Adhyaya 36
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 3670 Verses

देव-गण-समरः (Devas and Śiva’s Gaṇas Engage in Battle)

អធ្យាយ ៣៦ ពិពណ៌នាពីការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងនៅទីលានយជ្ញារបស់ទក្ខៈ រហូតក្លាយជាសង្គ្រាមបើកចំហ។ ព្រះព្រហ្មា​រាយការណ៍ថា ព្រះឥន្ទ្រា​មានមោទនភាព និងមើលងាយ បានប្រមូលទេវតាទាំងឡាយ មកលើវាហនៈរបស់ខ្លួន (ឥន្ទ្រាលើអៃរាវត, យមលើក្របី, កុបេរ​លើពុស្សបក)។ ទក្ខៈដែលរងរបួស និងខឹង បានលើកទឹកចិត្តពួកគេថា យជ្ញាធំរបស់គាត់ពឹងលើកម្លាំងទេវតា ហើយអំណាចរបស់ពួកគេជាប្រមាណ (ការធានាអធិប្បាយ) សម្រាប់ការបញ្ចប់។ ទេវតាចូលប្រយុទ្ធ ហើយសង្គ្រាមធំកើតឡើងរវាងទេវសេនា និងគណៈរបស់ព្រះសិវៈ។ លោកបាល (ឥន្ទ្រា និងអ្នកដទៃ) ត្រូវបានពិពណ៌នាថា ត្រូវមាយារបស់ព្រះសិវៈបំភាន់ បង្ហាញថាការឈ្លានពានរបស់ពួកគេជាអវិជ្ជា។ ការប្រយុទ្ធពោរពេញដោយព្រួញ លំពែង និងសំឡេងស័ង្ខ ស្គរ និងកេតលដ្រាំ បង្ហាញថាទីកន្លែងបូជាក្លាយជាសមរភូមិ និងភាពអស្ថិរភាពកើតឡើងពេលយជ្ញាខ្វះវត្តមានព្រះសិវៈ។

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इन्द्रोऽपि प्रहसन् विष्णुमात्मवादरतं तदा । वज्रपाणिस्सुरैस्सार्द्धं योद्धुकामोऽभवत्तदा

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូល៖ នៅពេលនោះ ឥន្ទ្រក៏សើចចំអកព្រះវិષ્ણុ ដែលជាប់ចិត្តក្នុងការអះអាងហេតុផលរបស់ខ្លួន ហើយវជ្របាណីជាមួយទេវតាទាំងឡាយ ក៏កើតចិត្តចង់ចូលសង្គ្រាម។

Verse 2

तदेन्द्रो गजमारूढो बस्तारूढोऽनलस्तथा । यमो महिषमारूढो निरृतिः प्रेतमेव च

បន្ទាប់មក ព្រះឥន្ទ្រៈជិះលើដំរី; ព្រះអគ្គិជិះលើពពែឈ្មោល។ ព្រះយមៈជិះលើក្របី ហើយ និរឋ្តិ ក៏ជិះលើព្រេតដូចសព។

Verse 3

पाशी च मकरारूढो मृगारूढो स्सदागतिः । कुबेरः पुष्पकारूढस्संनद्धोभूदतंद्रितः

វរុណៈ កាន់ខ្សែពាសី (noose) ជិះលើមករា; វាយុ ដែលរហ័សជានិច្ច ជិះលើក្តាន់។ គុបេរៈ អង្គុយលើរថពុស្បកៈ (Puṣpaka) ដ៏ទេវតា បានឈរត្រៀមអាវុធពេញលេញ និងប្រុងប្រយ័ត្ន មិនមានការធ្វេសប្រហែសសោះ។

Verse 4

तथान्ये सुरसंघाश्च यक्षचारणगुह्यकाः । आरुह्य वाहनान्येव स्वानि स्वानि प्रतापिनः

ដូចគ្នានេះដែរ ក្រុមទេវតាផ្សេងៗទៀត ព្រមទាំងយក្ស (Yakṣa) ចារណ (Cāraṇa) និងគុហ្យក (Guhyaka) អ្នកមានអំណាចទាំងនោះ បានជិះលើយានរបស់ខ្លួនៗ តាមលំដាប់។

Verse 5

तेषामुद्योगमालोक्य दक्षश्चासृङ्मुखस्तथा । तदंतिकं समागत्य सकलत्रोऽभ्यभाषत

ពេលឃើញការត្រៀមខ្លួនយ៉ាងមុតមាំរបស់ពួកគេ ទក្ខៈក៏មុខក្រហមដោយរំភើបខឹង។ បន្ទាប់មក គាត់ចូលទៅជិត ហើយនិយាយទៅកាន់ក្រុមទាំងមូល។

Verse 6

दक्षौवाच । युष्मद्बलेनैव मया यज्ञः प्रारंभितो महान् । सत्कर्मसिद्धये यूयं प्रमाणास्स्युर्महाप्रभाः

ទក្ខសាបានមានព្រះវាចា៖ «ដោយពឹងផ្អែកតែអំណាចរបស់ព្រះអង្គទាំងឡាយ ខ្ញុំបានចាប់ផ្តើមយញ្ញដ៏មហិមា។ ដើម្បីឲ្យពិធីធម៌នេះសម្រេចដោយល្អ សូមព្រះអង្គដ៏រុងរឿងទាំងឡាយ ឈរជាសាក្សីអធិប្បាយ និងអនុម័ត»។

Verse 7

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा दक्षवचनं सर्वे देवास्सवासवाः । निर्ययुस्त्वरितं तत्र युद्धं कर्तुं समुद्यताः

ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះវាចា៖ ពេលបានឮពាក្យរបស់ទក្ខសា ព្រះទេវទាំងអស់ រួមទាំងឥន្ទ្រា បានចេញដំណើរយ៉ាងរហ័សទៅទីនោះ ដោយប្តេជ្ញាចិត្តចូលរួមសង្គ្រាមនៅកន្លែងនោះឯង។

Verse 8

अथ देवगणाः सर्वे युयुधुस्ते बलान्विताः । शक्रादयो लोकपाला मोहिताः शिवमायया

បន្ទាប់មក ពួកទេវគណៈទាំងអស់ ដែលមានកម្លាំងពេញលេញ បានចូលរួមប្រយុទ្ធ។ ព្រះឥន្ទ្រ និងអធិការពិភពលោកដទៃទៀត ត្រូវបានបំភាន់ដោយមាយារបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 9

देवानां च गणानां च तदासीत्समरो महान् । तीक्ष्णतोमरनाराचैर्युयुधुस्ते परस्परम्

បន្ទាប់មក សង្គ្រាមដ៏ធំមួយបានកើតឡើង រវាងទេវតាទាំងឡាយ និងគណៈអ្នកបម្រើព្រះសិវៈ។ ដោយលំពែងមុត និងព្រួញដែក ពួកគេប្រយុទ្ធគ្នាមុខទល់មុខ។

Verse 10

नेदुश्शंखाश्च भेर्य्यश्च तस्मिन् रणमहोत्सवे । महादुंदुभयो नेदुः पटहा डिंडिमादयः

ក្នុងពិធីសង្គ្រាមដ៏ធំនោះ ស័ង្ខ និងស្គរកែតល៍បានលាន់ឮ។ ស្គរសង្គ្រាមធំៗបានគ្រហឹមខ្លាំង រួមទាំងស្គរប៉ាដាហា ស្គរḍិណ្ឌិមា និងឧបករណ៍ផ្សេងៗទៀត។

Verse 11

तेन शब्देन महता श्लाघ्मानास्तदा सुराः । लोकपालैश्च सहिता जघ्नुस्ताञ्छिवकिंकरान्

ដោយសំឡេងរំខានដ៏ធំនោះ ទេវតាទាំងឡាយបានក្លាហាន និងរីករាយក្នុងការប្រយុទ្ធ។ ពួកគេជាមួយលោកបាលទាំងឡាយ បានវាយប្រហារបំផ្លាញអ្នកបម្រើព្រះសិវៈទាំងនោះ។

Verse 12

इन्द्राद्यैर्लोकपालैश्च गणाश्शंभो पराङ्मुखाः । कृत्ताश्च मुनिशार्दूल भृगोर्मंत्रबलेन च

ឱ មុនីដ៏ឆ្នើមដូចខ្លា គណៈរបស់ព្រះសម្ភូ (សិវៈ) ត្រូវបានឥន្ទ្រ និងលោកបាលផ្សេងៗ បង្ខំឲ្យថយក្រោយ។ ហើយដោយអំណាចមន្តរបស់ភೃគុ ពួកគេក៏ត្រូវបានកាប់បំបែក និងបំផ្លាញផងដែរ។

Verse 13

उच्चाटनं कृतं तेषां भृगुणा यज्वना तदा । यजनार्थं च देवानां तुष्ट्यर्थं दीक्षितस्य च

នៅពេលនោះ ព្រះឥសីភೃគុ (Bhṛgu) ជាព្រះបូជាចារ្យប្រតិបត្តិ បានធ្វើពិធីបណ្តេញចេញលើពួកនោះ ដើម្បីឲ្យយញ្ញៈរបស់ទេវតាបន្តទៅបាន និងដើម្បីឲ្យអ្នកធ្វើយញ្ញៈដែលបានទទួលទិគ្សា មានចិត្តពេញចិត្ត។

Verse 14

पराजितान्स्वकान्दृष्ट्वा वीरभद्रो रुषान्वितः । भूतप्रेतपिशाचांश्च कृत्वा तानेव पृष्ठतः

ឃើញកងទ័ពរបស់ខ្លួនត្រូវបានចាញ់ វីរភទ្រៈពោរពេញដោយកំហឹង បានបម្លែងសត្រូវទាំងនោះឲ្យក្លាយជា ភូត ព្រេត និងពិសាច ហើយបង្ខំឲ្យដើរតាមពីក្រោយដូចជាអ្នកតាម។

Verse 15

वृषभस्थान् पुरस्कृत्य स्वयं चैव महाबलः । महात्रिशूलमादाय पातयामास निर्जरान्

គាត់ដាក់អ្នកដែលជិះលើគោឧសភៈឲ្យទៅមុខជាមុន ហើយខ្លួនឯង—មានកម្លាំងអស្ចារ្យ—កាន់ត្រីសូលធំ បោះចុះវាយបំផ្លាញពួកទេវៈអមតៈ។

Verse 16

देवान्यक्षान् साध्यगणान् गुह्यकान् चारणानपि । शूलघातैश्च सर्वे गणा वेगात् प्रजघ्निरे

បន្ទាប់មក កណៈទាំងអស់របស់ព្រះសិវៈ បានវាយដោយការប៉ះទង្គិចនៃត្រីសូលយ៉ាងលឿន បំផ្លាញទេវៈ យក្ស ក្រុមសាធ្យៈ គុហ្យកៈ និងចារណៈផងដែរ។

Verse 17

केचिद्द्विधा कृताः खड्गैर्मुद्गरैश्च विपोथिताः । अन्यैश्शस्त्रैरपि सुरा गणैर्भिन्नास्तदाऽभवन्

ទេវៈខ្លះត្រូវបានកាត់ជាពីរដោយដាវ ខ្លះទៀតត្រូវបានកិនបំផ្លាញដោយដំបងធ្ងន់។ ត្រូវបានវាយដោយអាវុធផ្សេងៗទៀត ពួកទេវៈក៏ត្រូវកណៈរបស់ព្រះសិវៈបំបែកបាក់នៅពេលនោះ។

Verse 18

एवं पराजितास्सर्वे पलायनपरायणाः । परस्परं परित्यज्य गता देवास्त्रिविष्टपम्

ដូច្នេះ ព្រះទេវទាំងអស់ ត្រូវបានចាញ់ ហើយមានចិត្តតែចង់រត់គេច បោះបង់គ្នាទៅវិញទៅមក ហើយត្រឡប់ទៅកាន់ ត្រីវិଷ្ដប (ស្ថានសួគ៌)។

Verse 19

केवलं लोकपालास्ते शक्राद्यास्तस्थुरुत्सुकाः । संग्रामे दारुणे तस्मिन् धृत्वा धैर्यं महाबलाः

មានតែអ្នកអភិបាលលោកទាំងនោះ—ឥន្ទ្រៈ និងព្រះទេវដទៃ—ឈរនៅទីនោះ ដោយក្តីរំភើបប្រុងប្រយ័ត្ន។ ក្នុងសង្គ្រាមដ៏សាហាវនោះ អ្នកមានកម្លាំងធំទាំងនោះ រក្សាភាពក្លាហាន និងស្ថេរភាព។

Verse 20

सर्वे मिलित्वा शक्राद्या देवास्तत्र रणाजिरे । बृहस्पतिं च पप्रच्छुर्विनयावनतास्तदा

បន្ទាប់មក ព្រះទេវទាំងអស់ ដឹកនាំដោយ សក្រក (ឥន្ទ្រៈ) បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅលើវាលសង្គ្រាមនោះ។ ដោយកោតគោរព និងទន់ភ្លន់ ពួកគេបានសួរ ព្រះបૃហស្បតិ (គ្រូបង្រៀន) អំពីអ្វីដែលគួរធ្វើ។

Verse 21

लोकपाला ऊचुः । गुरो बृहस्पते तात महाप्राज्ञ दयानिधे । शीघ्रं वद पृच्छतो नः कुतोऽ स्माकं जयो भवेत्

លោកបាលាទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ គ្រូ បૃហស្បតិ ឱឪពុកជាទីគោរព ឱអ្នកប្រាជ្ញដ៏អស្ចារ្យ មហាសមុទ្រនៃមេត្តាករុណា សូមប្រាប់យើងឲ្យឆាប់—ពេលយើងសួរ—ថា ដោយហេតុអ្វី យើងនឹងទទួលបានជ័យជម្នះ?»

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां स्मृत्वा शंभुं प्रयत्नवान् । बृहस्पतिरुवाचेदं महेन्द्रं ज्ञानदुर्बलम्

ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកគេ បૃហស្បតិ បានខិតខំយ៉ាងមុតមាំ ហើយរំលឹកដល់ ព្រះសម្ភូ (ព្រះសិវៈ) រួចបាននិយាយពាក្យណែនាំនេះទៅកាន់ មហេន្ទ្រ (ឥន្ទ្រៈ) ដែលប្រាជ្ញាវិចារណៈបានទន់ខ្សោយ។

Verse 23

बृहस्पतिरुवाच । यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तत्सर्वं जातमद्य वै । तदेव विवृणोमीन्द्र सावधानतया शृणु

ព្រះបૃហស្បតិមានព្រះវាចា៖ «អ្វីៗដែលព្រះវិṣṇុបានមានព្រះវាចាកាលពីមុន នោះទាំងអស់បានកើតមានពិតប្រាកដនៅថ្ងៃនេះ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងបកស្រាយរឿងនោះដល់អ្នក ឱ ព្រះឥន្ទ្រា—សូមស្តាប់ដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន»។

Verse 24

अस्ति यक्षेश्वरः कश्चित् फलदः सर्वकर्मणाम् । कर्तारं भजते सोपि न स्वकर्त्तुः प्रभुर्हि सः

មានព្រះអម្ចាស់នៃយក្សមួយអង្គ ដែលប្រទានផលនៃកិច្ចការទាំងអស់។ ទោះជាយ៉ាងណា ព្រះអង្គនោះក៏គោរពបូជាព្រះករណីយករណ៍ដ៏អធិរាជផងដែរ ព្រោះព្រះអង្គមិនមែនជាអ្នកឯករាជ្យលើអំណាចនៃការធ្វើរបស់ខ្លួនឡើយ។

Verse 25

अमंत्रौषधयस्सर्वे नाभिचारा न लौकिकाः । न कर्माणि न वेदाश्च न मीमांसाद्वयं तथा

ឱសថនិងវិធីព្យាបាលទាំងឡាយដែលពឹងលើមន្ត្រា ក្លាយជាមិនមានប្រសិទ្ធិភាព; មិនមានអាបធ្មប់ ឬយុទ្ធវិធីលោកិយណាមួយអាចឈ្នះបាន។ មិនមែនកិច្ចពិធីកម្មទេ មិនមែនសូម្បីតែវេដៈទេ ហើយក៏មិនមែនមីមាំសាទាំងពីរផងដែរ ដែលអាចជួយបាននៅទីនោះ។

Verse 26

अन्यान्यपि च शास्त्राणि नानावेदयुतानि च । ज्ञातुं नेशं संभवंति वदंत्येवं पुरातनाः

សូម្បីតែសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត ដែលបំពាក់ដោយវេដៈជាច្រើន និងការបង្រៀននានា ក៏មិនអាចដឹងព្រះឥសៈ (ព្រះសិវៈ) ដោយពិតប្រាកដបានឡើយ។ ដូច្នេះហើយ បុរាណាចារ្យទាំងឡាយបានប្រកាស។

Verse 27

न स्वज्ञेयो महेशानस्सर्ववेदायुतेन सः । भक्तेरनन्यशरणैर्नान्यथेति महाश्रुतिः

ព្រះមហេសាន (ព្រះសិវៈ) មិនអាចដឹងពិតបាន ដោយការស្ទាត់ជំនាញវេទទាំងអស់រាប់មិនអស់ទេ។ ព្រះគម្ពីរធំប្រកាសថា ព្រះអង្គត្រូវបានឈានដល់តែដោយអ្នកបូជាដែលយកភក្តិជាជម្រកតែមួយ—មិនដោយវិធីផ្សេងឡើយ។

Verse 28

शांत्या च परया दृष्ट्या सर्वथा निर्विकारया । तदनुग्रहतो नूनं ज्ञातव्यो हि सदाशिवः

ដោយសន្តិភាពដ៏អធិក និងទស្សនៈដ៏ខ្ពស់បំផុត ដែលមិនប្រែប្រួលសោះ—ដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់ទ្រង់តែមួយ—សដាសិវៈ ត្រូវបានដឹងយ៉ាងពិតប្រាកដ។

Verse 29

परं तु संवदिष्यामि कार्याकार्य विवक्षितौ । सिध्यंशं च सुरेशान तं शृणु त्वं हिताय वै

ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់បន្ថែម អំពីអ្វីដែលគួរធ្វើ និងអ្វីដែលមិនគួរធ្វើ តាមដែលមានបំណង។ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា សូមស្តាប់វិធីមានប្រសិទ្ធិ ដែលនាំទៅកាន់ជោគជ័យ—សម្រាប់សេចក្តីល្អរបស់អ្នក។

Verse 30

त्वमिंद्र बालिशो भूत्वा लोकपालैः सदाद्य वै । आगतो दक्ष यज्ञं हि किं करिष्यसि विक्रमम्

ឱ ឥន្ទ្រា អ្នកបានក្លាយជាក្មេងល្ងង់វង្វេង ហើយថ្ងៃនេះបានមកកាន់យជ្ញរបស់ទក្ស ជាមួយនឹងអ្នកថែរក្សាលោកទាំងឡាយ។ តើអ្នកគិតថានឹងធ្វើសកម្មភាពក្លាហានអ្វីនៅទីនេះ?

Verse 31

एते रुद्रसहायाश्च गणाः परमकोपनाः । आगता यज्ञविघ्नार्थं तं करिष्यंत्यसंशयम

ពួកគណៈទាំងនេះ ជាអ្នកបម្រើ និងសហាយរបស់រុទ្រៈ មានកំហឹងខ្លាំងណាស់។ ពួកគេបានមកដើម្បីរារាំងយជ្ញនេះ ហើយដោយមិនសង្ស័យ ពួកគេនឹងបង្កការរំខាននោះ។

Verse 32

सर्वथा न ह्युपायोत्र केषांचिदपि तत्त्वतः । यज्ञविघ्नविनाशार्थ सत्यं सत्यं ब्रवीम्यहम्

ពិតប្រាកដណាស់ ក្នុងរឿងនេះ តាមសារសំខាន់ មិនមានវិធីផ្សេងទៀតសម្រាប់អ្នកណាម្នាក់ឡើយ។ ដើម្បីបំផ្លាញឧបសគ្គនៃយញ្ញៈ ខ្ញុំប្រកាស—នេះជាសច្ចៈ សច្ចៈពិត។

Verse 33

ब्रह्मोवाच । एवं बृहस्पतेर्वाक्यं श्रुत्वा ते हि दिवौकसः । चिंतामापेदिरे सर्वे लोकपालास्सवासवाः

ព្រះព្រហ្មមានព្រះវាចា៖ ពេលបានស្តាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះព្រហស្បតិ៍ ដេវតានៅសួគ៌ទាំងអស់ រួមទាំងឥន្ទ្រ និងអភិបាលលោកទាំងឡាយ ត្រូវបានក្តីព្រួយបារម្ភគ្របដណ្តប់។

Verse 34

ततोब्रवीद्वीरभद्रो महावीरगणैर्वृतः । इन्द्रादीन् लोकपालांस्तान् स्मृत्वा मनसि शंकरम्

បន្ទាប់មក ព្រះវីរភទ្រា ដែលត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយកងហ្គណៈវីរបុរសដ៏មហាវីរ បាននិយាយ ដោយរំលឹកព្រះសង្ករៈក្នុងចិត្ត ហើយក៏នឹកដល់ឥន្ទ្រ និងអភិបាលលោកទាំងឡាយផងដែរ។

Verse 35

वीरभद्र उवाच । सर्वे यूयं बालिशत्वादवदानार्थमागताः । अवदानं प्रयच्छामि आगच्छत ममांतिकम्

ព្រះវីរភទ្រាបានមានព្រះវាចា៖ «អ្នកទាំងអស់គ្នា ដោយសារភាពល្ងង់ខ្លៅ បានមកទីនេះដើម្បីស្វែងរកទណ្ឌកម្ម។ ខ្ញុំនឹងប្រទានទណ្ឌកម្មនោះ—ចូលមកជិតខ្ញុំ!»

Verse 36

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे विष्णुवीरभद्रसम्वादो नाम षट्त्रिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រី-សិវមហាបុរាណ» សំហិតាទីពីរ ហៅថា «រុទ្រសំហិតា» ក្នុងផ្នែកទីពីរ «សតីខណ្ឌ» បានបញ្ចប់ជំពូកទី៣៦ មានចំណងជើង «សន្ទនារវាងព្រះវិស្ណុ និងព្រះវីរភទ្រា»។

Verse 37

हे सुरासुरसंघाहीहैत यूयं हे विचक्षणाः । अवदानानि दास्यामि आतृप्त्याद्यासतां वराः

ឱ អ្នកមានប្រាជ្ញា—ក្រុមទេវតា និងអសុរៈដែលមកប្រមូលផ្តុំទីនេះ—សូមស្តាប់។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់រឿងរ៉ាវបរិសុទ្ធដ៏ល្អឥតខ្ចោះ និងបំពេញចិត្ត ដែលបំបាត់ការមិនពេញចិត្ត និងអ្វីៗដូច្នោះ។

Verse 38

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा सितैर्बाणैर्जघानाथ रुषान्वितः । निखिलांस्तान् सुरान् सद्यो वीरभद्रो गणाग्रणीः । तैर्बाणैर्निहतास्सर्वे वासवाद्याः सुरेश्वराः

ព្រះព្រហ្មមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នោះ វីរភទ្រា មេដឹកនាំកំពូលនៃគណៈព្រះសិវៈ បានពោរពេញដោយកំហឹង ហើយបាញ់ព្រួញសភ្លឺរបស់គាត់ វាយប្រហារទេវតាទាំងអស់ភ្លាមៗ។ ដោយព្រួញទាំងនោះ ព្រះអម្ចាស់ទេវតាទាំងអស់ ចាប់ពីវាសវៈ (ឥន្ទ្រ) ត្រូវបានសម្លាប់។

Verse 39

पलायनपरा भूत्वा जग्मुस्ते च दिशो दश । गतेषु लोकपालेषु विद्रुतेषु सुरेषु च । यज्ञवाटोपकंठं हि वीरभद्रोगमद्गणैः

ដោយចិត្តចង់រត់គេច ពួកគេបានខ្ចាត់ខ្ចាយទៅទិសទាំងដប់។ ពេលអ្នកអភិបាលលោកទាំងឡាយបានចាកចេញ ហើយទេវតាក៏រត់គេចដោយភ័យស្លន់ស្លោ វីរភទ្រា ជាមួយគណៈរបស់គាត់ បានឈានទៅដល់ជិតបរិវេណនៃទីធ្វើយញ្ញ។

Verse 40

तदा ते ऋषयस्सर्वे सुभीता हि रमेश्वरम् । विज्ञप्तुकामास्सहसा शीघ्रमूचुर्नता भृशम्

បន្ទាប់មក ព្រះឥសីទាំងអស់នោះ ភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង បានកោតគោរពក្បាលចុះជ្រៅ ហើយប្រញាប់និយាយទៅកាន់ រាមេឝ្វរៈ ដោយប្រាថ្នាដាក់សំណូមពរដ៏ទាបទន់។

Verse 41

ऋषय ऊचुः । देवदेव रमानाथ सर्वेश्वर महाप्रभो । रक्ष यज्ञं हि दक्षस्य यज्ञोसि त्वं न संशयः

ព្រះឥសីទាំងឡាយបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះនៃព្រះទាំងអស់ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃ រាមា (លក្ខ្មី) ឱ ព្រះអម្ចាស់សកល ឱ មហាប្រហូ—សូមការពារយជ្ញរបស់ ទក្ខស។ ពិតប្រាកដថា ព្រះអង្គឯងជាយជ្ញដ៏បរិសុទ្ធ មិនមានសង្ស័យឡើយ»។

Verse 42

यज्ञकर्मा यज्ञरूपो यज्ञांगो यज्ञरक्षकः । रक्ष यज्ञमतो रक्ष त्वत्तोन्यो न हि रक्षकः

ព្រះអង្គជាកិច្ចការយជ្ញា ជារូបយជ្ញា ជាអង្គយជ្ញា និងជាអ្នកអភិរក្សយជ្ញា។ ដូច្នេះ សូមព្រះអង្គការពារយជ្ញានេះ—សូមការពារ ព្រោះក្រៅពីព្រះអង្គ មិនមានអ្នកការពារផ្សេងទៀតឡើយ។

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामृषीणां वचनं हरिः । योद्धुकामो भयाद्विष्णुर्वीरभद्रेण तेन वै

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលហារី (វិષ્ણុ) បានស្តាប់ពាក្យទាំងនោះ—ជាអនុសាសន៍របស់ព្រះឥសី—ទ្រង់មានចិត្តចង់ចូលសង្គ្រាម; ប៉ុន្តែដោយការភ័យខ្លាចចំពោះវីរភទ្រ ទ្រង់ក៏ប្រុងប្រយ័ត្នជាក់ស្តែង។

Verse 44

चतुर्भुजस्सुसनद्धो चक्रायुधधरः करैः । महाबलोमरगणैर्यज्ञवाटात्स निर्ययौ

ទ្រង់មានបួនដៃ ស្លៀកពាក់អាវុធសព្វគ្រប់ ហើយកាន់ចក្រាជាអាវុធក្នុងព្រះហស្ត។ ព្រះអង្គដ៏មានកម្លាំងមហិមា នោះបានចេញពីវាលយជ្ញា ដោយមានកងទេវតាអមតៈជាច្រើនអមដំណើរ។

Verse 45

वीरभद्रः शूलपाणिर्नानागणसमन्वितः । ददर्श विष्णुं संनद्धं योद्धुकामं महाप्रभुम्

វីរភទ្រ កាន់ត្រីសូលក្នុងព្រះហស្ត ហើយមានកងគណៈជាច្រើនអមដំណើរ បានឃើញព្រះវិષ્ણុដ៏មានព្រះតេជៈមហិមា ស្លៀកពាក់អាវុធពេញលេញ និងមានចិត្តចង់ប្រយុទ្ធ។

Verse 46

तं दृष्ट्वा वीरभद्रोभूद्भ्रुकुटीकुटिलाननः । कृतांत इव पापिष्ठं मृगेन्द्र इव वारणम्

ពេលឃើញគាត់ វីរភទ្រ មានមុខក្រញ៉ូវដោយចិញ្ចើមខ្មៅក្រហម។ ទ្រង់ចូលទៅលើអ្នកអាក្រក់បំផុតនោះ ដូចក្រឹតាន្ត (មរណៈ) ឯង ហើយដូចសត្វសិង្ហរាជ ចូលប្រហារដំរី។

Verse 47

तथाविधं हरिं दृष्ट्वा वीरभद्रो रिमर्दनः । अवदत्त्वरितः क्रुद्धो गणैर्वीरैस्समावृतः

ពេលឃើញ ហរិ នៅក្នុងសភាពដូច្នោះ វីរភទ្រ—អ្នកបំផ្លាញសត្រូវ—កើតកំហឹង ហើយប្រញាប់ប្រញាល់ចេញបញ្ជា ដើរទៅមុខ ដោយមានពួកគណៈវីរបុរសព័ទ្ធជុំវិញ។

Verse 48

वीरभद्र उवाच । रेरे हरे महादेव शपथोल्लंघनं त्वया । कथमद्य कृतं चित्ते गर्वः किमभवत्तव

វីរភទ្រ បាននិយាយថា៖ «ហេ ហរា—មហាទេវ! អ្នកបានលើកលែងឆ្លងកាត់ស្បថរបស់ខ្លួន។ តើថ្ងៃនេះអ្នកធ្វើដូចម្តេចបាន? មោទនភាពអ្វីបានកើតឡើងក្នុងចិត្តអ្នក?»

Verse 49

तव श्रीरुद्रशपथोल्लंघने शक्तिरस्ति किम् । को वा त्वमसिको वा ते रक्ष कोस्ति जगत्त्रये

តើអ្នកមានអំណាចពិតៗ ដើម្បីរំលោភស្បថដ៏បរិសុទ្ធ ដែលបានស្បថដោយ ព្រះរុទ្រ ដ៏រុងរឿងឬ? អ្នកជានរណា—ហើយអ្នកមានអ្នកការពារជានរណា នៅក្នុងលោកទាំងបីនេះ?

Verse 50

अत्र त्वमागतः कस्माद्वयं तन्नैव विद्महे । दक्षस्य यज्ञपातात्त्वं कथं जातोसि तद्वद

ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមកទីនេះ? យើងពិតជាមិនដឹងមូលហេតុនោះទេ។ ហើយអ្នកកើតឡើងដូចម្តេចពីការបរាជ័យនៃយជ្ញរបស់ទក្ខ? សូមប្រាប់យើងដូច្នោះ។

Verse 51

दाक्षायण्याकृतं यच्च तन्न दृष्टं किमु त्वया । प्रोक्तं यच्च दधीचेन श्रुतं तन्न किमु त्वया

តើអ្នកមិនបានឃើញអ្វីដែលកូនស្រីរបស់ទក្ខ (សតី) បានធ្វើទេឬ? ហើយតើអ្នកមិនបានឮអ្វីដែលព្រះឥសី ដធីចិ បាននិយាយទេឬ?

Verse 52

त्वञ्चापि दक्षयज्ञेस्मिन्नवदानार्थमागतः । अवदानं प्रयच्छामि तव चापि महाभुज

“អ្នកក៏បានមកកាន់ពិធីបូជារបស់ទក្សៈនេះ ដើម្បីទទួលយកចំណែកបូជាដែលបានកំណត់។ ឱអ្នកមានដៃដ៏មានអំណាច យើងនឹងផ្តល់ចំណែកនៃយញ្ញបូជាដល់អ្នកផងដែរ។”

Verse 53

वक्षो विदारयिष्यामि त्रिशूलेन हरे तव । कस्तवास्ति समायातो रक्षकोद्य ममांतिकम्

“ឱហរិ យើងនឹងហែកទ្រូងរបស់អ្នកដោយត្រីសូល៍របស់យើង។ តើមានអ្នកណារបស់អ្នកដែលបានមកនៅថ្ងៃនេះក្នុងនាមជាអ្នកការពារ ដែលឈរក្បែរយើង?”

Verse 54

पातयिष्यामि भूपृष्ठे ज्वालयिष्यामि वह्निना । दग्धं भवंतमधुना पेषयिष्यामि सत्वरम्

“យើងនឹងគ្រវែងអ្នកចុះមកលើផ្ទៃផែនដី យើងនឹងដុតអ្នកដោយភ្លើង។ ហើយនៅពេលដែលអ្នកត្រូវបានដុតឆេះ យើងនឹងកំទេចអ្នកនៅពេលនេះដោយមិនបង្អង់យូរឡើយ។”

Verse 55

रेरे हरे दुराचार महेश विमुखाधम । श्रीमहारुद्रमाहात्म्यं किन्न जानासि पावनम्

ហេ ហរិ អ្នកមានចិត្តអាក្រក់! ឱ អ្នកទាបដែលបែរចេញពីមហេសា—តើអ្នកមិនដឹងអំពីមហិមា និងកិត្តិយសដ៏បរិសុទ្ធ ដែលបរិសុទ្ធចិត្ត នៃ «មហារុទ្រ» ដ៏សក្ការៈទេឬ?

Verse 56

तथापि त्वं महाबाहो योद्धुकामोग्रतः स्थितः । नेष्यामि पुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेस्त्वमात्मना

ទោះជាយ៉ាងណា ឱ អ្នកមានដៃខ្លាំង—ព្រោះអ្នកឈរនៅមុខខ្ញុំ ដោយចង់ប្រយុទ្ធ—បើអ្នកនៅទីនេះដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន ខ្ញុំនឹងមិនអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកត្រឡប់ក្រោយម្តងទៀតឡើយ។

Verse 57

ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वीरभद्रस्य बुद्धिमान् । उवाच विहसन् प्रीत्या विष्णुस्त्र सुरेश्वरः

ព្រះព្រហ្មាបានមានពាក្យថា៖ លឺពាក្យទាំងនោះរបស់វីរភទ្រា ព្រះវិṣṇុដ៏ប្រាជ្ញា—អធិរាជក្នុងចំណោមទេវតា—បាននិយាយដោយញញឹម ពោរពេញដោយមេត្តាស្និទ្ធស្នាល។

Verse 58

विष्णुरुवाच । शृणु त्वं वीरभद्राद्य प्रवक्ष्यामि त्वदग्रतः । न रुद्रविमुखं मां त्वं वद शंकरसेवकम्

ព្រះវិṣṇុបានមានពាក្យថា៖ «ស្តាប់ចុះ ឱ វីរភទ្រា និងអ្នកដទៃទៀត; ខ្ញុំនឹងនិយាយនៅមុខអ្នកទាំងអស់។ កុំហៅខ្ញុំថា អ្នកបែរចេញពីរុទ្រា; ចូរដឹងថា ខ្ញុំជាអ្នកបម្រើដែលស្មោះស្រឡាញ់ព្រះសង្ករា។»

Verse 59

अनेन प्रार्थितः पूर्वं यज्ञार्थं च पुनः पुनः । दक्षेणाविदितार्थेन कर्मनिष्ठेन मौढ्यतः

កាលពីមុន ដក្ខៈ ដែលមិនដឹងន័យពិត ហើយជាប់ចិត្តលើពិធីកម្ម ដោយភាពមោឃៈ បានអង្វរ​ព្រះសិវៈ ម្តងហើយម្តងទៀត ដើម្បីយញ្ញៈ។

Verse 60

अहं भक्तपराधीनस्तथा सोपि महेश्वरः । दक्षो भक्तो हि मे तात तस्मादत्रागतो मखे

«ខ្ញុំស្ថិតក្រោមអំណាចសេចក្តីស្រឡាញ់របស់អ្នកបូជាខ្ញុំ; ព្រះមហេស្វរៈក៏ដូចគ្នា។ ដក្ខៈជាអ្នកបូជាខ្ញុំ ព្រះកូនអើយ; ដូច្នេះខ្ញុំបានមកកាន់យញ្ញៈនេះ»។

Verse 61

शृणु प्रतिज्ञां मे वीर रुद्रकोपसमुद्भव । रुद्रतेजस्स्वरूपो हि सुप्रतापालयंप्रभो

ឱ វីរបុរស កើតពីកំហឹងរបស់រុទ្រៈ សូមស្តាប់ពាក្យសច្ចាប្រណិធានរបស់ខ្ញុំ។ អ្នកជាសារសំខាន់នៃពន្លឺភ្លើងរបស់រុទ្រៈ ជាព្រះអម្ចាស់ដ៏ខ្លាំងក្លា និងជាទីស្ថិតនៃអំណាចធំ។

Verse 62

अहं निवारयामि त्वां त्वं च मां विनिवारय । तद्भविष्यति यद्भावि करिष्येऽहं पराक्रमम्

«ខ្ញុំទប់ស្កាត់អ្នក ហើយអ្នកក៏ទប់ស្កាត់ខ្ញុំដែរ។ អ្វីដែលវាសនាកំណត់ នឹងកើតឡើងពិតប្រាកដ; ទោះយ៉ាងណា ខ្ញុំនឹងបង្ហាញកម្លាំងដ៏អស្ចារ្យរបស់ខ្ញុំ»។

Verse 63

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तवति गोविन्दे प्रहस्य स महाभुजः । अवदत्सुप्रसन्नोस्मि त्वां ज्ञात्वास्मत्प्रभोः प्रियम्

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូល៖ ពេលគោវិន្ទបាននិយាយដូច្នោះ អ្នកមានដៃខ្លាំងនោះញញឹមហើយឆ្លើយថា «ខ្ញុំពេញព្រះហឫទ័យយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះបានដឹងថា អ្នកជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអម្ចាស់យើង (ព្រះសិវៈ)»។

Verse 64

ततो विहस्य सुप्रीतो वीरभद्रो गणाग्रणीः । प्रश्रयावनतोवादीद्विष्णुं देवं हि तत्त्वतः

បន្ទាប់មក វីរភទ្រៈ មេដឹកនាំកំពូលនៃគណៈ បានសើចដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយដោយការគោរពទាបខ្លួន បានមានពាក្យទៅកាន់ព្រះវិṣṇុ ដោយបង្ហាញសេចក្តីពិតនៃរឿងរ៉ាវ។

Verse 65

वीरभद्र उवाच । तव भावपरीक्षार्थमित्युक्तं मे महाप्रभो । इदानीं तत्त्वतो वच्मि शृणु त्वं सावधानतः

វីរភទ្រៈមានព្រះបន្ទូល៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហិមា ខ្ញុំបាននិយាយដូច្នោះ ដើម្បីសាកល្បងចិត្តនិងបំណងក្នុងរបស់អ្នកប៉ុណ្ណោះ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងប្រាប់សេចក្តីពិតតាមដូចជាមាន—សូមស្តាប់ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន»។

Verse 66

यथा शिवस्तथा त्वं हि यथा त्वं च तथा शिवः । इति वेदा वर्णयंति शिवशासनतो हरे

«ដូចព្រះសិវៈយ៉ាងណា អ្នកក៏យ៉ាងនោះដែរ; ហើយដូចអ្នកយ៉ាងណា ព្រះសិវៈក៏យ៉ាងនោះដែរ»។ វេដៈទាំងឡាយប្រកាសដូច្នេះ—តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ ឱ ហរិ—បង្ហាញឯកភាពសារសំខាន់នៃព្រះអម្ចាស់កំពូល។

Verse 67

शिवाज्ञया वयं सर्वे सेवकाः शंकरस्य वै । तथापि च रमानाथ प्रवादोचितमादरात्

តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ យើងទាំងអស់គ្នាជាសេវករបស់ព្រះសង្ករា។ ទោះយ៉ាងណា ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃព្រះលក្ខ្មី ដោយគោរពចំពោះពាក្យសមរម្យក្នុងវេទិកាសាធារណៈ យើងនិយាយបែបនេះ។

Verse 68

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वीरभद्रस्य सोऽच्युतः । प्रहस्य चेदं प्रोवाच वीरभद्रमिदं वचः

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលព្រះអច្យុត (វិស្ណុ) បានឮពាក្យរបស់វីរភទ្រា ព្រះអង្គញញឹម ហើយបន្ទាប់មកបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់វីរភទ្រា ដូច្នេះ។

Verse 69

विष्णुरुवाच । युद्धं कुरु महावीर मया सार्द्धमशंकितः । तवास्त्रैः पूर्यमाणोहं गमिष्यामि स्वमाश्रमम्

ព្រះវិស្ណុមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ វីរបុរសដ៏អស្ចារ្យ ចូរប្រយុទ្ធជាមួយខ្ញុំដោយមិនភ័យខ្លាច។ ទោះបីខ្ញុំត្រូវអាវុធរបស់អ្នកបាញ់បំពេញ—រឹតត្បិត—ក៏ដោយ ខ្ញុំនឹងដកថយទៅកាន់អាស្រមរបស់ខ្ញុំ»។

Verse 70

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हि विरम्यासौ सन्नद्धोभूद्रणाय च । स्वगणैर्वीरभद्रोपि सन्नद्धोथ महाबलः

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គបានឈប់ស្ងៀមមួយភ្លែត ហើយក៏ស្លៀកពាក់អាវុធពេញលេញសម្រាប់សង្គ្រាម។ វីរភទ្រាដ៏មានកម្លាំងធំ ក៏បានស្លៀកពាក់អាវុធជាមួយកងពលរបស់ខ្លួនដែរ។

Frequently Asked Questions

The chapter narrates the outbreak of battle at Dakṣa’s yajña: Indra and the devas assemble with their vāhanas and engage Śiva’s gaṇas, turning the sacrificial setting into a full-scale war.

It interprets the devas’ aggression as delusion produced by Śiva’s māyā—an assertion that even high gods can act in ignorance when disconnected from Śiva, and that the conflict serves a corrective cosmic purpose.

The text highlights the lokapālas and major devas through their emblems and vāhanas (elephant, buffalo, makara, aerial vimāna), marking their functional domains while contrasting their assembled power with the superior agency of Śiva’s gaṇas.