Shloka 1

हिमवतः सुमङ्गलोत्सव-नगररचना

Himavān’s Auspicious Festival Preparations and City Adornment

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । अथ शैलेश्वरः प्रीतो हिमवान्मुनि सत्तम । स्वपुरं रचयामास विचित्रं परमोत्सवम्

Transliteration

brahmovāca | atha śaileśvaraḥ prīto himavānmuni sattama | svapuraṃ racayāmāsa vicitraṃ paramotsavam

Translation

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ភ្នំ (ហិមវាន) មានចិត្តពេញបរិបូរដោយសេចក្តីរីករាយ—ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ—បានរៀបចំទីក្រុងរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីបុណ្យអធិកអស្ចារ្យ និងមង្គលខ្ពង់ខ្ពស់។

Word by Word

• महाद्वारि: at the great gate
• महाद्वारि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महाद्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन; समासः—महद् + द्वार (कर्मधारय)

• स्थितौ: (two) standing/posted
• स्थितौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; ‘स्थित’ = standing/posted (agreeing with implied ‘नन्दी’ and ‘कृत्रिमः’)

• नन्दी: Nandin
• नन्दी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दी (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कृत्रिमः: artificial
• कृत्रिमः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत्रिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of the other ‘Nandin’/figure)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• कृतः: made
• कृतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective ‘made/constructed’

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• शुद्ध-स्फटिक-संकाशः: resembling pure crystal
• शुद्ध-स्फटिक-संकाशः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक) + स्फटिक (प्रातिपदिक) + संकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—(शुद्धस्फटिकस्य) संकाशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यथा: as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/तुलना-अव्यय (comparative particle)

• नन्दी: Nandin
• नन्दी: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: नन्दी (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान-पद (standard of comparison)

• तथा: so
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: तुलना-अव्यय (correlative ‘so/thus’)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• सः: he/that one
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Paśupatinātha

Ritual Elements

Offering: dhupa

Characters & Entities

• Brahma
• Himavan

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows dharmic readiness: an outer festival mirrors inner purity and joyful receptivity, creating an auspicious setting for divine events connected with Śiva and Pārvatī.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By emphasizing a “supremely auspicious festival,” the text points to honoring Saguna Śiva through sacred arrangement—clean space, communal devotion, and celebratory rites that support Śiva-bhakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Prepare a pure worship-space and observe an utsava-like discipline: cleanliness, lamp and incense, japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), and simple offerings as a devotional vow.