Adhyaya 33
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 3339 Verses

वीरभद्रस्य गमनप्रस्थानम् — Vīrabhadra’s Departure for Dakṣa’s Sacrifice

អធ្យាយ ៣៣ បន្តរឿងយជ្ញដក្ខៈ ដោយពិពណ៌នាការចល័តភ្លាមៗនៃកងទ័ពព្រះសិវៈ បន្ទាប់ពីទទួលព្រះបញ្ជា។ ព្រះប្រហ្មា​រាយការណ៍ថា វីរភទ្រៈ ពេញចិត្ត និងស្តាប់បង្គាប់ កោតគោរពចំពោះមហេស្វរៈ ហើយចេញដំណើរយ៉ាងរហ័សទៅកាន់សាលាយជ្ញ (មഖ) របស់ដក្ខៈ។ ព្រះសិវៈបញ្ជូនគណៈ (gaṇa) រាប់មិនអស់ជាអមដំណើរ «ដើម្បីសិរីល្អ» បង្ហាញទាំងព្រះរាជដំណើរ និងភាពមិនអាចជៀសវាងនៃច្បាប់សកល។ គណៈទាំងនោះឈររៀបចំជុំវិញវីរភទ្រៈ មុខក្រោយ មានសភាពដូចរុទ្រៈ ហើយវីរភទ្រៈបង្ហាញរូបសង្គ្រាមដ៏គួរឱ្យខ្លាច ស្លៀកពាក់ដូចព្រះសិវៈ មានដៃធំៗ ពាក់អលង្ការពស់ និងជិះរទេះ។ រូបភាពពង្រីកទៅជាបញ្ជីសត្វជិះ និងអ្នកការពារ ដូចសត្វសិង្ហ សត្វខ្លាំងៗ ដំរី សត្វទឹក និងសត្វចម្រុះ បង្កើតទេសភាពដំណើរសង្គ្រាមមហិមា។ សញ្ញាមង្គលកើតឡើង៖ ផ្កាធ្លាក់ដូចភ្លៀងពីដើមឈើបំពេញបំណង ហើយគណៈសរសើរ និងរីករាយពេលដំណើរ។ វាជាចំណុចបម្លែងពីព្រះបញ្ជាទៅការប៉ះទង្គិចនៅយជ្ញ ដោយលើកឡើងអំណាចទេវៈ សក្តិរួមរបស់គណៈ និងផលវិបាកពិធីសាសន៍ចំពោះការប្រមាថព្រះសិវៈ។

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तं श्रीमहेशस्य श्रुत्वा वचनमादरात् । वीरभद्रोतिसंतुष्टः प्रणनाम महेश्वरम

ព្រះព្រហ្មមានបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីបានឮពាក្យទាំងនេះរបស់ព្រះមហេសៈដោយការគោរព វីរភទ្រៈមានសេចក្តីត្រេកអរជាខ្លាំង ហើយបានក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមហេសៈ។

Verse 2

शासनं शिरसा धृत्वा देवदेवस्य शूलिनः । प्रचचाल ततः शीघ्रं वीरभद्रो मखं प्रति

ដោយដាក់ព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់កាន់ត្រីសូលា ជាព្រះនៃទេវទាំងអស់ លើក្បាលរបស់ខ្លួន វីរភទ្រា ក៏ចេញដំណើរភ្លាមៗ ដោយលឿន ទៅកាន់ពិធីយជ្ញារបស់ទក្ខ។

Verse 3

शिवोथ प्रेषयामास शोभार्थं कोटिशो गणान् । तेन सार्द्धं महावीरान्मलयानलसन्निभान्

បន្ទាប់មក ព្រះសិវៈ ដើម្បីឲ្យមានពន្លឺរុងរឿង និងមង្គលសិរី បានបញ្ជូនពួកគណៈរាប់កោដិៗ ចេញទៅ; ជាមួយពួកនោះ មានវីរបុរសដ៏ខ្លាំងក្លា រលត់ភ្លើងដូចអគ្គីដែលកើតពីខ្យល់មលយ។

Verse 4

अथ ते वीरभद्रस्य पुरतः प्रबला गणाः । पश्चादपि ययुर्वीराः कुतूहलकरा गणाः

បន្ទាប់មក ពួកគណៈដ៏ខ្លាំងក្លាទាំងនោះ បានដើរនាំមុខវីរភទ្រា; ហើយនៅពីក្រោយគាត់ ក៏មានគណៈវីរបុរសដើរតាម—កងពលដែលការមកដល់របស់ពួកគេ បង្កើតការភ្ញាក់ផ្អើល និងអស្ចារ្យ។

Verse 5

वीरभद्रसमेता येगणाश्शतसहस्रशः । पार्षदाः कालकालस्य सर्वे रुद्रस्वरूपिणः

ជាមួយវីរភទ្រា មានពួកគណៈរាប់សែនៗ ឈរលេចឡើង—ទាំងអស់ជាបរិវាររបស់ព្រះសិវៈ អ្នកបំផ្លាញកាល (ពេលវេលា) ហើយម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានរូបសម្បត្តិ និងអំណាចដូចរុទ្រៈ។

Verse 6

गणैस्समेतः किलतैर्महात्मा स वीरभद्रो हरवेषभूषणः । सहस्रबाहुर्भुजगाधिपाढ्यो ययौ रथस्थः प्रबलोतिभीकरः

វីរភទ្រា មហាត្មា នោះ បានមកជាមួយក្រុមគណៈ (Gaṇa) ពាក់ព័ន្ធដោយសម្លៀកបំពាក់ និងអលង្ការដូចព្រះហរ (Hara)។ ជាម្ចាស់កម្លាំងគួរឱ្យភ័យខ្លាច គាត់ឡើងលើរថ យាងទៅមុខ ដោយមានដៃរាប់ពាន់ និងតុបតែងសម្បូរដោយព្រះនាគាធិបតី។

Verse 7

नल्वानं च सहस्रे द्वे प्रमाणं स्यंदनस्य हि । अयुतेनैव सिंहानां वाहनानां प्रयत्नतः

ពិតប្រាកដណាស់ ទំហំរទេះមានប្រវែងពីរពាន់ នល្វា; ហើយដោយការខិតខំយ៉ាងសមគួរ មានសត្វសិង្ហដប់ពាន់ ជាវាហនៈក្នុងក្បួននោះ។

Verse 8

तथैव प्रबलाः सिंहा बहवः पार्श्वरक्षकाः । शार्दूला मकरा मत्स्या गजास्तत्र सहस्रशः

ដូចគ្នានោះ សិង្ហដ៏ខ្លាំងក្លាជាច្រើន ឈរជាអ្នកការពារខាងជើងខាងក្រោយ; ហើយនៅទីនោះ មានខ្លា ក្រពើ ត្រី និងដំរី ជាពាន់ៗ។

Verse 9

वीरभद्रे प्रचलिते दक्षनाशाय सत्वरम् । कल्पवृक्षसमुत्सृष्टा पुष्पवृष्टिरभूत्तदा

ពេលវីរភទ្រ ចេញដំណើរយ៉ាងរហ័ស ដើម្បីបំផ្លាញទក្ខៈ នោះមានភ្លៀងផ្កាធ្លាក់ចុះ—ដូចជាបញ្ចេញពីដើមកល្បវೃក្ស អ្នកបំពេញបំណង។

Verse 10

तुष्टुवुश्च गणा वीर शिपिविष्टे प्रचेष्टितम् । चक्रुः कुतूहलं सर्वे तस्मिंश्च गमनोत्सवैः

ឱ វីរបុរស! ពួកគណៈបានសរសើរ កិច្ចការនិងចលនារបស់ សិពិវិષ્ટ; ហើយពួកគេទាំងអស់ពោរពេញដោយក្តីចង់ដឹង រហូតធ្វើដំណើរទៅទីនោះដូចជាពិធីបុណ្យ។

Verse 11

काली कात्यायिनीशानी चामुंडा मुंडमर्दिनी । भद्रकाली तथा भद्रा त्वरिता वैष्णवी तथा

នាងគឺ កាលី; កាត្យាយនី; ឥសានី (ព្រះនាងអធិបតី); ចាមុណ្ឌា អ្នកសម្លាប់អសុរ; មុណ្ឌមរទិនី អ្នកកម្ទេចមុណ្ឌ; ភទ្រកាលី; ភទ្រា អ្នកប្រសើរជាមង្គល; ទ្វរិតា រហ័សក្នុងការពារ; ហើយក៏ជា វៃṣṇវី ផងដែរ។

Verse 12

एताभिर्नवदुर्गाभिर्महाकाली समन्विता । ययौ दक्षविनाशाय सर्वभूतगणैस्सह

ដោយមានទេវីទុರ್ಗាទាំង៩ នេះជាគូដំណើរ មហាកាលីបានចេញដំណើរ—ជាមួយកងពលសត្វមានជីវិតទាំងអស់—ដើម្បីនាំមកនូវការបំផ្លាញដក្ខ (Dakṣa)។

Verse 13

डाकिनी शाकिनी चैव भूतप्रमथगुह्यकाः । कूष्मांडाः पर्पटा श्चैव चटका ब्रह्मराक्षसाः

ដាគិនី និង សាគិនី ព្រមទាំងក្រុមវិញ្ញាណ—ប្រមថា និង គុហ្យកា—ជាមួយគូស្មាណ្ឌា បរបតា ចតកា និង ព្រហ្មរាក្សសា (ខ្មោចព្រាហ្មណ៍) ក៏មានវត្តមាន ក្នុងកងពលដ៏សាហាវនោះ។

Verse 14

भैरवाः क्षेत्रपालाश्च दक्षयज्ञविनाशकाः । निर्ययुस्त्वरितं वीराश्शिवाज्ञाप्रतिपालकाः

ភៃរវា និង ខេត្របាលា—វីរបុរសអ្នកបំផ្លាញយជ្ញរបស់ទក្ស—បានចេញដំណើរភ្លាមៗ ដោយលឿន ជាអ្នកអនុវត្តព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈយ៉ាងមាំមួន។

Verse 15

तथैव योगिनीचक्रं चतुःषष्टिगणान्वितम् । निर्ययौ सहसा क्रुद्धं दक्षयज्ञं विनाशितुम्

ដូចគ្នានោះ កងចក្រ​យោគិនី—មានគណៈ៦៤រួមជាមួយ—បានផ្ទុះចេញភ្លាមៗដោយកំហឹង ដើម្បីបំផ្លាញយជ្ញរបស់ទក្ស។

Verse 16

तेषां गणानां सर्वेषां संख्यानं शृणु नारद । महाबलवतां संघोमुख्यानां धैर्यशालिनाम्

ឱ នារទៈ សូមស្តាប់ចំនួនរបស់គណៈទាំងអស់នោះ—មេដឹកនាំកងពលដ៏ខ្លាំងក្លា មានកម្លាំងធំ និងសេចក្តីក្លាហានមាំមួន។

Verse 17

अभ्ययाच्छंकुकर्णश्च दशकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतो ष्टाभिरेव

បន្ទាប់មក ព្រះអធិបតីក្រុមគណៈ ឈ្មោះ សង្ឃុកកណ៌ (Śaṅkukarṇa) បានចូលមក ដោយមានអ្នកតាមដានដប់កោដិ។ កេករាក្ស (Kekarākṣa) មកជាមួយដប់កោដិ ហើយ វិក្រឹត (Vikṛta) មកតែម្នាក់ឯងជាមួយប្រាំបីកោដិ។

Verse 18

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रिकः । षड्भिस्सर्वाङ्गको वीरस्तथैव विकृताननः

វិសាខ (Viśākha) មានអ្នកតាមដានចំនួនហុកសិបបួន; បារីយាត្រិក (Pāriyātrika) មានប្រាំបួន។ ដូចគ្នានេះ វីរបុរស សರ್ವាង្គក (Sarvāṅgaka) មានប្រាំមួយ ហើយ វិក្រឹតានន (Vikṛtānana) ក៏មានប្រាំមួយដូចគ្នា។

Verse 19

ज्वालकेशो द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिः समदज्जीमान् दुद्रभोष्टाभिरेव च

ជ្វាលកេស (Jvālakeśa) មេដឹកនាំដ៏លេចធ្លោក្នុងចំណោមគណៈរបស់ព្រះសិវៈ បានមកជាមួយអ្នកតាមដានដប់ពីរកោដិ។ ជាមួយគាត់ សមដជ្ជីមាន (Samadajjīmān) មកជាមួយប្រាំពីរកោដិ ហើយ ឌុដ្រភោଷ្ឋ (Dudrabhoṣṭa) ក៏មកជាមួយប្រាំបីកោដិដែរ។

Verse 20

पंचभिश्च कपालीशः षड्भिस्संदारको गणः । कोटिकोटिभिरेवेह कोटिकुण्डस्तथैव च

នៅទីនោះ កបាលីស (Kapālīśa) មានក្រុមតាមដានប្រាំ ហើយគណៈឈ្មោះ សំដារក (Saṃdāraka) មានប្រាំមួយ។ ដូចគ្នានេះ កោដិកុណ្ឌ (Koṭikuṇḍa) ក៏មាននៅទីនោះ ដោយមានក្រុមជាច្រើនកោដិលើកោដិ—អមតៈមិនអាចរាប់បាន បង្ហាញពីមហិមាអសীমរបស់គណៈព្រះសិវៈ។

Verse 21

विष्टंभोऽष्टाभिर्वीरैः कोटिभिर्गणसप्तमः । सहस्रकोटिभिस्तात संनादः पिप्पलस्तथा

ឱ ជាទីស្រឡាញ់ ក្រុមទីប្រាំពីរនៃគណៈរបស់ព្រះសិវៈ មាននាមថា វិષ્ટម្ភៈ មានចំនួនប្រាំបីកោដិ នៃអ្នកបម្រើវីរភាព។ សំនាដ និង ពិប្បល ក៏ដូចគ្នា ម្នាក់ៗគ្រប់គ្រងមួយពាន់កោដិ (នៃគណៈ)។

Verse 22

आवेशनस्तथाष्टाभिरष्टाभिश्चंद्रतापनः । महावेशः सहस्रेण कोटिना गणपो वृतः

អាវេសនៈ ជាមួយពួកគណៈបម្រើប្រាំបី និង ចន្ទ្រតាបនៈ ជាមួយប្រាំបីទៀត; មហាវេសៈ មេដឹកនាំគណៈ ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយពាន់កោដិ—បង្ហាញអំណាចដ៏គ្មានប្រមាណនៃគណៈរបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 23

कुण्डी द्वादशकोटीभिस्तथा पर्वतको मुने । विनाशितुं दक्षयज्ञं निर्ययौ गणसत्तम

ឱ មុនី, គុណ្ឌី ជាមួយគណៈដប់ពីរកោដិ និង បរវតកៈ អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអ្នកបម្រើព្រះសិវៈ បានដង្ហែចេញទៅ ដើម្បីបំផ្លាញយជ្ញៈរបស់ទក្ខៈ។

Verse 24

कालश्च कालकश्चैव महाकालस्तथैव च । कोटीनां शतकेनैव दक्षयज्ञं ययौ प्रति

កាលៈ កាលកៈ និង មហាកាលៈផងដែរ—ពួកគណៈដ៏គួរឱ្យខ្លាចរបស់រុទ្រ—ជាមួយរយកោដិ បានចេញដំណើរទៅកាន់យជ្ញៈរបស់ទក្ខៈ ដោយអំណាចពេលវេលារបស់ព្រះសិវៈមិនអាចទប់ទល់បាន។

Verse 25

अग्निकृच्छतकोट्या च कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः

ព្រះរុទ្រ ត្រូវបានហៅថា អគ្និក្រឹច្ឆត-កោដ្យ; ហើយក៏ហៅថា កោដ្យ-អគ្នிமுகៈ «មុខជាភ្លើងរាប់កោដិ»។ ទ្រង់ជាកោដ្យ-អាទិត្យ-មូរទ្ធា «ក្បាលជាព្រះអាទិត្យរាប់កោដិ» និង ក្ហនាវហៈ «អ្នកនាំពពកក្រាស់»។

Verse 26

सन्नाहश्शतकोट्या च कोट्या च कुमुदो गणः । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या गणाधिपः

សន្នាហៈមកដល់ជាមួយមួយរយកោដិ; ហើយគណៈកុមុទៈជាមួយមួយកោដិ។ អមោឃៈ និងកោកិលៈក៏មកដល់ដែរ—ម្នាក់ៗជាព្រះអធិបតីនៃគណៈ—ជាមួយកោដិលើកោដិនៃអ្នកបម្រើ។

Verse 27

काष्ठागूढश्चतुःषष्ट्या सुकेशी वृषभस्तथा । सुमन्त्रको गणाधीशस्तथा तात सुनिर्ययौ

បន្ទាប់មក កាស្ឋាគូឌ្ឍៈចេញដំណើរជាមួយអ្នកបម្រើ៦៤នាក់; ហើយសុគេសី និងវೃಷភៈផងដែរ។ ដូចគ្នានេះ សុមន្ត្រកៈ អធិបតីនៃគណៈ—ឱជាទីស្រឡាញ់—ទាំងអស់បានចេញទៅរួមគ្នា។

Verse 28

काकपादोदरः षष्टिकोटिभिर्गणसत्तमः । तथा सन्तानकः षष्टिकोटिभिर्गणपुंगवः

កាកបាទោទរៈ ជាអ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមគណៈរបស់ព្រះសិវៈ មានគណៈ៦០កោដិជាអ្នកអម។ ដូចគ្នានេះ សន្តានកៈ ជាវីរបុរសមុខគេនៃគណៈ ក៏មានគណៈ៦០កោដិជាអ្នកអមដែរ។

Verse 29

महाबलश्च नवभिः कोटिभिः पुंगवस्तथा

មហាបលៈផងដែរ បានមកមានវត្តមានជាមួយវីរបុរសដ៏ខ្លាំងក្លា៩កោដិ—ដូចគោឧសភៈក្នុងកម្លាំង។

Verse 30

मधुपिंगस्तथा तात गणाधीशो हि निर्ययौ । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च

បន្ទាប់មក ឱជាទីស្រឡាញ់ មធុពីង្គៈក៏ចេញដំណើរ; ហើយគណាធីសៈ ព្រះអម្ចាស់នៃគណៈ ក៏ចេញទៅដែរ។ នីលៈផងដែរ ជាមួយអ្នកអម៩០កោដិ និងពូរណភទ្រៈក៏ដូចគ្នា បានចេញដំណើរ។

Verse 31

निर्ययौ शतकोटीभिश्चतुर्वक्त्रो गणाधिपः । काष्ठागूढेश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा

បន្ទាប់មក ព្រះគណាធិបៈបានចេញដំណើរ—ចតុរវក្ត្រៈជាមួយអ្នកបម្រើរាប់រយកោដិ; ហើយជាមួយអ្នក៦៤ដែលលាក់នៅទិសទាំងឡាយ សុគេសៈ និង វೃಷភៈ ក៏ចេញដំណើរដែរ។

Verse 32

विरूपाक्षश्च कोटीनां चतुःषष्ट्या गणेश्वरः । तालकेतुः षडास्यश्च पंचास्यश्च गणाधिपः

ក្នុងចំណោមគណៈ វិរូបាក្សៈជាព្រះអម្ចាស់លើអ្នកបម្រើរាប់កោដិ; ហើយគណេស្វរៈនៃក្រុម៦៤ក៏ត្រូវបានសរសើរដែរ។ តាលកេតុ ឆដាស្យ («មុខប្រាំមួយ») និង បញ្ចាស្យ («មុខប្រាំ») ក៏ជាមេបញ្ជាការ—អម្ចាស់លើគណៈដូចគ្នា។

Verse 33

संवर्तकस्तथा चैव कुलीशश्च स्वयं प्रभुः । लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने

«ព្រះអង្គគឺ សំវર્તកៈ ហើយក៏ជា កុលីសៈ—ព្រះអម្ចាស់ដោយព្រះអង្គផ្ទាល់; លោកាន្តកៈ ដែលមានសារសំខាន់ភ្លឺរលោង; និង ដៃត្យាន្តកៈ ដូចគ្នា ឱ មុនី»។

Verse 34

गणो भृंगीरिटिः श्रीमान् देवदेवप्रियस्तथा । अशनिर्भालकश्चैव चतुःषष्ट्या सह्स्रकः

ក្នុងចំណោមគណៈ មាន ភ្រឹង្គីរិតិ អ្នកមានសិរីរុងរឿង ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះទេវទេវ; ហើយក៏មាន អសនិ និង ភាលកៈ—ជាមួយគណៈអ្នកបម្រើ៦៤ពាន់។

Verse 35

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंश तिभिर्वृतः । वीरेशो ह्यभ्ययाद्वीरः वीरभद्र शिवाज्ञया

វីរភទ្រា ព្រះអម្ចាស់នៃវីរជន បានចេញដំណើរដោយក្លាហាន តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ ដោយមានកងទ័ពរាប់កោដិកោដិ និងពាន់ពាន់ ព័ទ្ធជុំវិញជាច្រើនរយ និងជាច្រើនម្ភៃ។

Verse 36

भूतकोटिसहस्रैस्तु प्रययौ कोटिभिस्त्रिभिः । रोमजैः श्वगणै श्चैव तथा वीरो ययौ द्रुतम्

វីរបុរសនោះ បានចេញដំណើរយ៉ាងរហ័ស ដោយមានភូតវិញ្ញាណរាប់ពាន់កោដិ និងបន្ថែមទៀតបីកោដិ ព្រមទាំងកងទ័ពកើតពីរោម និងហ្វូងឆ្កែអមដំណើរ។

Verse 37

तदा भेरीमहानादः शंखाश्च विविधस्वनाः । जटाहरोमुखाश्चैव शृंगाणि विविधानि च

នៅពេលនោះ សំឡេងភេរីធំៗបានលាន់រំពង; ស័ង្ខក៏ផ្លុំឡើងជាសូរសព្ទនានា ហើយឧបករណ៍ជតាហរ និងរោមុខ ក៏ដូចជាស្នែងប្រភេទផ្សេងៗផងដែរ។

Verse 38

ते तानि विततान्येव बंधनानि सुखानि च । वादित्राणि विनेदुश्च विविधानि महोत्सवे

ក្នុងមហោស្រពដ៏អធិកអធមនោះ កម្រងតុបតែង និងវាំងននសុភមង្គលត្រូវបានពង្រីកពាសពេញ ហើយឧបករណ៍តន្ត្រីនានាបានលាន់សូរយ៉ាងរីករាយ។

Verse 39

वीरभद्रस्य यात्रायां सबलस्य महामुने । शकुनान्यभवंस्तत्र भूरीणि सुखदानि च

ឱមហាមុនី កាលវីរភទ្រៈបានចេញដំណើរជាមួយកងទ័ពរបស់លោក និមិត្តដ៏ល្អជាច្រើនបានលេចឡើង ដែលនាំមកនូវសុភមង្គល និងជោគជ័យ។

Frequently Asked Questions

It depicts Vīrabhadra receiving Śiva’s command and departing rapidly—accompanied by countless gaṇas—toward Dakṣa’s sacrificial arena (makha), establishing the immediate prelude to the yajña confrontation.

The martial-cosmic procession symbolizes Śiva’s sovereign intervention: gaṇas function as extensions of Rudra-power, indicating that cosmic order responds when ritual authority is exercised without devotion or reverence to Śiva.

Vīrabhadra’s terrifying theophany (Śiva-like adornment, immense strength, serpentine ornaments), the Rudra-nature of the gaṇas, and auspicious portents (flower-rain from kalpavṛkṣas) that mark divine sanction and inevitability.