Shloka 53

मेनायाः क्रोध-विलापः — Menā’s Lament and Reproach

to the Sage

Devanagari script

अयं रुद्रोऽपरस्साक्षात्सर्वप्रभव ईश्वरः । शम्भुस्सुरूपस्सुखदस्सर्वश्रुतिषु वर्णितः

Transliteration

ayaṃ rudro'parassākṣātsarvaprabhava īśvaraḥ | śambhussurūpassukhadassarvaśrutiṣu varṇitaḥ

Translation

រុទ្រានេះជាព្រះអម្ចាស់ដ៏លើសលប់ពិតប្រាកដ—ជាព្រះឥស្វរៈដែលជាប្រភពកំណើតនៃសព្វអ្វីទាំងអស់។ ព្រះអង្គគឺ សម្ភូ មានរូបសម្បត្តិមង្គលល្អឥតខ្ចោះ ជាអ្នកប្រទានសុខានុភាព ហើយត្រូវបានសរសើរនៅក្នុងស្រុតិទាំងអស់ (វេទ)។

Word by Word

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपरः: other, second (none other)
• अपरः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• साक्षात्: directly, in person
• साक्षात्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/क्रियाविशेषण (indeclinable: directly, manifestly)

• सर्व-प्रभवः: source of all
• सर्व-प्रभवः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वस्य प्रभवः = source of all)

• ईश्वरः: Lord
• ईश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शम्भुः: Śambhu
• शम्भुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुरूपः: beautiful-formed
• सुरूपः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (सुन्दरं रूपं यस्य)

• सुखदः: giver of happiness
• सुखदः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (सुखं ददाति)

• सर्व-श्रुतिषु: in all the Vedas/Śrutis
• सर्व-श्रुतिषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वासु श्रुतिषु)

• वर्णितः: described
• वर्णितः: Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्ण् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Significance: Establishes Rudra/Śambhu as sarvaprabhava (source of all); supports tīrtha-darśana as approach to the Veda-praised Pati.

Mantra Metadata

Type: stotra

Characters & Entities

• Shiva
• Rudra
• Shambhu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It identifies Rudra/Śambhu as the direct Supreme Lord (Pati), the origin of all, and the giver of bliss—affirming that Shiva’s supremacy is Veda-supported and spiritually central for liberation-oriented devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By praising Śambhu as Īśvara described in the Śrutis, it supports Saguna worship—such as Linga-upāsanā—as a valid means to approach the Supreme who is also transcendent, with the form serving as an auspicious focus for devotion and realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on Rudra as sarva-prabhava Īśvara while repeating the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), and perform Shiva-pūjā (including Linga worship) with a focus on Śambhu as the giver of sukha and inner peace.