Adhyaya 37
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 3768 Verses

वीरभद्र–देवयुद्धवर्णनम् (Vīrabhadra and the Battle with the Devas)

អធ្យាយ ៣៧ បន្តរឿងបន្ទាប់ពីយជ្ញៈរបស់ទក្ខៈក្នុងទម្រង់សង្គ្រាម។ ព្រះប្រាមហា​ពណ៌នាថា វីរភទ្រ រំលឹកព្រះសង្ករៈក្នុងចិត្តជាអ្នកបំបាត់វិបត្តិ ឡើងរទេះទេវ និងរៀបចំអាវុធអធិឧត្តម ស្រែកដូចសត្វសិង្ហ។ ព្រះវិෂ្ណុផ្លុំស័ង្ខបញ្ចជន្យ ដើម្បីហៅទេវតាដែលធ្លាប់រត់គេចឲ្យត្រឡប់មក។ បន្ទាប់មកកើតសង្គ្រាមធំរវាងគណៈរបស់ព្រះសិវៈ និងលោកបាល វសុ អាទិត្យ ជាសង្គ្រាមគូប្រយុទ្ធ (dvandva-yuddha) មានសម្លេងគគ្រឹកគគ្រេង។ នន្ទិនប្រឈមឥន្ទ្រ និងគូប្រយុទ្ធផ្សេងៗត្រូវបានរៀបរាប់។ ការប្រយុទ្ធបង្ហាញវីរភាពទាំងសងខាង និងភាពអស្ចារ្យដែលគ្នាទៅវិញទៅមក “សម្លាប់” គ្នា ដើម្បីបង្ហាញអំណាចកោស्मिक មិនមែនមរណភាពធម្មតា។ អធ្យាយនេះបញ្ជាក់ការចងចាំព្រះសិវៈជាជម្រកការពារ និងគណៈជាឧបករណ៍នៃព្រះកំហឹងកែតម្រូវ។

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । वीरभद्रोथ युद्धे वै विष्णुना स महाबलः । संस्मृत्य शंकरं चित्ते सर्वापद्विनिवारणम्

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូល៖ នៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយព្រះវិෂ្ណុ វីរភទ្រាអ្នកមានកម្លាំងមហិមា បានរំលឹកព្រះសង្ករៈក្នុងបេះដូង—ព្រះសិវៈ អ្នកបំបាត់គ្រោះអាក្រក់ទាំងអស់។

Verse 2

आरुह्य स्यंदनं दिव्यं सर्ववैरिविमर्दनः । गृहीत्वा परमास्त्राणि सिंहनादं जगर्ज ह

បន្ទាប់មក ព្រះវីរបុរសអ្នកបំផ្លាញសត្រូវទាំងអស់ បានឡើងលើរថស្យន្ទន៍ដ៏រុងរឿងមេឃស្ថាន កាន់អាវុធដ៏អធិរាជ ហើយបន្លឺសំឡេងដូចសិង្ហនាទ។

Verse 3

विष्णुश्चापि महाघोषं पांचजन्या भिधन्निजम् । दध्मौ बली महाशंखं स्वकीयान् हर्षयन्निव

ព្រះវិṣṇុផងដែរ ដ៏មានពលកម្លាំងធំ បានផ្លុំស័ង្ខដ៏មហាស័ង្ខរបស់ព្រះអង្គ ឈ្មោះ «បាញ្ចជន្យ» ឲ្យលាន់ដូចផ្គររន្ទះ ដូចជាកំពុងបង្កើតសេចក្តីរីករាយ និងលើកទឹកចិត្តដល់ពួកអ្នកតាមព្រះអង្គ។

Verse 4

तच्छ्रुत्वा शंखनिर्ह्रादं देवा ये च पलायिताः । रणं हित्वा गताः पूर्वं ते द्रुतं पुनराययुः

ពេលបានឮសូរស័ង្ខលាន់កង្វាក់នោះ ពួកទេវតាដែលបានរត់គេច—ដែលមុននេះបានបោះបង់សមរភូមិ—ក៏ប្រញាប់ត្រឡប់មកវិញភ្លាមៗ។

Verse 5

वीरभद्र गणैस्तेषां लोकपालास्सवासवाः । युद्धञ्चक्रुस्तथा सिंहनादं कृत्वा बलान्विताः

បន្ទាប់មក វីរភទ្រា ជាមួយពួកគណៈរបស់ព្រះសិវៈ បានចូលប្រយុទ្ធនឹងអ្នកថែរក្សាលោកទាំងឡាយ រួមទាំងឥន្ទ្រា និងទេវតាផ្សេងៗ; ដោយពលកម្លាំងពេញលេញ ពួកគេបានបន្លឺសូរសីហនាទ ហើយតស៊ូក្នុងសង្គ្រាម។

Verse 6

गणानां लोकपालानां द्वन्द्वयुद्धं भयावहम् । अभवत्तत्र तुमुलं गर्जतां सिंहनादतः

នៅទីនោះ កើតមានសង្គ្រាមប្រយុទ្ធជាគូ ដ៏គួរឲ្យភ័យខ្លាច និងចលាចលខ្លាំង រវាងពួកគណៈរបស់ព្រះសិវៈ និងពួកលោកបាលា ខណៈពួកគេបន្លឺសូរសីហនាទដូចសត្វសិង្ហលើសមរភូមិ។

Verse 7

नन्दिना युयुधे शक्रोऽनलो वै वैष्णवास्तथा । कुबेरोपि हि कूष्माण्डपतिश्च युयुधे बली

ឥន្ទ្រៈបានប្រយុទ្ធជាមួយនន្ទី; អគ្និ (អណល) ក៏បានប្រយុទ្ធដែរ ហើយពួកអ្នកគោរពព្រះវិṣṇុ ក៏ចូលរួមសង្គ្រាម។ គុបេរៈក៏បានប្រយុទ្ធ ហើយម្ចាស់កូṣ្មាណ្ឌៈដ៏ខ្លាំងក្លា ក៏ចូលរួមប្រយុទ្ធដូចគ្នា។

Verse 8

तदेन्द्रेण हतो नन्दी वज्रेण शतपर्वणा

បន្ទាប់មក នន្ទី ត្រូវឥន្ទ្រា វាយដួលដោយវជ្រៈ ដាវព្រហ្មទណ្ឌមានសន្លាក់រយ។

Verse 9

नन्दिना च हतश्शक्रस्त्रिशूलेन स्तनांतरे

ហើយឥន្ទ្រា (សក្រក) ត្រូវនន្ទិន វាយដួល ដោយត្រីសូល ចាក់ចូលកណ្ដាលទ្រូង រវាងសុដន់។

Verse 10

बलिनौ द्वावपि प्रीत्या युयुधाते परस्परम् । नानाघातांश्च कुर्वंतौ नन्दिशक्रौ जिगीषया

ទាំងពីរ អ្នកមានកម្លាំងខ្លាំង បានប្រយុទ្ធគ្នា ដោយចិត្តពេញចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក។ នន្ទី និងសក្រក (ឥន្ទ្រា) ប្រាថ្នាជ័យជម្នះ បានផ្តល់ការវាយប្រហារជាច្រើនប្រភេទដល់គ្នា។

Verse 11

शक्त्या जघान चाश्मानं शुचिः परमकोपनः । सोपि शूलेन तं वेगाच्छितधारेण पावकम्

បន្ទាប់មក សុចិ ដែលកំពុងឆេះដោយកំហឹងខ្លាំង បានវាយព្រះអគ្គិ (ព្រះភ្លើង) ដោយអាវុធដូចលំពែង ដូចជាបោះថ្ម។ ព្រះអគ្គិ ក៏ឆ្លើយតបយ៉ាងលឿន វាយគាត់ដោយត្រីសូលមុតស្រួច។ ដូច្នេះ ការប៉ះទង្គិចរបស់ពួកគេ បានកើនឡើងដោយកម្លាំងរំភើប ក្នុងសង្គ្រាមទេវតាដ៏កំពុងបន្ត។

Verse 12

यमेन सह संग्रामं महालोको गणाग्रणीः । चकार तुमुलं वीरो महादेवं स्मरन्मुदा

មហាលោកា វីរបុរស មេដឹកនាំកំពូលនៃគណៈរបស់ព្រះសិវៈ ដោយចិត្តរីករាយនឹកដល់ព្រះមហាទេវៈ បានធ្វើសង្គ្រាមដ៏កាចសាហាវ និងរំភើបជាមួយយមរាជ។

Verse 13

नैरृतेन समागम्य चंडश्च बलवत्तरः । युयुधे परमास्त्रैश्च नैरृतिं निबिडं वयन्

ពេលប្រទះនៃរបួសជាមួយនៃរណីរតិ ចណ្ឌៈ អ្នកមានកម្លាំងខ្លាំងឡើងទៀត បានប្រយុទ្ធដោយអាវុធអធិរាជ បាញ់បោះជាបន្តបន្ទាប់ បង្កើតជាព្យុះអាវុធដ៏ក្រាស់មិនដាច់លើនៃរណីរតិ។

Verse 14

वरुणेन समं वीरो मुंडश्चैव महाबलः । युयुधे परया शक्त्या त्रिलोकीं विस्मयन्निव

មុណ្ឌៈ វីរបុរសមានកម្លាំងធំ បានប្រយុទ្ធស្មើគ្នាជាមួយវរុណៈ ដោយកាន់កាប់អំណាចអធិរាជ ដូចជាធ្វើឲ្យភពទាំងបីភ្ញាក់ផ្អើល។

Verse 15

वायुना च हतो भृंगी स्वास्त्रेण परमोजसा । भृंगिणा च हतो वायुस्त्रिशूलेन प्रतापिना

វាយុ ដោយអាវុធរបស់ខ្លួនដែលពោរពេញដោយអំណាចអធិរាជ បានវាយសម្លាប់ភ្រឹង្គី; ហើយភ្រឹង្គីដ៏ក្លាហាន ក៏បានវាយសម្លាប់វាយុវិញ ដោយត្រីសូលដ៏ភ្លឺចែងចាំង។

Verse 16

कुबेरेणैव संगम्य कूष्मांडपतिरादरात् । युयुधे बलवान् वीरो ध्यात्वा हृदि महेश्वरम्

ព្រះអម្ចាស់នៃកូស្មាណ្ឌៈ ដោយក្តីគោរព បានរួមកម្លាំងជាមួយគុបេរៈ; វីរបុរសមានកម្លាំង បានប្រយុទ្ធដោយចិត្តមុតមាំ ដោយសមាធិនៅក្នុងបេះដូងលើព្រះមហេស្វរៈ ព្រះសិវៈ អម្ចាស់កំពូល។

Verse 17

योगिनीचक्रसंयुक्तो भैरवीनायको महान् । विदीर्य्य देवानखिलान्पपौ शोणितमद्भुतम्

ដោយរួមជាមួយចក្រយោគិនី ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហិមា ជានាយកនៃភៃរវី បានបំបែកទេវទាំងអស់ ហើយបានផឹកឈាមដ៏អស្ចារ្យរបស់ពួកគេ—ជាការបង្ហាញដ៏គួរឱ្យស្ញប់ស្ញែងនៃអំណាចដ៏គួរភ័យ តែការពាររបស់ព្រះអម្ចាស់។

Verse 18

क्षेत्रपालास्तथा तत्र बुभुक्षुः सुरपुंगवान् । काली चापि विदार्यैव तान्पपौ रुधिरं बहु

នៅទីនោះ ក្សេត្របាលាដ៏ខ្លាំងក្លា ជាវីរបុរសសួគ៌ បានកើតសេចក្តីឃ្លានចង់ប្រយុទ្ធ។ បន្ទាប់មក ព្រះកាលីក៏បានបំបែកពួកគេ ហើយផឹកឈាមជាច្រើនយ៉ាងក្រៃលែង។

Verse 19

अथ विष्णुर्महातेजा युयुधे तैश्च शत्रुहा । चक्रं चिक्षेप वेगेन दहन्निव दिशो दश

បន្ទាប់មក ព្រះវិෂ្ណុដ៏មានពន្លឺមហិមា ជាអ្នកបំផ្លាញសត្រូវ បានប្រយុទ្ធជាមួយពួកគេ ហើយបានបោះចក្រ​ដោយល្បឿនខ្លាំង ដូចជាកំពុងដុតឆេះទិសទាំងដប់។

Verse 20

क्षेत्रपालस्समायांतं चक्रमालोक्य वेगतः । तत्रागत्यागतो वीरश्चाग्रसत्सहसा बली

ឃើញចក្រ​កំពុងហោះមកដោយល្បឿនទៅរកខ្លួន ក្សេត្របាល វីរបុរសដ៏មហិទ្ធិ បានរត់ទៅភ្លាមៗ ហើយដោយកម្លាំងរហ័ស ចាប់យកវានៅខាងមុខបំផុត។

Verse 21

चक्रं ग्रसितमालोक्य विष्णुः परपुरंजयः । मुखं तस्य परामृज्य तमुद्गालितवानरिम्

ឃើញថាចក្រ​ត្រូវបានលេបចូលទៅហើយ ព្រះវិṣṇu អ្នកឈ្នះបន្ទាយសត្រូវ បានលុបមាត់របស់គាត់យ៉ាងទន់ភ្លន់ ហើយបង្ខំសត្រូវឲ្យក្អួតចក្រ​ចេញវិញ។

Verse 22

स्वचक्रमादाय महानुभावश्चुकोप चातीव भवैकभर्त्ता । महाबली तैर्युयुधे प्रवीरैस्सक्रुद्धनानायुधधारकोस्त्रैः

យកចក្រ​របស់ព្រះអង្គឡើង ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះបារមី—ភវៈ ជាព្រះអធិបតីតែមួយ—បានកើតកំហឹងខ្លាំងណាស់។ ព្រះអង្គមានកម្លាំងមហិមា បានប្រយុទ្ធនឹងវីរបុរសទាំងនោះ ដែលដោយកំហឹង កាន់អាវុធនានា និងអស្ត្រាច្រើន។

Verse 23

चक्रे महारणं विष्णुस्तैस्सार्द्धं युयुधे मुदा । नानायुधानि संक्षिप्य तुमुलं भीमविक्रमम्

បន្ទាប់មក ព្រះវិṣṇu បានបង្កើតសង្គ្រាមដ៏មហិមា; រួមជាមួយពួកគេ ទ្រង់បានប្រយុទ្ធដោយសេចក្តីរីករាយ។ ប្រមូល និងបញ្ចេញអាវុធជាច្រើនប្រភេទ ធ្វើឲ្យការប៉ះទង្គិចក្លាយជាខ្លាំងក្លា និងរំភើប ដោយបង្ហាញអំណាចដ៏គួរភ័យ និងមហាវីរភាព។

Verse 24

अथ ते भैरवाद्याश्च युयुधुस्तेन भूरिशः । नानास्त्राणि विमुंचंतस्संकुद्धाः परमोजसा

បន្ទាប់មក ពួកភៃរវៈ និងអ្នកបម្រើដ៏សាហាវផ្សេងៗ បានប្រយុទ្ធជាមួយទ្រង់ជាច្រើន។ ដោយកំហឹង និងពោរពេញដោយអំណាចខ្ពស់បំផុត ពួកគេបានបញ្ចេញអាវុធនានាជាច្រើនប្រភេទ។

Verse 25

इत्थं तेषां रणं दृष्ट्वा हरिणातुलतेजसा । विनिवृत्य समागम्य तान्स्वयं युयुधे बली

ឃើញដូច្នេះ សង្គ្រាមរបស់ពួកយោធាទាំងនោះជាមួយ ហរិ (ព្រះវិṣṇu) ដែលមានពន្លឺមិនអាចប្រៀបបាន អ្នកមានកម្លាំងបានត្រឡប់ក្រោយ ហើយមកមុខម្ដងទៀត ដើម្បីប្រយុទ្ធដោយខ្លួនឯងប្រឆាំងនឹងពួកគេ។

Verse 26

अथ विष्णुर्महातेजाश्चक्रमुद्यम्य मूर्च्छितः । युयुधे भगवांस्तेन वीरभद्रेण माधवः

បន្ទាប់មក ព្រះវិṣṇu ដែលភ្លឺរលោងដោយពន្លឺដ៏មហិមា បានលើកចក្រ (សុទರ್ಶನ) ឡើង; ហើយដោយស្មារតីសង្គ្រាមកំពុងរំភើប ព្រះមាធវៈដ៏ព្រះគុណ បានប្រយុទ្ធជាមួយ វីរភទ្រៈ នោះ។

Verse 27

तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । महावीराधिपत्योस्तु नानास्त्रधरयोर्मुने

ឱ មុនី! រវាងអ្នកទាំងពីរ បានកើតសង្គ្រាមដ៏សាហាវ ធ្វើឲ្យរោមឈរ—រវាងមេបញ្ជាការវីរបុរសធំៗ ទាំងពីរដែលកាន់អាវុធនានា។

Verse 28

विष्णोर्योगबलात्तस्य देवदेव सुदारुणाः । शङ्खचक्रगदाहस्ता असंख्याताश्च जज्ञिरे

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ! ដោយអំណាចយោគបលរបស់ព្រះវិṣṇu ពីគាត់បានកើតមានទេវសត្វដ៏សាហាវខ្លាំង រាប់មិនអស់ កាន់ស័ង្ខ ចក្រ និងគដា នៅក្នុងដៃ។

Verse 29

ते चापि युयुधुस्तेन वीरभद्रेण भाषता । विष्णुवत् बलवंतो हि नानायुधधरा गणाः

តាមពាក្យបញ្ជារបស់វីរភទ្រ ពួកគេក៏ចូលរួមប្រយុទ្ធដែរ។ ពិតប្រាកដណាស់ កណៈរបស់ព្រះសិវៈ ដែលកាន់អាវុធនានា មានកម្លាំងដូចព្រះវិṣṇu ហើយប្រយុទ្ធដោយមិនភ័យខ្លាច។

Verse 30

तान्सर्वानपि वीरोसौ नारायणसमप्रभान् । भस्मीचकार शूलेन हत्वा स्मृत्वा शिवं प्रभुम्

វីរបុរសនោះ បានរំលឹកដល់ព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតីខ្ពស់បំផុត ហើយបានសម្លាប់យុទ្ធជនទាំងអស់ ដែលភ្លឺរលោងដូចនារាយណៈ ដោយប្រើត្រីសូល បំផ្លាញឲ្យក្លាយជាផេះ។

Verse 31

ततश्चोरसि तं विष्णुं लीलयैव रणाजिरे । जघान वीरभद्रो हि त्रिशूलेन महाबली

បន្ទាប់មក នៅលើសមរភូមិ វីរភទ្រ ដ៏មានកម្លាំងធំ—ដូចជាលេងសប្បាយប៉ុណ្ណោះ—បានវាយព្រះវិṣṇu លើទ្រូង ដោយត្រីសូល។

Verse 32

तेन घातेन सहसा विहतः पुरुषोत्तमः । पपात च तदा भूमौ विसंज्ञोभून्मुने हरिः

ដោយការវាយប្រហារនោះភ្លាមៗ ព្រះហរិ—វិෂ್ಣុ អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមបុរស—បានដួលចុះលើដីភ្លាម; ឱ មុនី, ព្រះអង្គសន្លប់បាត់ស្មារតី។

Verse 33

ततो यज्ञोद्भुतं तेजः प्रलयानलसन्निभम् । त्रैलोक्यदाहकं तीव्रं वीराणामपि भीकरम्

បន្ទាប់មក ពន្លឺដ៏ភ្លឺចែងចាំងបានកើតឡើងពីយជ្ញៈ ដូចភ្លើងនៃពេលប្រល័យលោក; ក្តៅក្រហាយខ្លាំង អាចដុតបំផ្លាញត្រីលោក ហើយគួរឱ្យភ័យសូម្បីតែវីរបុរស។

Verse 34

क्रोधरक्तेक्षणः श्रीमान् पुनरुत्थाय स प्रभुः । प्रहर्तुं चक्रमुद्यम्य ह्यतिष्ठत्पुरुषर्षभः

ព្រះអង្គមានភ្នែកក្រហមដោយកំហឹង ព្រះអធិរាជដ៏រុងរឿងនោះ ក៏ក្រោកឡើងវិញ; លើកចក្រ​ដើម្បីវាយប្រហារ បុរសដូចគោឧសភៈនោះឈរត្រៀមចូលប្រយុទ្ធ។

Verse 35

तस्य चक्रं महारौद्रं काला दित्यसमप्रभम् । व्यष्टंभयददीनात्मा वीरभद्रश्शिवः प्रभुः

បន្ទាប់មក ព្រះវីរភទ្រ មហាព្រះអម្ចាស់—មិនខុសពីព្រះសិវៈ ជាព្រះអធិបតី—បានទប់ស្កាត់ដោយមិនរអាក់រអួល ចក្រ​ដ៏សាហាវខ្លាំងនោះ ដែលភ្លឺចែងចាំងដូចព្រះអាទិត្យនៅចុងកាល។

Verse 36

मुने शंभोः प्रभावात्तु मायेशस्य महाप्रभोः । न चचाल हरेश्चक्रं करस्थं स्तंभितं ध्रुवम्

ឱ មុនី! ដោយអานุភាពដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ព្រះសម្ភូ—មហាព្រះអម្ចាស់ អធិបតីលើមាយា—ចក្រ​របស់ហរិ ទោះស្ថិតក្នុងដៃក៏មិនរអិលសោះ; វាត្រូវបានទប់ស្កាត់យ៉ាងដាច់ខាត និងរឹងមាំដូចថ្ម។

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखंडे यज्ञविध्वं सवर्णनो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រី-សិវមហាបុរាណ» ក្នុងសំហិតាទីពីរ «រុទ្រសំហិតា» និងក្នុងផ្នែកទីពីរ «សតីខណ្ឌ» បានបញ្ចប់ជំពូកទី៣៧ មានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាអំពីការបំផ្លាញយញ្ញ»។

Verse 38

ततो विष्णुः स्तंभितो हि वीरभद्रेण नारद । यज्वोपमंत्रणमना नीरस्तंभनकारकम्

បន្ទាប់មក ឱ នារទៈ ព្រះវិષ્ણុ ត្រូវបាន វីរភទ្រៈ ធ្វើឲ្យជាប់គាំងមិនអាចចលនា។ ទោះមានចិត្តចង់អំពាវនាវព្រះមន្ត្រ ដល់ព្រះបូជាចារ្យយញ្ញ ក៏អំណាចនៃការចាប់ទប់ និងបង្កករបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានបំបាត់អស់។

Verse 39

ततस्स्तंभननिर्मुक्तः शार्ङ्गधन्वा रमेश्वरः । शार्ङ्गं जग्राह स क्रुद्धः स्वधनुस्सशरं मुने

បន្ទាប់មក ព្រះរាមេស្វរៈ អ្នកកាន់ធ្នូ សារង្គៈ បានរួចផុតពីអំណាចបង្កកនោះ ហើយកើតកំហឹង ឱ មុនី។ ព្រះអង្គបានចាប់យកធ្នូ សារង្គៈ របស់ព្រះអង្គ ព្រមទាំងព្រួញ។

Verse 40

त्रिभिश्च धर्षितो बाणैस्तेन शार्ङ्गं धनुर्हरेः । वीरभद्रेण तत्तात त्रिधाभूत्तत्क्षणान्मुने

ដោយព្រួញបីដើមរបស់វីរភទ្រ បានវាយបំបាក់ និងគ្រប់គ្រង ធ្នូ «សារង្គ» របស់ហរិ; នៅភ្លាមនោះ ឱជាទីស្រឡាញ់ វាបែកជាបីផ្នែក ឱមុនី។

Verse 41

अथ विष्णुर्मया वाण्या बोधितस्तं महागणम् । असह्यवर्चसं ज्ञात्वा ह्यंतर्धातुं मनो दधे

បន្ទាប់មក ព្រះវិṣṇu ដែលត្រូវបានខ្ញុំអំពាវនាវដោយពាក្យសម្តី បានយល់ដឹងអំពីគណៈដ៏មហិមា​នោះ។ ដោយដឹងថាពន្លឺរុងរឿងរបស់គាត់មិនអាចទ្រាំមើលបាន ព្រះវិṣṇuបានដាក់ចិត្តលាក់ខ្លួន ហើយក្លាយជាមិនឃើញ។

Verse 42

ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं भविष्यं सतीकृतं दुष्प्रसहं परेषाम् । गताः स्वलोकं स्वगणान्वितास्तु स्मृत्वा शिवं सर्वपतिं स्वतंत्रम्

ដោយដឹងអស់ទាំងអ្វីៗដែលនឹងកើតឡើង—អនាគតដែលកើតឡើងដោយសារសតី ហើយមិនអាចទប់ទល់បានសម្រាប់អ្នកដទៃ—អ្នកបម្រើទាំងនោះ ព្រមទាំងក្រុមរបស់ខ្លួន បានត្រឡប់ទៅលោករបស់ខ្លួនវិញ ដោយរំលឹកព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់ឯករាជ្យ ជាម្ចាស់លើសគ្រប់អស់។

Verse 43

सत्यलोकगतश्चाहं पुत्र शोकेन पीडितः । अचिंतयं सुदुःखार्तो मया किं कार्यमद्य वै

ខ្ញុំបានទៅដល់សត្យលោក ហើយត្រូវទុក្ខសោកចំពោះកូនប្រុសបង្ខំទារុណ។ ដោយទុក្ខឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង ខ្ញុំគិតម្តងហើយម្តងទៀតថា «ឥឡូវនេះ ខ្ញុំគួរធ្វើអ្វីដែរ?»

Verse 44

विष्णौ मयि गते चैव देवाश्च मुनिभिस्सह । विनिर्जिता गणैस्सर्वे ये ते यज्ञोपजीविनः

ពេលព្រះវិṣṇu និងខ្ញុំបានដកខ្លួនលាក់បាត់ទៅហើយ ព្រះទេវតាទាំងឡាយ ព្រមទាំងមុនីទាំងអស់ ត្រូវគណៈ (gaṇa) ឈ្នះបរាជ័យទាំងស្រុង—ពួកដែលរស់ដោយពិធីយញ្ញ និងពឹងផ្អែកលើការបូជាយញ្ញ។

Verse 45

समुपद्रवमालक्ष्य विध्वस्तं च महामखम् । मृगस्वरूपो यज्ञो हि महाभीतोऽपि दुद्रुवे

ឃើញគ្រោះមហន្តរាយ និងពិធីយញ្ញដ៏មហិមាត្រូវបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទី យញ្ញបានបម្លែងជារូបម្រឹគ (សត្វក្តាន់) ហើយទោះភ័យខ្លាំងក៏រត់គេចទៅ។

Verse 46

तं तदा मृगरूपेण धावंतं गगनं प्रति । वीरभद्रस्समादाय विशिरस्कमथाकरोत्

បន្ទាប់មក ពេលឃើញគាត់រត់គេចទៅមេឃក្នុងរូបសត្វក្តាន់ វីរភទ្រាបានចាប់យក ហើយធ្វើឲ្យគាត់ក្លាយជាមនុស្សគ្មានក្បាល។

Verse 47

ततः प्रजापतिं धर्मं कश्यपं च प्रगृह्य सः । अरिष्टनेमिनं वीरो बहुपत्रमुनीश्वरम्

បន្ទាប់មក វីរបុរសនោះ បានចូលទៅជិតដោយគោរព ហើយនាំយក ព្រះប្រជាបតិ ធម្ម (Prajāpati Dharma) និង កശ്യប (Kaśyapa) ព្រមទាំង អរិષ્ટនេមិ (Ariṣṭanemi) និង មុនីឥស្វរ​ដ៏មហិមា បហុបត្រ (Bahupatra) ផងដែរ។

Verse 48

मुनिमांगिरसं चैव कृशाश्वं च महागणः । जघान मूर्ध्नि पादेन दत्तं च मुनिपुंगवम्

ក្រុមគណៈដ៏មហិមា​នោះ បានវាយប្រហារ​មុនី អង្គិរាស និង ក្រឹសាស្វា ហើយទាំងមុនីដត្តៈដ៏ឧត្តម ដោយដាក់ជើងបោះលើក្បាលរបស់ពួកគេ។

Verse 49

सरस्वत्याश्च नासाग्रं देवमास्तु तथैव च । चिच्छेद करजाग्रेण वीर भद्रः प्रतापवान्

បន្ទាប់មក វីរភទ្រៈដ៏មានអំណាចភ្លឺចែងចាំង បានកាត់ចុងច្រមុះរបស់សរស្វតី ហើយក៏កាត់ទម្លាក់ទេវៈអាស្តុ ដោយប្រើតែមុខក្រចកដៃដ៏មុត។

Verse 50

ततोन्यानपि देवादीन् विदार्य पृथिवीतले । पातयामास सोयं वै क्रोधाक्रांतातिलोचनः

បន្ទាប់មក គាត់បានហែកបំបែកទាំងទេវតាផ្សេងៗ និងសត្វស្ថានសួគ៌ ហើយបោះទម្លាក់ពួកគេចុះលើផ្ទៃផែនដី—អ្នកមានភ្នែកបីដែលត្រូវកំហឹងគ្របដណ្តប់ទាំងស្រុង។

Verse 51

वीरभद्रो विदार्य्यापि देवान्मुख्यान्मुनीनपि । नाभूच्छांतो द्रुतक्रोधः फणिराडिव मंडितः

វីរភទ្រៈបានហែកបំបែកទាំងទេវតាដ៏មុខមាត់ និងមុនីទាំងឡាយហើយ ក៏មិនស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ; រហ័សក្នុងកំហឹង គាត់ឈរតុបតែងដូចព្រះនាគរាជ—រូបនៃកំហឹងរុទ្រៈដែលមិនអាចទប់ទល់ បរិសុទ្ធ និងបំបែកអហങ്കារ​ក្នុងយជ្ញាខ្លួនឯង។

Verse 52

वीरभद्रोद्धृतारातिः केसरीव वनद्विपान् । दिशो विलोकयामास कः कुत्रास्तीत्यनुक्षणम्

វីរភទ្រៈ ដែលបានចាប់ និងបង្ក្រាបសត្រូវ ក៏បានពិនិត្យមើលគ្រប់ទិសទី ដូចជាសត្វសិង្ហដែលស្វែងរកដំរីព្រៃ ដោយសួរម្តងហើយម្តងទៀតថា "តើនរណានៅទីនោះ ហើយគេនៅឯណា?"

Verse 53

व्यपोथयद्भृगुं यावन्मणिभद्रः प्रतापवान् । पदाक्रम्योरसि तदाऽकार्षीत्तच्छ्मश्रुलुंचनम्

ម៉ណិភទ្រៈ អ្នកក្លាហានមានតេជៈ បានវាយបោកភ្រឹគុយ៉ាងខ្លាំងយូរមក; បន្ទាប់មកដាក់ជើងលើទ្រូងភ្រឹគុ ហើយបង្ខំទាញពុកមាត់របស់គាត់ចេញ។

Verse 54

चंडश्चोत्पाटयामास पूष्णो दंतान् प्रवेगतः । शप्यमाने हरे पूर्वं योऽहसद्दर्शयन्दतः

បន្ទាប់មក ចណ្ឌៈ បានរត់ចូលទៅដោយកម្លាំង ហើយទាញធ្មេញរបស់ពូសាន់ចេញ; ពូសាន់នោះមុននេះបានសើចបង្ហាញធ្មេញ ខណៈព្រះហរៈត្រូវគេប្រមាថ។

Verse 55

नन्दी भगस्य नेत्रे हि पातितस्य रुषा भुवि । उज्जहार स दक्षोक्ष्णा यश्शपंतमसूसुचत्

នន្ទី កំហឹងខ្លាំង បានទាញភ្នែករបស់ភគៈចេញ ហើយបោះចុះលើដី; បន្ទាប់មកដោយភ្លើងយជ្ញារបស់ទក្ខៈ គាត់បានដុតឲ្យឆេះអ្នកដែលកំពុងបញ្ចេញពាក្យសាបសែន។

Verse 56

विडंबिता स्वधा तत्र सा स्वाहा दक्षिणा तथा । मंत्रास्तंत्रास्तथा चान्ये तत्रस्था गणनायकैः

នៅទីនោះ ស្វធា ត្រូវបានបង្អាប់; ស្វាហា និងទក្ខិណា ក៏ដូចគ្នា។ មន្ត្រ តន្ត្រ និងបទបញ្ញត្តិសក្ការៈផ្សេងៗ ក៏នៅទីនោះ ដោយត្រូវមេដឹកនាំគណៈទប់ស្កាត់ និងគ្រប់គ្រង។

Verse 57

ववृषुस्ते पुरीषाणि वितानाऽग्नौ रुषा गणाः । अनिर्वाच्यं तदा चक्रुर्गणा वीरास्तमध्वरम्

ដោយកំហឹង កណៈវីរបុរសទាំងនោះ បានបាញ់កាកសំណល់កខ្វក់ចុះលើភ្លើងក្រោមវិតានពិធីយជ្ញៈ ហើយនៅពេលនោះ ពួកគេបានបំផ្លាញពិធីបូជានោះឲ្យក្លាយជារឿងមិនអាចពណ៌នាបាន ដ៏ស្អុយស្អប់ និងចលាចល។

Verse 58

अंतर्वेद्यंतरगतं निलीनं तद्भयाद्बलात् । आनिनाय समाज्ञाय वीरभद्रेः स्वभूश्चुतम्

លាក់ខ្លួននៅក្នុងព្រំដែនបូជាខាងក្នុង (ទីអាសនៈ) គេបានសម្ងំ; តែដោយភ័យ គេត្រូវបាននាំចេញដោយកម្លាំង—ព្រោះវីរភទ្រៈបានស្គាល់ ហើយចាប់យកគេ ដោយកើតឡើងពីភូមិ/ឥទ្ធិរបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 59

कपोलेऽस्य गृहीत्वा तु खड्गेनोपहृतं शिरः । अभेद्यमभवत्तस्य तच्च योगप्रभावतः

វីរភទ្រៈចាប់គេតាមថ្ពាល់ ហើយវាយក្បាលដោយដាវ; ប៉ុន្តែក្បាលនោះក្លាយជាមិនអាចបំបែក មិនអាចកាត់ឲ្យផ្តាច់—ដោយអานุភាពយោគសិទ្ធិរបស់គេ។

Verse 60

अभेद्यं तच्छिरो मत्वा शस्त्रास्त्रैश्च तु सर्वशः । करेण त्रोटयामास पद्भ्यामाक्रम्य चोरसि

ពេលដឹងថាក្បាលនោះមិនអាចចូលដល់ដោយអាវុធ និងអាស្រ្តទាំងអស់ វីរភទ្រៈបានព្យាយាមបំបាក់វាដោយដៃរបស់ខ្លួន ហើយដាក់ជើងទាំងពីរលើទ្រូង។

Verse 61

तच्छिरस्तस्य दुष्टस्य दक्षस्य हरवैरिणः । अग्निकुंडे प्रचिक्षेप वीरभद्रो गणाग्रणीः

បន្ទាប់មក វីរភទ្រៈ មេដឹកនាំកំពូលនៃគណៈរបស់ព្រះសិវៈ បានបោះក្បាលរបស់ដក្ខៈដ៏អាក្រក់—សត្រូវរបស់ហរ (ព្រះសិវៈ)—ចូលទៅក្នុងរណ្តៅភ្លើងបូជា។

Verse 62

रेजे तदा वीरभद्रस्त्रिशूलं भ्रामयन्करे । क्रुद्धा रणाक्षसंवर्ताः प्रज्वाल्य पर्वतोपमाः

នៅពេលនោះ វីរភទ្រាបានភ្លឺរលោង ដោយបង្វិលត្រីសូលក្នុងដៃ។ ក្នុងកំហឹង កងកម្លាំងដ៏សាហាវដូចអសុរ-សង្គ្រាមទាំងនោះបានឆេះឡើង—ដូចភ្នំធំៗ ក្នុងភាពគួរឱ្យខ្លាចដូចការបញ្ចប់លោក។

Verse 63

अनायासेन हत्वैतान् वीरभद्रस्ततोऽग्निना । ज्वालयामास सक्रोधो दीप्ताग्निश्शलभानिव

បន្ទាប់ពីបានសម្លាប់ពួកគេដោយងាយស្រួល វីរភទ្រៈដែលពោរពេញដោយកំហឹង បានដុតពួកគេដោយភ្លើង ដូចជាសត្វល្អិតដែលហោះចូលទៅក្នុងអណ្តាតភ្លើងដ៏សន្ធោសន្ធៅ។

Verse 64

वीरभद्रस्ततो दग्धान्दृष्ट्वा दक्षपुरोगमान् । अट्टाट्टहासमकरोत्पूरयंश्च जगत्त्रयम्

បន្ទាប់មក វីរភទ្រៈ កាលដែលបានឃើញទក្សៈ និងអ្នកដទៃទៀតនៅខាងមុខត្រូវក្លាយជាផេះ ក៏បានសើចយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដែលធ្វើឱ្យពិភពទាំងបីញ័ររន្ធត់។

Verse 65

वीरश्रिया वृतस्तत्र ततो नन्दनसंभवा । पुष्पवृष्टिरभूद्दिव्या वीरभद्रे गणान्विते

នៅទីនោះ វីរភទ្រៈ ដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយភាពរុងរឿងនៃអំណាចវីរភាព និងអមដោយពួកគណៈរបស់ព្រះសិវៈ ក៏ត្រូវបានទទួលការគោរពដោយការប្រោះព្រំផ្កាពីសួគ៌ដែលកើតចេញពីសួននន្ទនៈ។

Verse 66

ववुर्गंधवहाश्शीतास्सुगन्धास्सुखदाः शनैः । देवदुंदुभयो नेदुस्सममेव ततः परम्

បន្ទាប់មក ខ្យល់ត្រជាក់ដ៏ស្រទន់ដែលនាំមកនូវក្លិនក្រអូប និងផ្តល់នូវសេចក្តីរីករាយ ក៏ចាប់ផ្តើមបក់មកយ៉ាងស្រាលៗ។ បន្ទាប់មក ស្គរទេវៈក៏បន្លឺឡើងព្រមៗគ្នា។

Verse 67

कैलासं स ययौ वीरः कृतकार्य्यस्ततः परम् । विनाशितदृढध्वांतो भानुमानिव सत्वरम्

បន្ទាប់មក វីរបុរសនោះ កិច្ចការបានសម្រេចរួចហើយ បានទៅកាន់កៃលាសយ៉ាងរហ័ស—ដូចព្រះអាទិត្យភ្លឺរលោង ដែលពេលរះឡើង អាចបំបាត់ភាពងងឹតក្រាស់បំផុតបានភ្លាមៗ។

Verse 68

कृतकार्यं वीरभद्रं दृष्ट्वा संतुष्टमा नसः । शंभुर्वीरगणाध्यक्षं चकार परमेश्वरः

ពេលឃើញ វីរភទ្រ បានបំពេញភារកិច្ចដោយជោគជ័យ ព្រះសម្ភូ—ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី—ពេញចិត្តក្នុងចិត្ត ហើយតែងតាំងគាត់ជាមេបញ្ជាការនៃគណៈវីរគណ។

Frequently Asked Questions

It depicts the battlefield escalation after Dakṣa’s sacrificial conflict: Vīrabhadra prepares for war, Viṣṇu sounds Pāñcajanya, the fleeing devas return, and duels erupt between Śiva’s gaṇas and the lokapālas/devas (including Nandin vs Indra).

It frames Śiva-smaraṇa as a protective and empowering act (apad-vinivāraṇa), implying that agency and victory derive from alignment with Śiva’s transcendent authority rather than from mere martial strength.

Vīrabhadra’s divine chariot and supreme weapons, Viṣṇu’s Pāñcajanya conch as a rallying signal, Indra’s vajra, and Śiva’s triśūla wielded by Nandin—each functioning as iconographic markers of cosmic jurisdiction.