Shloka 2

पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Devanagari script

इति श्रुत्वा गिरीशो हि बुद्ध्वा तद्विरहम्परम् । विषण्णोभून्महाप्रेम्णा कियत्कालं मुनीश्वर

Transliteration

iti śrutvā girīśo hi buddhvā tadvirahamparam | viṣaṇṇobhūnmahāpremṇā kiyatkālaṃ munīśvara

Translation

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃមុនីទាំងឡាយ, ព្រះគិរីសៈបានស្តាប់ពាក្យនោះ ហើយយល់ដឹងពីភាពខ្លាំងក្លានៃការបែកចាក។ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏មហិមា ព្រះសិវៈបានក្លាយជាសោកសៅ ហើយនៅក្នុងសភាពនោះមួយរយៈ។

Word by Word

• इति: thus
• इति: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-anuvṛtti (क्रियानुवृत्ति)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having heard’

• गिरीशः: Lord of the mountains (Śiva)
• गिरीशः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरीश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: गिरिणाम् ईशः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधान (emphasis)

• बुद्ध्वा: having understood
• बुद्ध्वा: Kriya-anuvṛtti (क्रियानुवृत्ति)
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), ‘having understood/realized’

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण-भाव (that)

• विरहम्: separation
• विरहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विरह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परम्: supreme/intense
• परम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying विरहम्)

• विषण्णः: dejected
• विषण्णः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानाधिकरण/Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: विषण्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist/Imperfective past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• महाप्रेम्णा: due to great love
• महाप्रेम्णा: Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: महाप्रेमन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महच्च तत् प्रेम), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रेमन्), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• कियत्: how much
• कियत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कियत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying कालम्)

• कालम्: time
• कालम्: Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण/Temporal extent)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालावधि (extent of time)

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनीश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मुनीनाम् ईश्वरः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta Gosvāmī

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights viraha (pain of separation) as a purifier of devotion: even when Śiva is the supreme Pati beyond all bonds, His saguna līlā shows compassionate, love-filled responsiveness—teaching that intense bhakti transforms the heart and ripens it toward grace (anugraha).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It presents Śiva in a relatable saguna mode—emotionally engaged in līlā—encouraging devotees to approach Him personally through Linga worship, prayer, and remembrance, trusting that the Lord ‘hears’ and responds to sincere inner states.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is japa with the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) in moments of longing, combined with steady dhyāna on Śiva as compassionate Pati; if following Purāṇic practice, one may also apply tripuṇḍra (bhasma) and maintain sāttvika conduct to stabilize the mind.