Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 29

अनरण्यसुता–पिप्पलादचरितम् / The Episode of Anaraṇya’s Daughter and Sage Pippalāda

Devanagari script

शत्रुं मित्रं सम्विधातुं प्रीतिञ्च कलहं क्षमः । स्रष्टुं नष्टुं च यस्सृष्टिं नमस्तस्मै शिवाय हि

Transliteration

śatruṃ mitraṃ samvidhātuṃ prītiñca kalahaṃ kṣamaḥ | sraṣṭuṃ naṣṭuṃ ca yassṛṣṭiṃ namastasmai śivāya hi

Translation

សូមនមស្ការ​ព្រះអម្ចាស់​សិវៈ​នោះ—ព្រះអង្គ​អាច​បម្លែង​សត្រូវ​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​មិត្ត អាច​បង្កើត​ទាំង​សេចក្ដីស្រឡាញ់ និង​ជម្លោះ ហើយ​ជា​អម្ចាស់​សೃષ્ટិ អាច​បង្កើត​ពិភពលោក និង​រំលាយ​វា​បាន។

Word by Word

• शत्रुम्: enemy
• शत्रुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सम्-विधातुम्: to arrange/ordain
• सम्-विधातुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: सम्-वि-धा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘सम्-वि-धा’

• प्रीतिम्: affection/pleasure
• प्रीतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• कलहम्: quarrel
• कलहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• क्षमः: able
• क्षमः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (समर्थः)

• स्रष्टुम्: to create
• स्रष्टुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘सृज्’ (to create)

• नष्टुम्: to destroy
• नष्टुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘नश्’ (to destroy/perish)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सृष्टिम्: creation/world
• सृष्टिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (interjection)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• शिवाय: to Śiva
• शिवाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

Speaker

Sūta Gosvāmi (narrating the Śiva Purāṇa to the sages at Naimiṣāraṇya, within the Pārvatīkhaṇḍa stuti-context)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Mantra Metadata

Mantra: शत्रुं मित्रं सम्विधातुं प्रीतिञ्च कलहं क्षमः । स्रष्टुं नष्टुं च यस्सृष्टिं नमस्तस्मै शिवाय हि

Type: stotra

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It proclaims Śiva as the supreme Pati who governs opposites—friendship and enmity, harmony and conflict—and who alone has authority over manifestation and dissolution; surrender to Him steadies the devotee beyond duality and leads toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse supports Saguna upāsanā by praising Śiva’s visible lordship over worldly outcomes; in Liṅga worship, the devotee offers all changing relations and events into the stable symbol of the Pati, recognizing that creation and dissolution proceed from Him.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is japa of the Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”—with the intention of offering both love and conflict to Śiva, cultivating inner equanimity; this can be paired with simple Liṅga-abhiṣeka as an act of surrender.