Adhyaya 18
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 1836 Verses

सतीप्राप्तिविषये ब्रह्मरुद्रसंवादः | The Brahmā–Śiva Dialogue on Attaining Satī

អធ្យាយ ១៨ ជាសន្ទនាជាន់ៗ៖ នារទសួរព្រះព្រហ្មអំពីអ្វីកើតឡើងបន្ទាប់ពីគាត់ចាកពីព្រះរុទ្រ។ ព្រះព្រហ្មប្រាប់ថា ទ្រង់ទៅជួបព្រះមហាទេវនៅតំបន់ហិមវត ហើយឃើញព្រះសិវៈមានការរអាក់រអួលក្នុងចិត្ត ពោរពេញដោយសង្ស័យ និងការចង់បានសតី។ ព្រះសិវៈនិយាយបែបលោកិយ ដើម្បីសួរព្រះព្រហ្មអំពីជំហានសម្រាប់សតី និងសុំឲ្យពន្យល់ដើម្បីបន្ធូរភាពឈឺចាប់ដោយកាមទេវ។ ព្រះសិវៈបញ្ជាក់ថា ទ្រង់មានចិត្តតែមួយចំពោះសតី បដិសេធជម្រើសផ្សេងៗ ហើយថាសតីអាចទទួលបាន ព្រោះទាំងពីរមិនខុសគ្នា។ ព្រះព្រហ្មលួងលោម បកស្រាយថាពាក្យទាំងនេះសមនឹងលក្ខណៈប្រពៃណីលោកិយ និងអះអាងថាសតី ជាកូនស្រីរបស់ទ្រង់ នឹងត្រូវប្រគល់ជាភរិយាព្រះសិវៈ ដោយអាពាហ៍ពិពាហ៍បានកំណត់ដោយព្រះឆន្ទៈរួចហើយ។

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । रुद्रपार्श्वे त्वयि गते किमभूच्चरितं ततः । का वार्ता ह्यभवत्तात किं चकार हरः स्वयम्

ណារ៉ដៈបាននិយាយថា៖ «ឱ កូនអើយ ពេលអ្នកទៅក្បែរព្រះរុទ្រ (ព្រះសិវៈ) ហើយ បន្ទាប់មកមានអ្វីកើតឡើង? តើមានដំណឹងអ្វីកើតមាន ហើយព្រះហរៈទ្រង់ឯងបានធ្វើអ្វី?»

Verse 2

ब्रह्मोवाच । अथाहं शिवमानेतुं प्रसन्नः परमेश्वरम् । आसदं हि महादेवं हिमवद्गिरिसंस्थितम्

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូល៖ បន្ទាប់មក ដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ ខ្ញុំបានចេញដំណើរទៅនាំព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏លើសលប់។ ខ្ញុំបានចូលទៅជិតព្រះមហាទេវ ដែលស្ថិតនៅលើភ្នំហិមាល័យ។

Verse 3

मां वीक्ष्य लोकस्रष्टारमायांतं वृषभध्वजः । मनसा संशयं चक्रे सतीप्राप्तौ मुहुर्मुहुः

ពេលព្រះវೃಷភធ្វជៈ (ព្រះសិវៈ ដែលមានទង់មានគោ) ឃើញខ្ញុំ—អ្នកបង្កើតលោកទាំងឡាយ—កំពុងមកជិត ព្រះអង្គបានសង្ស័យក្នុងចិត្តម្តងហើយម្តងទៀត អំពីការទទួលបានសតី។

Verse 4

अथ प्रीत्या हरो लोक गतिमाश्रित्य लीलया । सत्या भक्त्या च मां क्षिप्रमुवाच प्राकृतो यथा

បន្ទាប់មក ព្រះហរៈមានព្រះហឫទ័យរីករាយ ហើយដោយព្រះគុណលេងល្បែង ទ្រង់យកទម្រង់ដូចមនុស្សលោកធម្មតា ហើយបានមានព្រះបន្ទូលរហ័សមកខ្ញុំ ដោយសារភក្តីស្មោះរបស់សតី។

Verse 5

ईश्वर उवाच । किमकार्षीत्सुरज्येष्ठ सत्यर्थे त्वत्सुतस्स माम् । कथयस्व यथा स्वांतं न दीर्ये मन्मथेन हि

ព្រះអីશ્વរ (ព្រះសិវៈ) មានព្រះបន្ទូល៖ «ឱ អ្នកអធិរាជក្នុងចំណោមទេវតា កូនប្រុសរបស់អ្នកបានធ្វើអ្វីចំពោះខ្ញុំ ដើម្បីសេចក្តីពិត? ចូរប្រាប់ខ្ញុំតាមដែលមានក្នុងចិត្ត—ព្រោះមែនទែន ខ្ញុំមិនរង្គើ ឬបែកបាក់ដោយមន្មថៈ ទេ»។

Verse 6

धावमानो विप्रयोगो मामेव च सतीं प्रति । अभिहंति सुरज्येष्ठ त्यक्त्वान्यां प्राणधारिणीम्

ឱ ព្រះអធិរាជនៃទេវតា! ទុក្ខវេទនានៃការបែកបាក់ដែលរត់មកនេះ វាប៉ះពាល់តែខ្ញុំ និងព្រះនាងសតីផងដែរ; វាបោះបង់អ្នកដទៃទាំងអស់ដែលនៅតែរក្សាជីវិត ហើយធ្លាក់លើពួកយើងតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 7

सतीति सततं ब्रह्मन् वद कार्यं करोम्यहम् । अभेदान्मम सा प्राप्या तद्विधे क्रियतां तथा

«ឱ ព្រះព្រហ្ម សូមបន្តពោលពាក្យថា "សតី សតី" ជានិច្ចចុះ អញនឹងធ្វើអ្វីដែលត្រូវធ្វើ។ ដោយសារនាងមិនខុសពីអញ នាងត្រូវតែទទួលបានដោយអញ—ហេតុនេះសូមរៀបចំមធ្យោបាយសមស្របសម្រាប់រឿងនោះចុះ»។

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति रुद्रोक्तवचनं लोकाचारसुगर्भितम् । श्रुत्वाहं नारदमुने सांत्वयन्नगदं शिवम्

ព្រះព្រហ្មមានបន្ទូលថា៖ «ឱ នារទៈមហាមុនី បន្ទាប់ពីបានឮពាក្យដែលពោលដោយព្រះរុទ្រៈ—ពាក្យដែលពោពេញទៅដោយទំនៀមទម្លាប់លោកិយ—អញក៏បានព្យាយាមលួងលោមព្រះសិវៈដ៏ឥតខ្ចោះនោះ»។

Verse 9

ब्रह्मोवाच । सत्यर्थं यन्मम सुतो वदति स्म वृषध्वज । तच्छ्रणुष्व निजासाध्य सिद्धमित्यवधारय

ព្រះព្រហ្មមានព្រះវាចា៖ «ឱ វೃಷធ្វជ (ព្រះសិវៈ ដែលមានទង់មានគោ) ពាក្យដែលកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំបាននិយាយ មានន័យពិតប្រាកដ។ សូមស្តាប់វា ហើយចូរដឹងថា វាជាវិធីដ៏មិនខានរបស់ព្រះឯង ដែលបានបញ្ជាក់រួចជាសេចក្តីប្រាកដ»។

Verse 10

देया तस्मै मया पुत्री तदर्थं परिकल्पिता । ममाभीष्टमिदं कार्यं त्वद्वाक्यादधिकं पुनः

«ខ្ញុំនឹងប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្ញុំឲ្យព្រះអង្គ; នាងត្រូវបានកំណត់វាសនាឡើងសម្រាប់គោលបំណងនោះតែប៉ុណ្ណោះ។ កិច្ចការនេះជាទីពេញព្រះហឫទ័យរបស់ខ្ញុំ—មែនទែន វាខ្លាំងជាងពាក្យរបស់ព្រះឯងទៀតផង»។

Verse 11

मत्पुत्र्याराधितश्शंभुरेतदर्थं स्वयं पुनः । सोप्यन्विष्यति मां यस्मात्तदा देया मया हरे

«ព្រះសម្ភូ (Śambhu) ត្រូវបានកូនស្រីរបស់ខ្ញុំបូជាអធិស្ឋានសម្រាប់គោលបំណងនេះឯង; ដូច្នេះ ព្រះអង្គផ្ទាល់នឹងមកស្វែងរកខ្ញុំម្តងទៀត។ ព្រោះព្រះអង្គនឹងស្វែងរកខ្ញុំ ឱ ហរិ (Hari) នៅពេលនោះ ខ្ញុំនឹងប្រគល់ (កូនស្រី) ឲ្យព្រះអង្គ»។

Verse 12

शुभे लग्न सुमुहूर्ते समागच्छतु सोंतिकम् । तदा दास्यामि तनयां भिक्षार्थं शंभवे विधे

«សូមឲ្យពេលលក្ខណ៍ល្អ និងមហាមុហូរតៈដ៏អនុគ្រោះបំផុត មកដល់ជិត។ នៅពេលនោះ ឱ វិធាតា ព្រះព្រហ្មា ខ្ញុំនឹងប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្ញុំឲ្យព្រះសಂಭុ ដោយឆ្លើយតបនឹងសំណើររបស់ទ្រង់ក្នុងសភាពជាអ្នកសុំទាន»។

Verse 13

इत्युवाच स मां दक्षस्तस्मात्त्वं वृषभध्वज । शुभे मुहूर्ते तद्वेश्म गच्छ तामानयस्व च

ដក្ខៈបាននិយាយមកខ្ញុំដូច្នេះថា៖ «ដូច្នេះ ឱ ព្រះអម្ចាស់មានទង់រូបគោ (វೃಷភធ្វជ) ចូរទៅផ្ទះនោះនៅពេលមុហូរតៈល្អ ហើយនាំនាងមកទីនេះ»។

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा मम वचो लौकिकी गतिमाश्रितः । उवाच विहसन्रुद्रो मुने मां भक्तवत्सलः

ព្រះព្រហ្មាបានមានព្រះបន្ទូល៖ «ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់ខ្ញុំដូច្នេះ រុទ្រៈបានយកឥរិយាបថដូចមនុស្សលោក ហើយញញឹមនិយាយមកខ្ញុំ ឱ មុនី ព្រោះទ្រង់តែងមានមេត្តាចំពោះអ្នកភក្តិរបស់ទ្រង់ជានិច្ច»។

Verse 15

रुद्र उवाच । गमिष्ये भवता सार्द्धं नारदेन च तद्गृहम् । अहमेव जगत्स्रष्टस्तस्मात्त्वं नारदं स्मर

ព្រះរុទ្រាបានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំនឹងទៅជាមួយអ្នក ហើយជាមួយព្រះនារ​ទៈផង ទៅកាន់គេហដ្ឋាននោះ។ ខ្ញុំតែមួយគត់ជាព្រះសೃಷ್ಟិករ​នៃលោក; ដូច្នេះ ចូរចងចាំ និងអំពាវនាវព្រះនារ​ទៈ»។

Verse 16

मरीच्यादीन् स्वपुत्रांश्च मानसानपि संस्मर । तैः सार्द्धं दक्षनिलयं गमिष्ये सगणो विधे

«ចូរចងចាំព្រះមរិចិ និងឥសីទាំងឡាយផ្សេងទៀត—កូនប្រុសរបស់អ្នក និងកូនកើតពីចិត្តផង។ ជាមួយពួកគេ ឱ ព្រះវិធេ (ព្រះព្រហ្មា) ខ្ញុំនឹងទៅជាមួយគណៈរបស់ខ្ញុំ ទៅកាន់ទីលំនៅរបស់ទក្ខ»។

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्तोहमीशेन लोकाचारपरेण ह । संस्मरं नारदं त्वां च मरीच्यदीन्सुतांस्तथा

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដោយត្រូវបានព្រះអម្ចាស់—អ្នកថែរក្សាប្រពៃណីនៃលោការប្រតិបត្តិ—បញ្ជា ខ្ញុំបានចេញដំណើរ ដោយរំលឹកនារទ អ្នក និងកូនប្រុសរបស់មរីចិ និងឥសីដទៃទៀតផង»។

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कन्यादानवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទីដប់ប្រាំបី ដែលមាននាមថា «ការពិពណ៌នាពិធីកន្យាទាន (ការផ្តល់កូនស្រីជាពិធី)» ក្នុងសៀវភៅទីពីរ នៃ «ស្រីសិវមហាបុរាណ» នៅក្នុង រុទ្រសំហិតា ទីពីរ និងផ្នែកទីពីរ សតីខណ្ឌ។

Verse 19

विष्णुस्समागतस्तूर्णं स्मृतो रुद्रेण शैवराट् । सस्वसैन्यः कमलया गरुडारूढं एव च

ដោយព្រះរុទ្រាបានរំលឹក ព្រះវិṣṇុបានមកដល់ភ្លាមៗ—ជាព្រះអធិរាជដែលស្មោះស្រឡាញ់ព្រះសិវៈ—មកជាមួយកងទ័ពរបស់ព្រះ អមដោយកមលា (លក្ខ្មី) ហើយជិះលើគរុឌ។

Verse 20

अध चैत्रसिते पक्षे नक्षत्रे भगदैवते । त्रयोदश्यां दिने भानौ निगच्छत्स महेश्वरः

បន្ទាប់មក ក្នុងពាក់កណ្តាលខ្មៅនៃខែចៃត្រា ក្រោមនក្ខត្រដែលមានភគៈជាទេវតាអធិបតី នៅថ្ងៃត្រីយោទសី ខណៈព្រះអាទិត្យកំពុងដំណើរទៅមុខ ព្រះមហាទេវៈបានចេញដំណើរ។

Verse 21

सर्वैस्सुरगणैस्सार्द्धं ब्रह्मविष्णु पुरस्सरैः । तथा तैर्मुनिभिर्गच्छन् स बभौ पथि शंकरः

ដោយមានព្រះទេវតាទាំងអស់ជាក្រុមអមដំណើរ ហើយព្រះព្រហ្មា និងព្រះវិṣṇុ នៅមុខគេ ព្រមទាំងព្រះមុនីទាំងឡាយផងដែរ ព្រះសង្ករៈបានដើរតាមផ្លូវ ដោយភ្លឺរលោងដោយពន្លឺទេវភាព។

Verse 22

मार्गे समुत्सवो जातो देवादीनां च गच्छताम् । तथा हरगणानां च सानंदमनसामति

នៅតាមផ្លូវ ពិធីអបអរសាទរដ៏ធំបានកើតឡើងក្នុងចំណោមព្រះទេវតា និងសត្វស្ថានសួគ៌ផ្សេងៗដែលកំពុងដំណើរ ដូចគ្នានេះដែរ ក្នុងចំណោមកងពលរបស់ហរៈ ដែលចិត្តពោរពេញដោយសេចក្តីអំណរ។

Verse 24

ततः क्षणेन बलिना बलीवर्देन योगिना । स विष्णुप्रमुखः प्रीत्या प्राप दक्षालयं हरः

បន្ទាប់មក ក្នុងមួយភ្លែត ព្រះហរៈ—មានអំណាច ជាម្ចាស់យោគៈ និងជិះលើគោព្រៃដ៏ខ្លាំង—បានចេញដំណើរដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ពេញចិត្ត មានព្រះវិṣṇុ និងទេវតាអធិបតីជាអមដំណើរ ហើយបានទៅដល់លំនៅរបស់ទក្ខៈ។

Verse 25

ततो दक्षो विनीतात्मा संप्रहृष्टतनूरुहः । प्रययौ सन्मुखं तस्य संयुक्तस्सकलैर्निजैः

បន្ទាប់មក ទក្ខៈ—មានចិត្តទន់ភ្លន់ដោយការគោរព និងរោមកាយរីករាយញ័រដោយសេចក្តីអំណរ—បានចេញទៅទទួលព្រះអង្គមុខទល់មុខ ដោយមានមនុស្សរបស់ខ្លួនទាំងអស់អមដំណើរ។

Verse 26

सर्वे सुरगणास्तत्र स्वयं दक्षेण सत्कृताः । पार्श्वे श्रेष्ठं च मुनिभिरुपविष्टा यथाक्रमम्

នៅទីនោះ ពួកទេវតាទាំងអស់ត្រូវបានទទួលស្វាគមន៍ដោយផ្ទាល់ពីព្រះទក្សៈ។ ចំណែកពួកមុនីក៏អង្គុយតាមលំដាប់លំដោយក្នុងកន្លែងដ៏ប្រសើរនៅក្បែរព្រះអង្គ។

Verse 27

परिवार्याखिलान्देवान्गणांश्च मुनिभिर्यथा । दक्षस्समानयामास गृहाभ्यंतरतश्शिवम्

បន្ទាប់ពីបានប្រមូលផ្ដុំពួកទេវតា ពួកបរិវារ និងពួកមុនីហើយ ព្រះទក្សៈក៏បាននាំព្រះសិវៈចូលទៅក្នុងបរិវេណខាងក្នុងនៃដំណាក់របស់ព្រះអង្គ តាមរបៀបដែលស័ក្តិសមនឹងមហាមុនី ទោះបីជាព្រះសិវៈជាម្ចាស់ដែលស្ថិតនៅខ្ពស់ជាងការសរសើរ និងការបង្កាច់បង្ខូចទាំងពួងក៏ដោយ។

Verse 28

अथ दक्षः प्रसन्नात्मा स्वयं सर्वेश्वरं हरम् । समानर्च विधानेन दत्त्वासनमनुत्तमम्

បន្ទាប់មក ព្រះទក្សៈដែលមានចិត្តរីករាយ បានបូជាចំពោះព្រះហរៈ ដែលជាម្ចាស់នៃសព្វសត្វ ដោយផ្ទាល់តាមក្បួនច្បាប់ដ៏ត្រឹមត្រូវ និងបានថ្វាយនូវអាសនៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតដល់ព្រះអង្គ។

Verse 29

ततो विष्णुं च मां विप्रान्सुरान्सर्वान्गणांस्तथा । पूजयामास सद्भक्त्या यथोचितविधानतः

បន្ទាប់មក តាមលំដាប់សមរម្យ គាត់បានបូជាព្រះវិṣṇu និងខ្ញុំ (ព្រះសិវៈ) ព្រមទាំងព្រះព្រាហ្មណ៍ ទេវទាំងអស់ និងគណៈ (gaṇa) ដោយសទ្ធាភក្តិពិតប្រាកដ តាមពិធីវិធានត្រឹមត្រូវ។

Verse 30

कृत्वा यथोचितां पूजां तेषां पूज्यादिभिस्तथा । चकार संविदं दक्षो मुनिभिर्मानसैः पुनः

ពេលបានធ្វើបូជាដោយសមរម្យចំពោះព្រះមុនីដ៏គួរគោរពទាំងនោះ ជាមួយនឹងអំណោយ និងកិត្តិយសតាមគួរ ដក្ខៈបានចូលរួមពិគ្រោះយោបល់ និងពិចារណាផ្លូវការ ម្តងទៀត ជាមួយមុនីមាណសៈ (កើតពីចិត្ត)។

Verse 31

ततो मां पितरं प्राह दक्षः प्रीत्या हि मत्सुतः । प्रणिपत्य त्वया कर्म कार्यं वैवाहिकं विभो

បន្ទាប់មក ទក្ខៈ—កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ—បាននិយាយទៅកាន់ខ្ញុំជាឪពុក ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់! បន្ទាប់ពីបានកោតគោរពប្រណមហើយ សូមព្រះអង្គអនុវត្តពិធីការអាពាហ៍ពិពាហ៍»។

Verse 32

बाढमित्यहमप्युक्त्वा प्रहृष्टैनांतरात्मना । समुत्थाय ततोऽकार्षं तत्कार्यमखिलं तथा

ខ្ញុំក៏ឆ្លើយថា «យ៉ាងហោចណាស់ដូច្នោះ» ហើយដោយចិត្តខាងក្នុងរីករាយ ខ្ញុំបានក្រោកឡើង ហើយបន្ទាប់មកបានអនុវត្តកិច្ចការទាំងមូលនោះ ដូចដែលនាងបាននិយាយ។

Verse 33

ततश्शुभे मुहूर्ते हि लग्ने ग्रहबलान्विते । सती निजसुतां दक्षो ददौ हर्षेण शंभवे

បន្ទាប់មក នៅវេលាមង្គល—ពេលលគ្នាដែលបានគាំទ្រដោយអំណាចភពផ្កាយ—ទក្ខៈបានប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្លួន ព្រះសតី ដោយសេចក្តីរីករាយ ដល់ព្រះសម្ភូ (ព្រះសិវៈ) ជាព្រះស្វាមី។

Verse 34

उद्वाहविधिना सोपि पाणिं जग्राह हर्षितः । दाक्षायण्या वरतनोस्तदानीं वृषभध्वजः

បន្ទាប់មក តាមពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ ព្រះអម្ចាស់មានទង់រូបគោ (ព្រះសិវៈ) បានកាន់ដៃនាងដាក្សាយណី (សតី) អវយវៈស្រស់ស្អាត ដោយសេចក្តីរីករាយ នៅពេលនោះឯង។

Verse 35

अहं हरिस्त्वदाद्या वै मुनयश्च सुरा गणाः । नेमुस्सर्वे संस्तुतिभि स्तोषयामासुरीश्वरम्

«ខ្ញុំ—ហរិ (វិស្ណុ)— និងអ្នកទាំងអស់ដែលចាប់ផ្តើមពីអ្នក ព្រមទាំងព្រះមុនី និងក្រុមទេវតាទាំងឡាយ សុទ្ធតែបានក្រាបបង្គំ ហើយដោយបទសរសើរ បានស្តូត្រព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ (ឥશ્વរ)»។

Verse 36

समुत्सवो महानासीन्नृत्यगानपुरस्सरः । आनन्दं परमं जग्मुस्सर्वे मुनिगणाः सुराः

មានមហោស្រពដ៏អស្ចារ្យកើតឡើង ដឹកនាំដោយរបាំ និងចម្រៀង។ ពួកមុនីទាំងអស់ និងទេវតាទាំងឡាយ បានឈានដល់សេចក្តីអានន្ទដ៏អតិបរមា ដោយរីករាយក្នុងសាន្និធិ និងព្រះតេជៈមង្គលរបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 37

कन्या दत्त्वा कृत्तार्थोऽभूत्तदा दक्षो हि मत्सुतः । शिवाशिवौ प्रसन्नौ च निखिलं मंगलालयम्

ពេលបានប្រគល់កូនស្រីឲ្យរៀបការ ដក្ខៈ—កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ—មានអារម្មណ៍ថាបំណងបានសម្រេច។ ហើយព្រះសិវៈ និងព្រះសិវា (សតី) ក៏ពេញព្រះហឫទ័យ; អ្វីៗទាំងអស់ក្លាយជាទីស្ថាននៃមង្គល។

Frequently Asked Questions

A Brahmā–Śiva exchange in which Brahmā approaches Śiva in the Himavat region and confirms the intended giving of Satī (Brahmā’s daughter) to Śiva, framing the union as already determined.

Śiva’s insistence that Satī is attainable due to abheda encodes a Śaiva metaphysic: Śakti is not ‘other’ than Śiva, so the narrative of marriage functions as a symbolic articulation of ontological unity.

Śiva appears in multiple epithets—Hara/Rudra/Vṛṣabhadhvaja/Mahādeva—signaling a single deity operating across relational (lover), cosmic (lord), and social (participant in lokācāra) registers.