टासि दुर्मते । इत्युक्त्वा विररामाथ गर्वहृद्भक्तवत्सलः
«ហើយនៅទីនោះ ឱ អ្នកមានចិត្តអាក្រក់ អ្នកនឹងឃើញសញ្ញាអាក្រក់ដ៏ធំៗទាំងនោះ ដែលកើតពីអំពើរបស់អ្នកឯង»។ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គដែលស្រឡាញ់អ្នកភក្តិ និងបំបាក់មោទនភាពក្នុងចិត្ត ក៏ស្ងៀមស្ងាត់ទៅ។
Verse 20
सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा रुद्रमभ्यर्च्य दिव्यैरजंलिकुड्मलैः । प्रणम्य च महादेवं बाणश्च स्वगृहं गतः
សនត್ಕុមារ បានមានព្រះវាចា៖ ពេលបានឮដូច្នោះ បាណ បានបូជាព្រះរុទ្រ ដោយកំពូលផ្កាព្រះស័ក្តិសិទ្ធិ នៃរុក្ខជាតិអជំលី; ហើយក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមហាទេវ រួចបាណក៏ត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួន។
Verse 21
कुंभाण्डाय यथावृत्तं पृष्टः प्रोवाच हर्षितः । पर्यैक्षिष्टासुरो बाणस्तं योगं ह्युत्सुकस्सदा
ពេលគុម្ភាណ្ឌៈសួរ គាត់បានរំភើបរីករាយ ពោលរៀបរាប់ទាំងអស់តាមដែលបានកើតឡើង។ ខណៈនោះ អសុរ បាណៈ ក៏តែងតែសង្កេតយោគសាធនានោះ ដោយក្តីប្រាថ្នាចង់ឈានដល់វា។
Verse 22
अथ दैवात्कदाचित्स स्वयं भग्नं ध्वजं च तम् । दृष्ट्वा तत्रासुरो बाणो हृष्टो युद्धाय निर्ययौ
បន្ទាប់មក ដោយវាសនាប្រែប្រួល ម្តងមួយ ទង់នោះបានឃើញថាបាក់ខូចដោយខ្លួនឯង។ ឃើញដូច្នោះ អសុរ បាណៈ ក៏រីករាយ ហើយចេញដំណើរទៅសង្គ្រាម។
Verse 23
स स्वसैन्यं समाहूय संयुक्तः साष्टभिर्गणैः । इष्टिं सांग्रामिकां कृत्वा दृष्ट्वा सांग्रामिकं मधु
គាត់បានហៅកងទ័ពរបស់ខ្លួនមកប្រមូល ហើយរួមដំណើរជាមួយគណៈទាំងប្រាំបី។ បន្ទាប់ពីធ្វើពិធីសង្គ្រាម—យជ្ញាប្រសិទ្ធិសម្រាប់ការប្រយុទ្ធ—រួច គាត់បានឃើញ “មធុសង្គ្រាម” គឺទឹកឃ្មុំរំភើបចិត្តសម្រាប់យុទ្ធយាត្រា។
Verse 24
ककुभां मंगलं सर्वं संप्रेक्ष्य प्रस्थितोऽभवत् । महोत्साहो महावीरो बलिपुत्रो महारथः
ព្រះបុត្ររបស់បាលី ជាវីរបុរសអ្នកបើករថធំ មានសេចក្តីអង់អាចខ្ពស់ បានមើលជុំវិញទិសទាំងអស់ស្វែងរកសញ្ញាសុភមង្គល ហើយចេញដំណើរទៅ។
Verse 25
इति हृत्कमले कृत्वा कः कस्मादागमिष्यति । योद्धा रणप्रियो यस्तु नानाशस्त्रास्त्रपारगः
ដូច្នេះ ដាក់ជាប់ក្នុងផ្កាឈូកនៃបេះដូងហើយ តើនរណា—មកពីណា—អាចមកប្រឆាំងគាត់បាន? ព្រោះអ្នកយុទ្ធដែលស្រឡាញ់សមរភូមិ និងជំនាញអាវុធនានា ក្លាយជាមិនអាចឈ្នះបាន។
Verse 26
यस्तु बाहुसहस्रं मे छिनत्त्वनलकाष्ठवत् । तथा शस्त्रैर्महातीक्ष्णैश्च्छिनद्मि शतशस्त्विह
អ្នកណាដែលនៅទីនេះ កាត់ដាច់ដៃពាន់របស់ខ្ញុំ ដូចជាឈើស្ងួតក្នុងព្រៃ—អ្នកនោះផងដែរ ខ្ញុំនឹងកាត់បំផ្លាញម្តងហើយម្តងទៀត ដោយអាវុធមុតខ្លាំង។
Verse 27
एतस्मिन्नंतरे कालः संप्राप्तश्शंकरेण हि । यत्र सा बाणदुहिता सुजाता कृतमंगला
នៅចន្លោះនោះ ពេលវេលាដែលកំណត់ដោយព្រះសង្ករ បានមកដល់។ នោះជាពេលដែល សុជាតា កូនស្រីរបស់បាណា ឈរនៅទីនោះ បានធ្វើឲ្យមានមង្គល និងត្រៀមខ្លួនពេញលេញសម្រាប់ពិធីបរិសុទ្ធ។
Verse 28
माधवं माधवे मासि पूजयित्वा महानिशि । सुप्ता चांतः पुरे गुप्ते स्त्रीभावमुपलंभिता
ក្រោយបានបូជាមាធវ (វិෂ្ណុ) ក្នុងខែមាធវ (វៃសាខ) នៅរាត្រីដ៏ធំ នាងបានដេកលក់នៅក្នុងបន្ទប់ខាងក្នុងដែលលាក់លៀមនៃទីក្រុង; ហើយពេលភ្ញាក់/ត្រូវគេឃើញ នាងត្រូវបានរកឃើញថា បានទទួលសភាពជាស្ត្រី។
Verse 29
गौर्या संप्रेषितेनापि व्याकृष्टा दिव्यमायया । कृष्णात्मजात्मजेनाथ रुदंती सा ह्यनाथवत्
ទោះបីត្រូវបានគោរីផ្ញើមកក៏ដោយ នាងត្រូវបានទាញចេញដោយមាយាដ៏ទេវី។ បន្ទាប់មក ត្រូវបានចៅប្រុសរបស់ក្រឹෂ್ಣ ចាប់យក នាងយំសោក ដូចអ្នកគ្មានទីពឹង។
Verse 30
स चापि तां बलाद्भुक्त्वा पार्वत्याः सखिभिः पुनः । नीतस्तु दिव्ययोगेन द्वारकां निमिषांतरात्
ហើយគាត់ក៏បានបង្ខំរំលោភនាងដោយកម្លាំង; បន្ទាប់មកវិញ ត្រូវបានមិត្តស្រីរបស់ពារវតីចាប់យក ហើយដោយអំណាចយោគៈដ៏ទេវី នាំទៅកាន់ទ្វារកា ក្នុងពេលត្រឹមភ្លែតភ្នែក។
Verse 31
मृदिता सा तदोत्थाय रुदंती विविधा गिरः । सखीभ्यः कथयित्वा तु देहत्यागे कृतक्षणा
នាងត្រូវទុក្ខសោកបំផ្លាញចិត្ត ក៏កើនឡើងនៅពេលនោះ ដោយយំសោក និងនិយាយពាក្យសោកសៅជាច្រើន។ បន្ទាប់ពីប្រាប់មិត្តស្រីទាំងឡាយ នាងក៏សម្រេចភ្លាមៗថា នឹងលះបង់រាងកាយ ដោយដាក់ចិត្តលើកិច្ចចុងក្រោយ។
Verse 32
सख्या कृतात्मनो दोषं सा व्यास स्मारिता पुनः । सर्वं तत्पूर्ववृत्तांतं ततो दृष्ट्वा च सा भवत्
បន្ទាប់មក ឱ វ្យាសា នាងត្រូវបានមិត្តស្រីរំលឹកម្តងទៀតអំពីកំហុសដែលនាងបានប្រព្រឹត្តដោយចិត្តសម្រេចរបស់ខ្លួន។ ហើយក្រោយមក ពេលបានឃើញលំដាប់ហេតុការណ៍ទាំងមូលដែលកន្លងមក នាងក៏ដឹងច្បាស់ទាំងស្រុង។
Verse 33
अब्रवीच्चित्रलेखां च ततो मधुरया गिरा । ऊषा बाणस्य तनया कुंभांडतनयां मुने
បន្ទាប់មក ឧសា កូនស្រីរបស់បាណា បាននិយាយទៅកាន់ចិត្រលេខា ដោយសំឡេងផ្អែមល្ហែម ឱ មុនី; (ចិត្រលេខា គឺ) កូនស្រីរបស់កុម្ភាណ្ឌ។
Verse 34
ऊषोवाच । सखि यद्येष मे भर्ता पार्वत्या विहितः पुरा । केनोपायेन ते गुप्तः प्राप्यते विधिवन्मया
ឧសា បាននិយាយថា៖ «មិត្តស្រីអើយ បើបុរសនេះជាស្វាមីរបស់ខ្ញុំ ដែល ពារវតី បានកំណត់ឲ្យខ្ញុំតាំងពីមុនមក ពេលនោះ តាមវិធីណា ខ្ញុំអាចទទួលបានគាត់—ដែលអ្នកបានលាក់រក្សា—ដោយរបៀបត្រឹមត្រូវ តាមធម៌?»
Verse 35
कस्मिन्कुले स वा जातो मम येन हृतं मनः । इत्युषावचनं श्रुत्वा सखी प्रोवाच तां तदा
ឧសា បាននិយាយថា៖ «គាត់កើតមកពីវង្សត្រកូលណា—អ្នកដែលបានលួចយកបេះដូងខ្ញុំ?» ពេលស្តាប់ពាក្យនោះ សហចារីរបស់នាងក៏ឆ្លើយតបភ្លាម។
Verse 36
चित्रलेखोवाच । त्वया स्वप्ने च यो दृष्टः पुरुषो देवि तं कथम् । अहं संमानयिष्यामि न विज्ञातस्तु यो मम
ចិត្រលេខា បាននិយាយថា៖ «ឱ ទេវី! បុរសដែលអ្នកបានឃើញក្នុងសុបិន—ខ្ញុំនឹងគោរពបូជាគាត់ដូចម្តេចបាន ខណៈដែលគាត់មិនស្គាល់ចំពោះខ្ញុំ?»
Verse 37
दैत्यकन्या तदुक्ते तु रागांधा मरणोत्सुका । रक्षिता च तया सख्या प्रथमे दिवसे ततः
ពេលពាក្យនោះត្រូវបាននិយាយ កូនស្រីអសុរ—ងងឹតដោយរាគៈ និងសូម្បីតែប្រាថ្នាស្លាប់—ត្រូវបានមិត្តសហចារីការពារនាង នៅថ្ងៃដំបូងនោះបន្ទាប់មក។
Verse 38
पुनः प्रोवाच सोषा वै चित्रलेखा महामतिः । कुंभांडस्य सुता बाणतनयां मुनिसत्तम
ឱ មុនិសត្តម! ចិត្រលេខា អ្នកមានចិត្តធំ—កូនស្រីកុម្ភាណ្ឌ—បាននិយាយម្តងទៀតទៅកាន់កូនស្រីបាណ (ឧសា)។
Verse 39
चित्रलेखोवाच । व्यसनं तेऽपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाष्यते । समानेष्ये नरं यस्ते मनोहर्ता तमादिश
ចិត្រលេខា បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំនឹងដកចេញទុក្ខព្រួយរបស់អ្នក ប្រសិនបើវាអាចនិយាយបានក្នុងត្រៃលោក។ ខ្ញុំនឹងនាំមកនរណាដែលបានលួចបេះដូងអ្នក—សូមប្រាប់ខ្ញុំថាគាត់ជានរណា»។
Verse 40
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा वस्त्रपुटके देवान्दैत्यांश्च दानवान् । गन्धर्वसिद्धनागांश्च यक्षादींश्च तथालिखत्
សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នោះហើយ គាត់បានកត់សរសេរលើកញ្ចប់រុំដោយក្រណាត់ នាមទេវតា ដៃត្យ និងដានវា ព្រមទាំងគន្ធರ್ವ សិទ្ធ នាគ និងយក្សជាដើម។
Verse 41
तथा नरांस्तेषु वृष्णीञ्शूरमानकदुंदुभिम् । व्यलिखद्रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं नरसत्तमम्
ហើយក្នុងចំណោមមនុស្សទាំងនោះ គាត់បានជ្រើសយកវ្រឹෂ್ಣី៖ សូរា អានកទុនទុភិ ព្រមទាំងរាម និងក្រឹષ્ણា ហើយក៏បានកត់ឈ្មោះប្រទ្យុម្នា អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងមនុស្ស។
Verse 42
अनिरुद्धं विलिखितं प्राद्युम्निं वीक्ष्य लज्जिता । आसीदवाङ्मुखी चोषा हृदये हर्षपूरिता
ពេលឃើញរូបអនិរុទ្ធ ដែលប្រទ្យុម្នាបានគូរ ឧષា ក៏ខ្មាស់អៀន។ នាងបន្ទាបមុខ ពាក្យសម្តីស្ងៀមស្ងាត់ ហើយក្នុងចិត្តពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ។
Verse 43
ऊषा प्रोवाच चौरोऽसौ मया प्राप्तस्तु यो निशि । पुरुषः सखि येनाशु चेतोरत्नं हृतं मम
ឧષា បាននិយាយថា៖ «មិត្តអើយ បុរសដែលមករកខ្ញុំនៅពេលយប់នោះ ជាចោរពិតប្រាកដ—ព្រោះគាត់បានលួចយករតនាចិត្តរបស់ខ្ញុំទៅយ៉ាងឆាប់រហ័ស»។
Verse 44
यस्य संस्पर्शनादेव मोहिताहं तथाभवम् । तमहं ज्ञातुमिच्छामि वद सर्वं च भामिनि
ដោយការប៉ះតែប៉ុណ្ណោះរបស់អ្នកណា ខ្ញុំបានវង្វេងដល់យ៉ាងនេះ—ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ដឹងអំពីគាត់។ ឱ នារីរុងរឿងអើយ សូមប្រាប់ខ្ញុំទាំងអស់។
Verse 45
कस्यायमन्वये जातो नाम किं चास्य विद्यते । इत्युक्ता साब्रवीन्नाम योगिनी तस्य चान्वयम्
ពេលគេសួរថា «គាត់កើតក្នុងវង្សត្រកូលណា ហើយមាននាមអ្វី?» នោះយោគិនីបាននិយាយបង្ហាញនាមរបស់គាត់ និងប្រកាសវង្សាវតាររបស់គាត់ផង។
Verse 46
सर्वमाकर्ण्य सा तस्य कुलादि मुनिसत्तम । उत्सुका बाणतनया बभाषे सा तु कामिनी
ឱ មុនិសត្តម! នាងបានស្តាប់អស់ទាំងអំពីត្រកូល និងដើមកំណើតរបស់គាត់ហើយ កូនស្រីរបស់បាណា—ពោរពេញដោយការចង់ដឹង និងស្នេហាខ្លាំង—ក៏បាននិយាយឡើង។
Verse 47
ऊषोवाच । उपायं रचय प्रीत्या तत्प्राप्त्यै सखि तत्क्षणात् । येनोपायेन तं कांतं लभेयं प्राणवल्लभम्
ឧសា បាននិយាយថា៖ «សហគមន៍ស្រីអើយ សូមរៀបចំវិធីមួយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ឲ្យខ្ញុំបានទទួលគាត់ភ្លាមៗ—បុរសជាទីស្រឡាញ់ ដែលខ្ញុំស្រឡាញ់លើសជីវិត»។
Verse 48
यं विनाहं क्षणं नैकं सखि जीवितुमुत्सहे । तमानयेह सद्यत्नात्सुखिनीं कुरु मां सखि
«មិត្តស្រីអើយ គ្មានគាត់ ខ្ញុំមិនអាចរស់បានសូម្បីតែមួយខណៈ។ សូមនាំគាត់មកទីនេះភ្លាមៗដោយអស់កម្លាំង ហើយធ្វើឲ្យខ្ញុំមានសុខសាន្ត មិត្តស្រីអើយ»។
Verse 49
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्ता सा तथा बाणात्मजया मंत्रिकन्यका । विस्मिताभून्मुनिश्रेष्ठ सुविचारपराऽभवत्
សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ ដោយត្រូវបានកូនស្រីរបស់បាណ និយាយដូច្នោះ កញ្ញារដ្ឋមន្ត្រីនោះក៏ភ្ញាក់ផ្អើល ឱ មុនីឧត្តម ហើយនាងបង្វែរចិត្តទៅកាន់ការពិចារណាដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។
Verse 50
ततस्सखीं समाभाष्य चित्रलेखा मनोजवा । बुद्ध्वा तं कृष्णपौत्रं सा द्वारकां गंतुमुद्यता
បន្ទាប់មក ចិត្រលេខា អ្នករហ័សដូចចិត្ត បាននិយាយជាមួយមិត្តស្រីរបស់នាង ហើយពេលដឹងថាគាត់ជាចៅប្រុសរបស់ក្រឹෂ್ಣ នាងក៏ត្រៀមខ្លួនទៅកាន់ទ្វារកា។
Verse 51
ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां तृतीये तु गतेऽहनि । आप्रभातान्मुहूर्ते तु संप्राप्ता द्वारकां पुरीम्
នៅថ្ងៃចតុរទសី (caturdaśī) នៃពាក់កណ្តាលងងឹត ក្នុងខែជ្យេឋ្ឋា ពេលដែលថ្ងៃទីបីបានកន្លងផុត នាងបានមកដល់ទីក្រុងទ្វារកា នៅមួយមុហូរត មុនព្រលឹមបន្តិច។
Verse 52
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहि तायां पंचमे युद्धखण्डे ऊषाचरित्रवर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទី៥២ ដែលមាននាមថា «ការពិពណ៌នាព្រឹត្តិការណ៍របស់ឧષា» ក្នុងយុទ្ធខណ្ឌ ផ្នែកទី៥ នៃរុទ្រសំហិតា (ភាគទី២) នៃព្រះសិវមហាបុរាណដ៏បរិសុទ្ធ។
Verse 53
क्रीडन्नारीजनैस्सार्द्धं प्रपिबन्माधवी मधु । सर्वांगसुन्दरः श्यामः सुस्मितो नवयौवनः
គាត់លេងកម្សាន្តជាមួយក្រុមនារី ហើយផឹកស្រាមាធវីដ៏ផ្អែម។ សម្បុរខ្មៅ ស្រស់ស្អាតគ្រប់អវយវៈ ញញឹមទន់ភ្លន់ ហាក់បីដូចយុវវ័យថ្មីទើបរីក។
Verse 54
ततः खट्वां समारूढमंधकारपटेन सा । आच्छादयित्वा योगेन तामसेन च माधवम्
បន្ទាប់មក នាងឡើងលើខ្ទមសព ហើយដោយអំណាចយោគតាមសិក (តាមស) នាងបានគ្របព្រះមាធវៈ (វិષ્ણុ) ដោយវាំងននអន្ធការ បាំងការយល់ឃើញរបស់ទ្រង់។
Verse 55
ततस्सा मूर्ध्नि तां खट्वां गृहीत्वा निमिषांतरात् । संप्राप्ता शोणितपुरं यत्र सा बाणनंदिनी
បន្ទាប់មក នាងលើកខ្ទមនោះដាក់លើក្បាល ហើយក្នុងពេលត្រឹមភ្លែតភ្នែក នាងបានទៅដល់សោណិតបុរៈ កន្លែងដែលកូនស្រីជាទីស្រឡាញ់របស់បាណស្នាក់នៅ។
Verse 56
कामार्ता विविधान्भावाञ्चकारोन्मत्तमानसा । आनीतमथ तं दृष्ट्वा तदा भीता च साभवत्
ដោយតណ្ហាចង់បាន នាងរងទុក្ខ ហើយចិត្តក៏រំភើបវង្វេង បង្ហាញអារម្មណ៍ប្លែកៗជាច្រើន។ តែពេលគេនាំគាត់មក ហើយនាងបានឃើញគាត់ នាងក៏ភ័យខ្លាចឡើង។
Verse 57
अंतःपुरे सुगुप्ते च नवे तस्मिन्समागमे । यावत्क्रीडितुमारब्धं तावज्ज्ञातं च तत्क्षणात्
ក្នុងការជួបជុំថ្មីនោះ នៅក្នុងអន្តៈបុរៈដែលការពារយ៉ាងតឹងរឹង មិនទាន់ចាប់ផ្តើមលេងស្នេហ៍បានយូរទេ ក៏ត្រូវបានដឹងភ្លាមៗ នៅវិនាទីនោះឯង។
Verse 58
अंतःपुरद्वारगतैर्वेत्रजर्जरपाणिभिः । इंगितैरनुमानैश्च कन्यादौःशील्यमाचरन्
នៅមាត់ទ្វារនៃអន្តៈបុរៈ មានអ្នកបម្រើឈរជាប់ ដោយកាន់ដំបង និងឈើប៉ាន់ក្នុងដៃ; ដោយសញ្ញា និងការសន្និដ្ឋានយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ពួកគេប្រព្រឹត្តដើម្បីសាកល្បង និងបញ្ជាក់អំពីចរិត និងការប្រព្រឹត្តរបស់កញ្ញា។
Verse 59
स चापि दृष्टस्तैस्तत्र नरो दिव्यवपुर्धरः । तरुणो दर्शनीयस्तु साहसी समरप्रियः
នៅទីនោះ ពួកគេក៏បានឃើញបុរសម្នាក់ មានរូបកាយទេវភាពភ្លឺរលោងដ៏អស្ចារ្យ—វ័យក្មេង គួរឲ្យទស្សនា ក្លាហានក្នុងចិត្ត និងស្រឡាញ់សមរភូមិ។
Verse 60
तं दृष्ट्वा सर्वमाचख्युर्बाणाय बलिसूनवे । पुरुषास्ते महावीराः कन्यान्तःपुररक्षकाः
ពួកវីរបុរសទាំងនោះ—ជាបុរសដែលតែងតាំងឲ្យការពារខាងក្នុងនៃវាំងនារី—ពេលឃើញគាត់ ក៏រាយការណ៍អស់ទាំងអ្វីទៅកាន់ បាណៈ កូនប្រុសរបស់ បាលី។
Verse 61
द्वारपाला ऊचुः । देव कश्चिन्न जानीते गुप्तश्चांतःपुरे बलात् । स कस्तु तव कन्यां वै स्वयंग्राहादधर्षयत्
អ្នកយាមទ្វារបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ មិនមាននរណាដឹងថាគាត់ជានរណាទេ—ដោយកម្លាំង គាត់បានបង្ខំចូល ហើយលាក់ខ្លួននៅក្នុងវាំងខាងក្នុង។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលបានចាប់កូនស្រីរបស់ព្រះអម្ចាស់ដោយដៃខ្លួនឯង ហើយរំលោភលើក្រមសមរម្យនោះ?»
Verse 62
दानवेन्द्र महाबाहो पश्यपश्यैनमत्र च । यद्युक्तं स्यात्तत्कुरुष्व न दुष्टा वयमित्युत
«ឱ មេដាណវៈ អ្នកមានដៃខ្លាំង—សូមមើល សូមមើលគាត់នៅទីនេះ! សូមធ្វើអ្វីដែលត្រឹមត្រូវ និងសមស្រប។ ពិតប្រាកដ យើងមិនមែនជាមនុស្សអាក្រក់ទេ» ពួកគេបាននិយាយ។
Verse 63
सनत्कुमार उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । विस्मितोभून्मुनिश्रेष्ठ कन्यायाः श्रुतदूषणः
សនត್ಕុមារ បានមានព្រះវាចា៖ «ពេលស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកគេ ម្ចាស់ដានវៈដ៏មានកម្លាំងមហិមា ក៏ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ ព្រោះគាត់បានឮពាក្យបង្ខូចកេរ្តិ៍អំពីកញ្ញានោះ»។
Bāṇāsura pleases Śiva through a tāṇḍava dance and, after offering reverential praise, petitions Śiva for the advent of a war with worthy opponents.
It exposes the ambiguity of empowered devotion: divine gifts (e.g., a thousand arms) can inflate ego and generate violent craving, prompting Śiva’s role as regulator of śakti and restorer of dharmic equilibrium.
Śiva is emphasized as paramātman, Devadeva/Mahādeva, Pārvatīvallabha (beloved of Pārvatī), and Vṛṣadhvaja—simultaneously accessible through bhakti and supreme over all cosmic authorities.