Adhyaya 38
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 3838 Verses

अध्याय ३८ — काली-शंखचूड-युद्धे अस्त्रप्रयोगः (Kālī and Śaṅkhacūḍa: Mantra-Weapons and Surrender in Battle)

ជំពូកនេះបង្ហាញសមរភូមិជាវេទិកានៃអំណាចដ៏គួរឱ្យខ្លាចរបស់ Śakti។ Sanatkumāra ពិពណ៌នាការប៉ះទង្គិចដ៏សាហាវ៖ ព្រះនាង Kālī ចូលសមរភូមិ ហើយបន្លឺសំឡេងដូចសត្វសិង្ហ ធ្វើឲ្យដាណវាសន្លប់ ខណៈ gaṇa និងទេវតារីករាយអ៊ូអរ។ រូបរាងកាចៗដូច Ugradaṃṣṭrā, Ugradaṇḍā, Koṭavī សើចរីករាយ រាំលើសមរភូមិ និងផឹក madhu/madhvīka បង្ហាញអំណាចរំញ័រពិភពលោក។ Śaṅkhacūḍa ប្រឈមមុខ Kālī; នាងបោះភ្លើងដូចភ្លើង pralaya តែគេប្រើយុទ្ធវិធីមានសញ្ញា Viṣṇu ដើម្បីទប់។ បន្ទាប់មក Kālī ប្រើ Nārāyaṇāstra ដែលពង្រីកធំធេង បង្ខំឲ្យ Śaṅkhacūḍa ដេកក្បាលដល់ដី (daṇḍavat) និងគោរពជាបន្តបន្ទាប់ ហើយអាវុធមន្ត្រនោះក៏ដកថយ—បង្ហាញថាការចុះចាញ់បំបាត់កម្លាំងវិនាស។ នាងបន្តបោះ Brahmāstra ដោយមន្ត្រ; ស្តេចដាណវាប្រឆាំងដោយ Brahmāstra ផ្ទុយ បង្ហាញសង្គ្រាមជាការប្តូរអាវុធសកលដែលគ្រប់គ្រងដោយវិន័យមន្ត្រ និងសីលធម៌នៃភាពទាបទន់។

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सा च गत्वा हि संग्रामं सिंहनादं चकार ह । देव्याश्च तेन नादेन मूर्च्छामापुश्च दानवाः

សនត្កុមារ បានមានពាក្យថា៖ នាងបានទៅដល់សមរភូមិ ហើយបន្លឺសំឡេងដូចសត្វសិង្ហ។ ដោយសំឡេងនោះរបស់ទេវី ពួកដានវៈក៏សន្លប់ស្រពិចស្រពិល ដួលចូលទៅក្នុងអស្មារតី។

Verse 2

अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः । तदा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्द्धनि

ម្ដងហើយម្ដងទៀត ព្រះរុទ្រាបានបន្លឺសំណើចដ៏កាចសាហាវ និងគួរឲ្យភ័យខ្លាច។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានផឹកស្រាទឹកឃ្មុំ ហើយរាំលើកំពូលសមរភូមិ បង្ហាញអំណាចដ៏គួរឲ្យស្ញប់ស្ញែង និងធ្វើឲ្យលោកធាតុកក្រើកក្នុងសង្គ្រាម។

Verse 3

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदंडा कोटवी च पपौ मधु । अन्याश्च देव्यस्तत्राजौ ननृतुर्मधु संपपुः

អ៊ុគ្រដំស្ត្រា អ៊ុគ្រដណ្ឌា និង កោតវី បានផឹកមធុដ៏ស្រវឹង; ហើយទេវីផ្សេងៗទៀតនៅទីនោះ ក្នុងសមរភូមិ នាំគ្នារាំ និងផឹកមធុម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 4

महान् कोलाहलो जातो गणदेवदले तदा । जहृषुर्बहुगर्जंतस्सर्वे सुरगणादयः

នៅពេលនោះ ការរំភើបអ៊ូអរ​ដ៏ធំបានកើតឡើងក្នុងកងទ័ពគណៈ និងពួកទេវា; ហើយក្រុមទេវតាទាំងអស់ ស្រែកគំហុកម្តងហើយម្តងទៀត ដោយចិត្តរីករាយក្លៀវក្លា។

Verse 5

दृष्ट्वा कालीं शंखचूडश्शीघ्रमाजौ समाययौ । दानवाश्च भयं प्राप्ता राजा तेभ्योऽभयं ददौ

ឃើញកាលី (Kālī) សង្ខចូដ (Śaṅkhacūḍa) បានប្រញាប់រត់ចូលសមរភូមិ។ ពួកដានវ (dānava) ភ័យខ្លាច តែស្តេចរបស់ពួកគេបានប្រទានការធានា និងភាពមិនភ័យខ្លាចដល់ពួកគេ។

Verse 6

काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् । राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवांकितलीलया

កាលីបានបោះភ្លើងមួយ ដ៏ភ្លឺចែងចាំងដូចអណ្តាតភ្លើងនៃអគ្គិប្រល័យ។ ប៉ុន្តែស្តេចបានវាយបំបាក់វាភ្លាមៗ ដោយលីលាអស្ចារ្យដែលមានអំណាចវៃષ્ણវ (Vaiṣṇava) សម្គាល់។

Verse 7

नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप तदुपर्यरम् । वृद्धिं जगाम तच्छस्त्रं दृष्ट्वा वामं च दानवम्

បន្ទាប់មក ព្រះនាងបានបោះអាវុធ នារាយណាស្ត្រ (Nārāyaṇāstra) ទៅលើគាត់។ ឃើញដានវអាក្រក់នៅមុខវា អាវុធទេវីនោះក៏កើនឡើងទាំងកម្លាំង និងអំណាច។

Verse 8

तं दृष्ट्वा शंखचूडश्च प्रलयाग्निशिखोपमम् । पपात दंडवद्भूमौ प्रणनाम पुनःपुनः

ពេលឃើញព្រះអង្គភ្លឺចែងចាំង ដូចអណ្តាតភ្លើងនៃអគ្គីព្រាល័យ សង្ខចូឌៈបានដួលលើដីដូចដំបង ហើយក្រាបបង្គំជាបន្តបន្ទាប់។

Verse 9

निवृत्तिं प्राप तच्छ्स्त्रं दृष्ट्वा नम्रं च दानवम् । ब्रह्मास्त्रमथ सा देवी चिक्षेप मंत्रपूर्वकम्

ពេលឃើញអសុរាបានទន់ភ្លន់ និងសម្រួលចិត្ត អាវុធនោះក៏ត្រូវបានដកត្រឡប់។ បន្ទាប់មក ព្រះនាងទេវីបានបញ្ចេញព្រះមន្តជាមុន ហើយបោះព្រហ្មាស្ត្រ ដោយអំណាចសក្ការៈ។

Verse 10

तं दृष्ट्वा प्रज्ज्वलंतं च प्रणम्य भुवि संस्थितः । ब्रह्मास्त्रेण दानवेन्द्रो विनिवारं चकार ह

ពេលឃើញព្រះអង្គភ្លឺរលោងដ៏ឆេះចែងចាំង មេដានវៈបានឈរលើផែនដី ហើយក្រាបបង្គំ។ បន្ទាប់មក គាត់ប្រើព្រហ្មាស្ត្រ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបណ្តេញព្រះអង្គ។

Verse 11

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रो धनुराकृष्य रंहसा । चिक्षेप दिव्यान्यस्त्राणि देव्यै वै मंत्रपूर्वकम्

បន្ទាប់មក មេដានវៈខឹងខ្លាំង ទាញធ្នូយ៉ាងលឿន ហើយបន្ទាប់ពីបញ្ចេញមន្តដើម្បីបង្កើនអំណាច គាត់បានបោះអាវុធទេវតាច្រើនទៅលើព្រះនាងទេវី។

Verse 12

आहारं समरे चक्रे प्रसार्य मुखमायतम् । जगर्ज साट्टहासं च दानवा भयमाययुः

នៅកណ្ដាលសមរភូមិ គាត់រៀបចំលេបពួកគេ ដោយពង្រីកមាត់វែងឲ្យធំទូលាយ។ បន្ទាប់មក គាត់សើចសំឡេងគួរភ័យខ្លាច ហើយដានវៈទាំងឡាយត្រូវភ័យក្រហាយចាប់យក។

Verse 13

काल्यै चिक्षेप शक्तिं स शतयोजनमायताम् । देवी दिव्यास्त्रजालेन शतखंडं चकार सा

គាត់បានបោះអាវុធជាលំពែងទៅលើកាលី វែងដល់មួយរយយោជនៈ។ តែព្រះនាង ដោយបណ្តាញអាវុធទេវីយ៍ បានបំបែកវាជាមួយរយបំណែក។

Verse 14

स च वैष्णवमस्त्रं च चिक्षेप चंडिकोपरि । माहेश्वरेण काली च विनिवारं चकार सा

គាត់បានបោះអាវុធវៃષ્ણវៈទៅលើចណ្ឌិកា។ តែកាលី ដោយអំណាចមាហេស្វរៈ បានទប់ស្កាត់ និងបំបាត់ឥទ្ធិពលវា។

Verse 15

एवं चिरतरं युद्धमन्योन्यं संबभूव ह । प्रेक्षका अभवन्सर्वे देवाश्च दानवा अपि

ដូច្នេះ សង្គ្រាមបានបន្តយូរអង្វែង ដោយប្រយុទ្ធគ្នាទៅវិញទៅមក។ ហើយទាំងអស់—ទេវតា និងដានវៈផង—ក្លាយជាអ្នកមើលតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 16

अथ कुद्धा महादेवी काली कालसमा रणे । जग्राह मन्त्रपूतं च शरं पाशुपतं रुषा

បន្ទាប់មក មហាទេវី កាលី ក្រោធខ្លាំង ក្នុងសមរភូមិដូចពេលវេលាផ្ទាល់ បានយកព្រួញបាសុបតៈ ដែលបានសម្អាត និងបំពាក់ឥទ្ធិពលដោយមន្ត្រ ដោយកំហឹង។

Verse 17

क्षेपात्पूर्वं तन्निषेद्धुं वाग्बभूवाशरीरिणी । न क्षिपास्त्रमिदं देवि शंखचूडाय वै रुषा

មុនពេលបោះអាវុធនោះ សំឡេងទេវីមិនមានរូបកាយបានលេចឡើង ដើម្បីទប់នាងថា៖ «ឱ ទេវី កុំបោះអាវុធនេះទៅលើសង្ខចូឌៈដោយកំហឹងឡើយ»។

Verse 18

मृत्युः पाशुपतान्नास्त्यमोघादपि च चंडिके । शंखचूडस्य वीरस्योपायमन्यं विचारय

ឱ ចណ្ឌិកា! វីរបុរសសង្ខចូដា មិនអាចស្លាប់ដោយអាវុធបាសុបតា ទោះជាអាវុធអមោឃ (មិនខកខាន) ក៏ដោយ។ ដូច្នេះ សូមពិចារណាវិធីផ្សេងទៀតដើម្បីឈ្នះគាត់។

Verse 19

इत्याकर्ण्य भद्रकाली न चिक्षेप तदस्त्रकम् । शतलक्षं दानवानां जघास लीलया क्षुधा

លឺដូច្នេះ ភទ្រកាលី មិនបានបោះអាវុធនោះឡើយ។ តែដោយសេចក្តីឃ្លាន នាងបានលេបដានវៈមួយសែន ដោយលីឡា។

Verse 20

अत्तुं जगाम वेगेन शंखचूडं भयंकरी । दिव्यास्त्रेण च रौद्रेण वारयामास दानवः

ព្រះសក្តិដ៏គួរភ័យ បានប្រញាប់រត់ទៅលេបសង្ខចូឌៈ។ តែដានវៈបានទប់នាង ដោយអាវុធទិវ្យដ៏រោទ្រដូចរុទ្រ។

Verse 21

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रः खड्गं चिक्षेप सत्वरम् । ग्रीष्मसूर्योपमं तीक्ष्णधारमत्यंतभीकरम्

បន្ទាប់មក មេដានវៈដែលខឹងខ្លាំង បានបោះដាវយ៉ាងរហ័ស—ពន្លឺដូចព្រះអាទិត្យរដូវក្តៅ មាត់ដាវមុតខ្លាំង និងគួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងក្រៃលែង។

Verse 22

सा काली तं समालोक्यायांतं प्रज्वलितं रुषा । प्रसार्य मुखमाहारं चक्रे तस्य च पश्यतः

កាលីនោះ ឃើញគាត់កំពុងមកជិត ដុតឆេះដោយកំហឹង នាងបានពង្រីកមាត់ឲ្យធំ ហើយនៅចំពោះមុខគាត់ នាងបានធ្វើឲ្យគាត់ក្លាយជាអាហាររបស់នាង (លេបស៊ីគាត់)។

Verse 23

दिव्यान्यस्त्राणि चान्यानि चिच्छेद दानवेश्वरः । प्राप्तानि पूर्वतश्चक्रे शतखंडानि तानि च

អធិរាជនៃដានវៈ បានកាត់បំបែកអាវុធទេវ និងគ្រាប់ព្រួញផ្សេងៗទៀត។ ពេលវាហោះមកដល់ គាត់បានធ្វើឲ្យវាបែកជារយបំណែក នៅទីនោះភ្លាមៗ។

Verse 24

पुनरत्तुं महादेवी वेगतस्तं जगाम ह । सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमानंतर्धानं चकार सः

បន្ទាប់មក មហាទេវី បានប្រញាប់តាមគាត់ដោយល្បឿនខ្លាំង ដើម្បីចាប់យកម្តងទៀត; ប៉ុន្តែព្រះអម្ចាស់ដ៏រុងរឿង អធិរាជនៃសិទ្ធទាំងអស់ នោះបានលាក់ខ្លួនបាត់ពីភ្នែក។

Verse 25

वेगेन मुष्टिना काली तमदृष्ट्वा च दानवम् । बभंज च रथं तस्य जघान किल सारथिम्

បន្ទាប់មក កាលី ដោយមិនទាន់សូម្បីតែមើលឃើញអសុរ នាងវាយដោយកណ្ដាប់ដៃលឿន; នាងបំបែករថរបស់វា ហើយពិតប្រាកដបានវាយសម្លាប់អ្នកបើករថ។

Verse 26

अथागत्य द्रुतं मायी चक्रं चिक्षेप वेगतः । भद्रकाल्यै शंखचूडः प्रलयाग्निशिखो पमम्

បន្ទាប់មក សង្ខចូឌ អ្នកមានមន្តអាគម បានរត់មកមុខយ៉ាងលឿន ហើយបោះចក្រ​ដោយកម្លាំងខ្លាំងទៅកាន់ ភទ្រកាលី—ភ្លឺឆេះដូចអណ្តាតភ្លើងនៃអគ្គីនៃព្រះល័យ។

Verse 27

सा देवी तं तदा चक्रं वामहस्तेन लीलया । जग्राह स्वमुखेनैवाहारं चक्रे रुषा द्रुतम्

ពេលនោះ ព្រះនាងទេវី បានចាប់ចក្រ​នោះដោយដៃឆ្វេង ដោយលេងសើចដូចជារឿងតូច; ហើយដោយកំហឹងរហ័ស នាងនាំវាទៅមាត់របស់នាង ដូចជាចង់លេបវា។

Verse 28

मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः । बभ्राम दानवेन्द्रोपि क्षणं मूर्च्छामवाप सः

បន្ទាប់មក ទេវីដោយកំហឹងដ៏ធំ បានវាយគាត់ដោយកណ្ដាប់ដៃយ៉ាងលឿន។ សូម្បីតែម្ចាស់ដាណវៈនោះក៏រអិលរំញ័រ ហើយសន្លប់មួយភ្លែត។

Verse 29

क्षणेन चेतनां प्राप्य स चोत्तस्थौ प्रतापवान् । न चक्रे बाहु युद्धं च मातृबुद्ध्या तया सह

មួយភ្លែតក្រោយ គាត់បានដឹងខ្លួនវិញ ហើយអ្នកមានអំណាចនោះក៏ឈរឡើង។ តែដោយមើលនាងជាមាតា គាត់មិនបានចូលប្រយុទ្ធដៃទល់ដៃជាមួយនាងទេ។

Verse 30

गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनःपुनः । ऊर्द्ध्वं च प्रापयामास महाकोपेन वेगतः

ទេវីបានចាប់យកដាណវៈនោះ ហើយបង្វិលគាត់ជុំវិញម្តងហើយម្តងទៀត។ បន្ទាប់មក ដោយកំហឹងដ៏ធំ នាងបានបោះគាត់ឡើងលើដោយកម្លាំងខ្លាំងបំផុត។

Verse 31

उत्पपात च वेगेन शंखचूडः प्रतापवान् । निपत्य च समुत्तस्था प्रणम्य भद्रकालिकाम्

បន្ទាប់មក សង្ខចូឌៈ អ្នកក្លាហានមានអំណាច បានលោតឡើងដោយល្បឿនខ្លាំង។ គាត់បានដួលចុះ (ដោយគោរព) ហើយឈរឡើងវិញ រួចក៏កោតក្រាបបដ្រកាលី។

Verse 32

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानं सुमनो हरम् । आरुरोह स हृष्टात्मा न भ्रान्तोपि महारणे

ដោយចិត្តរីករាយ គាត់ឡើងជិះវិមានអាកាស ដែលកសាងពីសារធាតុដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃព្រះអម្ចាស់នៃរត្នៈ ហើយស្រស់ស្អាតគួរឱ្យទាក់ទាញ; ទោះនៅកណ្តាលសង្គ្រាមធំ ក៏មិនវង្វេងចិត្តឡើយ។

Verse 33

दानवानां हि क्षतजं सा पपौ कालिका क्षुधा । एतस्मिन्नंतरे तत्र वाग्वभूवाशरीरिणी

ដោយសារភាពឃ្លាន កាលិកា បានផឹកឈាមដែលហូរចេញពីរបួសរបស់ដានវៈ។ នៅពេលនោះឯង នៅទីនោះ មានសំឡេងមួយ—គ្មានរាងកាយ—បានលេចឡើង។

Verse 34

लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना । उद्धतं गुञ्जतां सार्द्धं ततस्त्वं भुंक्ष्व चेश्वरि

«ឥឡូវនេះ នៅក្នុងសមរភូមិ មានដានវៈជាមេដឹកនាំនៅសល់មួយសែន—អួតអាង និងគំហុកសំឡេងរំពង។ ដូច្នេះ ឱ ព្រះនាងម្ចាស់ សូមលេបបំផ្លាញពួកគេ ជាមួយកងទ័ពដែលរំខាននោះផង»។

Verse 35

संग्रामे दानवेन्द्रं च हंतुं न कुरु मानसम् । अवध्योयं शंखचूडस्तव देवीति निश्चयम्

«ក្នុងសមរភូមិ កុំដាក់ចិត្តលើការសម្លាប់មេដានវៈឡើយ។ សង្ខចូឌ នេះ ពិតជាមិនអាចសម្លាប់ដោយអ្នកបានទេ ឱ ព្រះនាង—នេះជាការប្រាកដ មិនមានសង្ស័យ»។

Verse 36

तच्छुत्वा वचनं देवी निःसृतं व्योममंडलात् । दानवानां बहूनां च मांसं च रुधिरं तथा

ព្រះនាងទេវី ស្តាប់ពាក្យនោះដែលលេចចេញពីមណ្ឌលមេឃ ហើយក៏បានឃើញសាច់ និងឈាមរបស់ដានវៈជាច្រើន បែកខ្ចាត់ខ្ចាយនៅទីនោះ។

Verse 37

भुक्त्वा पीत्वा भद्रकाली शंकरांतिकमाययौ । उवाच रणवृत्तांतं पौर्वापर्येण सक्रमम्

បន្ទាប់ពីបានស៊ី និងផឹករួច ភទ្រកាលី បានទៅជិតព្រះសង្ឃរ (ព្រះសង្ករ) ហើយបានប្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍សង្គ្រាមទាំងមូល តាមលំដាប់ពីដើមដល់ចប់។

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसं०पं०युद्धखंडे शंखचूडवधे कालीयुद्धवर्णनं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រី-សិវ មហាបុរាណ»—នៅក្នុងសៀវភៅទីពីរ ក្នុង រុទ្រសំហិតា និង យុទ្ធខណ្ឌា ក្នុងរឿងសម្លាប់ សង្ខចូឌ—បានបញ្ចប់ជំពូកទី៣៨ មានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាសង្គ្រាមរបស់ កាលី»។

Frequently Asked Questions

Sanatkumāra narrates a battlefield episode where Kālī confronts Śaṅkhacūḍa; astras such as Nārāyaṇāstra and Brahmāstra are deployed, prompting Śaṅkhacūḍa’s prostration and tactical countermeasures.

The chapter frames astras as mantra-governed cosmic forces and teaches that humility/surrender can cause even catastrophic powers to withdraw, implying an ethical-metaphysical law higher than mere strength.

Kālī is foregrounded as the fierce Devī, alongside attendant fierce goddesses (Ugradaṃṣṭrā, Ugradaṇḍā, Koṭavī), with motifs of roar, laughter, dance, and intoxicant-drinking signaling overwhelming śakti.