Adhyaya 33
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 3363 Verses

शिवशिवयोर्जगत्पितृमातृत्व-प्रतिपादनं तथा मेनायाः विमोहः (Śiva–Śivā as Cosmic Father and Mother; Menā’s Delusion and the Sages’ Intervention)

អធ្យាយ ៣៣ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះឥសីជំរុញហិមាល័យឲ្យប្រគល់កូនស្រីដល់សង្គរ ដោយដាក់មូលដ្ឋានថា ព្រះសិវៈជាព្រះបិតានៃលោក និងព្រះសិវា (ទេវី) ជាមាតានៃលោក ដូច្នេះអាពាហ៍ពិពាហ៍នេះមានន័យជាសកល មិនមែនតែសង្គមទេ។ ព្រះឥសីសន្យាថា ការធ្វើដូច្នេះនឹងធ្វើឲ្យកំណើតរបស់ហិមាល័យមានន័យ និងកិត្តិយសខ្ពស់។ ព្រះប្រាម៉ាប្រាប់ចម្លើយហិមាល័យថា គាត់បានយល់ព្រមមុននេះតាមព្រះហឫទ័យគិរីសៈ ប៉ុន្តែមានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់មានទិសវៃෂ្ណវៈនិយាយពាក្យផ្ទុយអំពីព្រះសិវៈ បង្កឲ្យការយល់ដឹងប្រែប្រួល។ ដោយហេតុនេះ មេណា ក្លាយជាអ្នកបាត់បង់ប្រាជ្ញា បដិសេធអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយរុទ្រៈដែលបង្ហាញជាភិក្ខុយោគីន ចូលទៅកុបាគារ និងរឹងរូស។ ហិមាល័យក៏សារភាពភាពវង្វេង មិនចង់ប្រគល់កូនស្រីឲ្យទម្រង់អ្នកសុំទានរបស់មហេសៈ ហើយស្ងៀមមុខព្រះឥសី។ សប្តឥសីសរសើរមាយារបស់ព្រះសិវៈថាជាអំណាចបង្កភាពច្របូកច្របល់នេះ ហើយផ្ញើអរុន្ធតី ដែលល្បីដោយប្រាជ្ញា និងសុចរិតភាពគ្រួសារ ទៅរកមេណា និងបារវតី ដើម្បីស្ដារយល់ដឹងត្រឹមត្រូវ និងនាំព្រឹត្តិការណ៍ត្រឡប់ទៅសហជីពដែលបានកំណត់។

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । जगत्पिता शिवः प्रोक्तो जगन्माता शिवा मता । तस्माद्देया त्वया कन्या शंकराय महात्मने

ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ «ព្រះសិវៈត្រូវបានប្រកាសថាជាព្រះបិតានៃសកលលោក ហើយព្រះសិវា (Śivā) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាព្រះមាតានៃសកលលោក។ ដូច្នេះ អ្នកគួរផ្តល់កូនស្រីរបស់អ្នកជាភរិយាដល់ព្រះសង្ករៈ មហាត្មា»។

Verse 2

एवं कृत्वा हिमगिरे सार्थकं ते भवेज्जनुः । जगद्गुरोर्गुरुस्त्वं हि भविष्यसि न संशयः

ឱ កូនស្រីនៃហិមាល័យ ដោយធ្វើដូច្នេះ កំណើតរបស់អ្នកនឹងក្លាយជាមានន័យពេញលេញ។ ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកនឹងក្លាយជាគ្រូរបស់គ្រូនៃលោក (ព្រះសិវៈ) ដោយគ្មានសង្ស័យឡើយ។

Verse 3

ब्रह्मोवाच । एवं वचनमाकर्ण्य सप्तर्षीणां मुनीश्वर । प्रणम्य तान्करौ बद्ध्वा गिरिराजोऽब्रवीदिदम्

ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ មហាមុនី អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមឥសីទាំងឡាយ ពេលបានស្តាប់ពាក្យទាំងនេះរបស់ឥសីប្រាំពីរ ព្រះរាជភ្នំបានកោតគោរពចំពោះពួកគេ; ដោយដៃប្រណម្យរួមគ្នា គាត់បាននិយាយដូចតទៅ។

Verse 4

हिमालय उवाच । सप्तर्षयो महाभागा भवद्भिर्यदुदीरितम् । तत्प्रमाणीकृतं मे हि पुरैव गिरिशेच्छया

ហិមាល័យបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ សប្តឫស្សីទាំងប្រាំពីរ អ្នកមានភាគ្យដ៏អស្ចារ្យ! ព្រះវចនៈដែលអ្នកបានប្រកាសនោះ ខ្ញុំបានទទួលយកជាប្រមាណអធិការ តាំងពីយូរមកហើយ តាមព្រះបំណងរបស់គិរីសៈ (ព្រះសិវៈ)»។

Verse 5

इदानीमेक आगत्य विप्रो वैष्णवधर्मवान् । शिवमुद्दिश्य सुप्रीत्या विपरीतं वचोऽब्रवीत्

នៅពេលនោះ មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់បានមកដល់ ជាអ្នកប្រកាន់ធម៌វៃಷ್ಣវៈ ហើយទោះបីនិយាយទៅកាន់ព្រះសិវៈដោយទឹកចិត្តដូចជាស្និទ្ធស្នាល ក៏បាននិយាយពាក្យផ្ទុយពីសច្ចៈ និងមិនសមនឹងភក្តី។

Verse 6

तदारभ्य शिवामाता ज्ञानभ्रष्टा बभूव ह । सुताविवाहं रुद्रेण योगिना तेन नेच्छति

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មាតានៃព្រះសិវៈបានបាត់បង់ប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ ហេតុនេះនាងមិនប្រាថ្នាឲ្យកូនស្រីរៀបការជាមួយព្រះរុទ្រៈ យោគីអ្នកតាបស។

Verse 7

कोपागारमगात्सा हि सुतप्ता मलिनाम्बरा । कृत्वा महाहठं विप्रा बोध्यमानापिऽनाबुधत्

ឱ ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ នាងដែលរងទុក្ខក្តៅក្រហាយក្នុងចិត្ត ហើយស្លៀកពាក់ខោអាវកខ្វក់ បានចូលទៅកាន់បន្ទប់កំហឹង។ ដោយកាន់កាប់ការរឹងទទឹងដ៏ធំ នាងមិនស្តាប់ទោះបីត្រូវបានណែនាំជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ។

Verse 9

अहं च ज्ञानविभ्रष्टो जातोहं सत्यमीर्य्यते । दातुं सुतां महेशाय नेच्छामि भिक्षुरूपिणे । ब्रह्मोवाचैत्युक्त्वा शैलराजस्तु शिवमायाविमोहितः । तूष्णीं बभूव तत्रस्थो मुनीनां मध्यतो मुने

«ខ្ញុំផងដែរ បានក្លាយជាអ្នកដែលប្រាជ្ញាវិនិច្ឆ័យរអាក់រអួល—នេះជាការពិត។ ខ្ញុំមិនប្រាថ្នាឲ្យប្រគល់កូនស្រីទៅព្រះមហេសៈ ខណៈព្រះអង្គស្ថិតក្នុងរូបជាអ្នកសុំទានទេ»។ ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នេះ ស្តេចភ្នំដែលត្រូវមាយារបស់ព្រះសិវៈបំភាន់ បានឈរនៅកណ្ដាលមុនីទាំងឡាយ ហើយស្ងៀមស្ងាត់ ឱ មុនី។

Verse 10

सर्वे सप्तर्षयस्ते हि शिवमायां प्रशस्य वै । प्रेषयामासुरथ तां मेनकां प्रत्यरुन्धतीम्

ពិតប្រាកដណាស់ សប្តឫសិទាំងអស់នោះបានសរសើរអំណាចអស្ចារ្យនៃមាយារបស់ព្រះសិវៈ; បន្ទាប់មកពួកគេបានផ្ញើមេនកា ទៅរកអរុន្ធតី ដើម្បីឲ្យនាងចូលទៅជិតជាមួយសាររបស់ពួកគេ។

Verse 11

अथ पत्युस्समादाय निदेशं ज्ञानदा हि सा । जगामारुन्धती तूर्णं यत्र मेना च पार्वती

បន្ទាប់មក អរុន្ធតី—នាងដែលប្រទានប្រាជ្ញាពិត—បានទទួលយកព្រះបន្ទូលណែនាំរបស់ស្វាមី ហើយប្រញាប់ទៅកាន់ទីកន្លែងដែលមាន មេណា និង បារវតី។

Verse 12

गत्वा ददर्श मेनां तां शयानां शोकमूर्च्छिताम् । उवाच मधुरं साध्वी सावधाना हितं वचः

ទៅដល់ហើយ នាងបានឃើញមេណា ដេកសន្លប់ដោយទុក្ខសោក។ ស្ត្រីសុចរិតនោះ បន្ទាប់មកបាននិយាយដោយសំឡេងទន់ភ្លន់ ប្រយ័ត្នប្រយែង និងពាក្យដែលមានប្រយោជន៍ដល់សុខុមាលភាពពិតរបស់មេណា។

Verse 13

अरुन्धत्युवाच । उत्तिष्ठ मेनके साध्वि त्वद्गृहेऽहमरुन्धती । आगता मुनयश्चापि सप्तायाताः कृपालवः

អរុន្ធតីបានទូលថា៖ «សូមក្រោកឡើង មេណកា អ្នកសុចរិត។ ខ្ញុំ អរុន្ធតី បានមកដល់ផ្ទះអ្នកហើយ។ ព្រះឥសីទាំងឡាយក៏បានមកដែរ—មានប្រាំពីរអង្គដ៏មេត្តាករុណា បានមកទីនេះ»។

Verse 14

ब्रह्मोवाच । अरुन्धतीस्वरं श्रुत्वा शीघ्रमुत्थाय मेनका । उवाच शिरसा नत्वा तां पद्मामिव तेजसा

ព្រះព្រហ្មមានព្រះវាចា៖ លឺសំឡេងអរុន្ធតី មេនកា​ក៏រហ័ស​ក្រោកឡើង។ នាងកោតក្បាលគោរព ហើយនិយាយទៅកាន់នាង ដែលភ្លឺរលោងដូចផ្កាឈូកដោយតេជៈ។

Verse 15

मेनोवाच । अहोद्य किमिदं पुण्यमस्माकं पुण्यजन्मनाम् । वधूर्जगद्विधेः पत्नी वसिष्ठस्यागतेह वै

មេនាបាននិយាយ៖ «អា! ថ្ងៃនេះ គុណបុណ្យអ្វីដ៏អស្ចារ្យបានមកដល់យើង—យើងដែលកើតក្នុងវង្សបុណ្យ? ព្រោះព្រះនាងជាវធូរ ជាព្រះភរិយានៃអ្នករៀបចំលោក បានមកដល់ទីនេះពិតប្រាកដ ជាមួយព្រះវសិષ્ઠផង»។

Verse 16

किमर्थमागता देवि तन्मे ब्रूहि विशेषतः । अहं दासीसमा ते हि ससुता करुणां कुरु

ឱ ព្រះនាងទេវី អ្នកបានមកដោយហេតុអ្វី? សូមប្រាប់ខ្ញុំឲ្យច្បាស់ និងលម្អិត។ ខ្ញុំដូចជាស្រីបម្រើរបស់អ្នក ជាមួយកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំផង សូមមេត្តាករុណាចំពោះយើង។

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मेनकां साध्वी बोधयित्वा च तां बहु । तथागता च सुप्रीत्या सास्ते यत्रर्षयोऽपि ते

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ នាងស្ត្រីសុចរិត (ពារវតី) បាននិយាយដូច្នោះ ហើយបានបង្រៀនមេនកា​យ៉ាងច្រើន។ បន្ទាប់មក ដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង នាងបានទៅកន្លែងដែលពួកឥសីទាំងនោះក៏ស្នាក់នៅ។

Verse 18

अथ शैलेश्वरं ते च बोधयामासुरादरात् । स्मृत्वा शिवपदद्वन्द्वं सर्वे वाक्यविशारदाः

បន្ទាប់មក ពួកគេបានដាស់ឲ្យសៃលេស្វរា​ភ្ញាក់ឡើង ដោយការគោរពយ៉ាងខ្លាំង។ ហើយពួកអ្នកមានវាចាខ្លាំងទាំងអស់ បានរំលឹកព្រះបាទពាក្យគូដ៏បរិសុទ្ធរបស់ព្រះសិវៈ ហើយបាននិយាយទៅកាន់គាត់។

Verse 19

ऋषय ऊचुः । शैलेन्द्र श्रूयतां वाक्यमस्माकं शुभकारणम् । शिवाय पार्वतीं देहि संहर्त्तुः श्वशुरो भव

ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃភ្នំ សូមស្តាប់ពាក្យរបស់យើង ដែលនាំមកនូវសុភមង្គល។ សូមប្រគល់ពារវតីឲ្យព្រះសិវៈជាគូស្វាមីភរិយា ហើយសូមក្លាយជាព្រះឪពុកក្មេករបស់ព្រះសំហារតា (អ្នកបំផ្លាញ)។

Verse 20

अयाचितारं सर्वेशं प्रार्थयामास यत्नतः । तारकस्य विनाशाय ब्रह्मासम्बंधकर्म्मणि

ដោយការខិតខំយ៉ាងខ្លាំង គាត់បានអធិស្ឋានដល់ព្រះអម្ចាស់នៃសព្វលោក—ព្រះអង្គដែលមិនចាំបាច់ឲ្យអ្នកណាសុំទាន—ដើម្បីស្វែងរកការបំផ្លាញតារាកៈ ក្នុងកិច្ចការដែលបានធ្វើឡើងតាមទំនាក់ទំនងនឹងភារកិច្ចដែលព្រះព្រហ្មបានកំណត់។

Verse 21

नोत्सुको दारसंयोगे शंकरो योगिनां वरः । विधेः प्रार्थनया देवस्तव कन्यां ग्रहीष्यति

ព្រះសង្ករ ជាអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមយោគី មិនមានចិត្តប្រញាប់ចង់ចូលរួមជាគូស្វាមីភរិយាទេ។ ប៉ុន្តែដោយសំណូមពរដ៏សក្ការៈរបស់វិធាតា (ព្រះព្រហ្ម) ព្រះអម្ចាស់ដ៏ទេវតានោះ នឹងទទួលកូនស្រីរបស់អ្នកជាភរិយា។

Verse 22

दुहितुस्ते तपस्तप्तं प्रतिज्ञानं चकार सा । हेतुद्वयेन योगीन्द्रो विवाहं च करिष्यति

កូនស្រីរបស់អ្នកបានធ្វើតបស្យាដ៏តឹងរឹង ហើយបានធ្វើពាក្យសច្ចាប្រកាសដ៏មាំមួនផងដែរ។ ដោយហេតុទាំងពីរនេះ ព្រះអម្ចាស់នៃយោគី (ព្រះសិវៈ) នឹងពិតជាទទួលពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍។

Verse 23

ब्रह्मोवाच । ऋषीणां वचनं श्रुत्वा प्रहस्य स हिमालयः । उवाच किञ्चिद्भीतस्तु परं विनयपूर्वकम्

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលហិមាល័យបានឮពាក្យរបស់ព្រះឥសីទាំងឡាយ គាត់ញញឹមសប្បាយ; ប៉ុន្តែដោយមានការភ័យបន្តិច គាត់បាននិយាយដោយការគោរពទាបខ្លួន និងសុភាពរាបសា។

Verse 24

हिमालय उवाच । शिवस्य राजसामग्रीं न हि पश्यामि काञ्चन । कञ्चिदाश्रयमैश्वर्यं कं वा स्वजनबान्धवम्

ហិមាល័យបានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំមិនឃើញនៅក្នុងព្រះសិវៈនូវគ្រឿងរាជសម្បត្តិណាមួយឡើយ—មិនមានអាសនៈអំណាចលោកិយឲ្យពឹងផ្អែក មិនមានវង្សវាលសាច់ញាតិ និងបងប្អូនជាទីគាំទ្រ»។

Verse 25

नेच्छाम्यति विनिर्लिप्तयोगिने स्वां सुतामहम् । यूयं वेदविधातुश्च पुत्रा वदत निश्चितम्

«ខ្ញុំមិនចង់ប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្ញុំឲ្យយោគីដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធអ្វីឡើយនោះទេ។ អ្នកទាំងអស់គ្នា កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ—អ្នកដែលជាអ្នករៀបចំវិធីវេដ—ចូរនិយាយឲ្យច្បាស់ថាត្រូវធ្វើដូចម្តេច»។

Verse 26

वरायाननुरूपाय पिता कन्यां ददाति चेत् । कामान्मोहाद्भयाल्लोभात्स नष्टो नरकं यजेत्

បើឪពុកផ្តល់កូនស្រីឲ្យបុរសជាគូសម្របមិនសម—ដោយក្តីប្រាថ្នា ភាពវង្វេង ភ័យ ឬលោភ—គាត់នឹងខូចខាតផ្លូវធម៌ ហើយធ្លាក់ទៅនរក។

Verse 27

न हि दास्याम्यहं कन्यामिच्छया शूलपाणये । यद्विधानं भवेद्योग्यमृषयस्त द्विधीयताम्

«ខ្ញុំនឹងមិនផ្តល់កូនស្រីឲ្យសូលបាណិ (ព្រះសិវៈ) តាមតែចិត្តចង់ទេ។ ឱ ព្រះឥសីទាំងឡាយ ការប្រតិបត្តិណាដែលត្រឹមត្រូវ សមរម្យ តាមបទបញ្ញត្តិសាស្ត្រ—សូមកំណត់ ហើយអនុវត្តឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់»។

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमागस्य मुनीश्वर । प्रत्युवाच वसिष्ठस्तं तेषां वाक्यविशारद

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូល៖ ឱ មហាមុនីដ៏ប្រសើរ បន្ទាប់ពីបានស្តាប់ពាក្យរបស់ហិមាល័យដូច្នេះ វសិષ્઎ៈ—អ្នកឈ្លាសវៃក្នុងពាក្យសមរម្យក្នុងចំណោមពួកគេ—បានឆ្លើយតបគាត់។

Verse 29

वसिष्ठ उवाच । शृणु शैलेश मद्वाक्यं सर्वथा ते हितावहम् । धर्माविरुद्धं सत्यश्च परत्रेह मुदावहम्

វសិષ્ઠបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃភ្នំ សូមស្តាប់ពាក្យរបស់ខ្ញុំ; វាសុទ្ធតែសម្រាប់សេចក្តីប្រយោជន៍របស់អ្នក។ វាមិនផ្ទុយនឹងធម៌ទេ វាជាសច្ចៈ ហើយនាំមកនូវអានន្ទទាំងក្នុងលោកនេះ និងក្នុងលោកក្រោយ»។

Verse 30

वचनं त्रिविधं शैल लौकिके वैदिकेऽपि च । सर्वं जानाति शास्त्रज्ञो निर्मलज्ञानचक्षुषा

ឱ អ្នកកើតពីភ្នំ ព្រះវាចាមានបីប្រភេទ—ទាំងក្នុងប្រើប្រាស់លោកិយ និងក្នុងដែនវេទ។ អ្នកដឹងសាស្ត្រ យល់ដឹងទាំងអស់ ដោយភ្នែកនៃចំណេះដឹងបរិសុទ្ធឥតមល។

Verse 31

असत्यमहितं पश्चात्सांप्रतं श्रुतिसुन्दरम् । सुबुद्धिर्वक्ति शत्रुर्हि हितं नैव कदाचन

ពាក្យមិនពិត និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ អាចត្រូវនិយាយក្រោយមក ដូចជាស្រស់ស្អាតដល់ត្រចៀកនៅពេលនេះ។ តែសត្រូវ—even បើមានប្រាជ្ញា—មិនដែលនិយាយអ្វីដែលមានប្រយោជន៍ចំពោះអ្នកឡើយ។

Verse 32

आदावप्रीतिजनकं परिणामे सुखावहम् । दयालुर्धमशीलो हि बोधयत्येव बांधवः

សាច់ញាតិពិត—មានមេត្តា និងឈរលើធម៌—អាចនិយាយដំបូងធ្វើឲ្យមិនពេញចិត្ត ប៉ុន្តែចុងក្រោយនាំមកសុខសាន្ត និងសុភមង្គល; ដូច្នេះគាត់តែងតែព្រមាន និងបំភ្លឺឲ្យភ្ញាក់ដឹងផ្លូវត្រឹមត្រូវ។

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे गिरिसांत्वनोनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទី៣៣ ដែលមាននាម «គិរិសាំត្វនា» (ការលួងលោមភ្នំ) ក្នុង បារវតីខណ្ឌ (ភាគទី៣) នៃ រុទ្រសំហិតា (ភាគទី២) នៃ ព្រះសិវមហាបុរាណ ដ៏គួរគោរព។

Verse 34

एवञ्च त्रिविधं शैल नीतिशास्त्रोदितं वचः । कथ्यतां त्रिषु मध्ये किं ब्रुवे वाक्यं त्वदीप्सितम्

ដូច្នេះ ឱ ភ្នំអើយ ពាក្យដែលបានបង្រៀនក្នុងនីតិសាស្ត្រ (វិទ្យានៃការប្រព្រឹត្ត) នេះ មានបីប្រភេទ។ សូមប្រាប់ខ្ញុំ—ក្នុងបីនេះ អ្នកប្រាថ្នាផ្លូវណា? ខ្ញុំគួរនិយាយពាក្យអ្វី តាមដែលអ្នកចង់?

Verse 35

ब्राह्मसम्पद्विहीनश्च शंकरस्त्रिदशेश्वरः । तत्त्वज्ञानसमुद्रेषु सन्निमग्नैकमानसः

ទោះបីខ្វះខាតទ្រព្យសម្បត្តិព្រហ្មណ៍ និងកិត្តិយសសង្គមលោកិយ ក៏ដោយ សង្ករៈ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងបីសិប បន្តមានចិត្តតែមួយ មិនរំញ័រ ដោយលង់ជ្រៅក្នុងសមុទ្រនៃចំណេះដឹងពិតអំពីតត្តវៈ។

Verse 36

ज्ञानानन्दस्येश्वरस्य ब्राह्मवस्तुषु का स्पृहा । गृही ददाति स्वसुतां राज्यसम्पत्तिशालिने

ព្រះអម្ចាស់ ដែលសភាពជាសុខានុភាពនៃចំណេះដឹងបរិសុទ្ធ តើមានក្តីប្រាថ្នាអ្វីចំពោះទ្រព្យលោកិយ? ទោះយ៉ាងណា មេគ្រួសារ ក៏ប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្លួនឲ្យអ្នកមានរាជ្យ និងសម្បត្តិរុងរឿង។

Verse 37

कन्यकां दुःखिने दत्त्वा कन्याघाती भवेत्पिता । को वेद शंकरो दुःखी कुबेरो यस्य किंकरः

បើឪពុកប្រគល់កូនស្រីឲ្យបុរសទុក្ខលំបាក និងអភ័ព្វ នោះឪពុកនោះដូចជាអ្នកសម្លាប់កូនស្រីខ្លួនឯង។ តើអ្នកណាអាចនិយាយថា ព្រះសង្ករ «អភ័ព្វ» បាន នៅពេលគុបេរា ក៏ឈរជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គ?

Verse 38

भ्रूभङ्गलीलया सृष्टिं स्रष्टुं हर्त्तुं क्षमो हि सः । निर्गुणः परमात्मा च परेशः प्रकृतेः परः

ដោយតែការលេងល្បែងនៃការបត់ចិញ្ចើមរបស់ព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គអាចបង្កើតសកលលោក និងរំលាយវាបាន។ ព្រះអង្គជាព្រះអាត្មាអត្រាគុណ (និរគុណ) ជាព្រះអម្ចាស់កំពូល លើសលប់ពីប្រក្រឹតិ (ធម្មជាតិវត្ថុ)។

Verse 39

यस्य च त्रिविधा मूर्त्तिर्विधा तुस्सृष्टिकर्मणि । सृष्टिस्थित्यन्तजननी ब्रह्मविष्णुहराभिधा

ព្រះអង្គដែលមានរូបសភាពបីប្រភេទ តាំងឡើងសម្រាប់កិច្ចការបង្កើត; ហើយអាទិទេវីដែលបង្កើត ការរក្សា និងការរំលាយ ត្រូវបានហៅថា ព្រហ្មា វិស្ណុ និងហរា។

Verse 40

ब्रह्मा च ब्रह्मलोकस्थो विष्णुः क्षीरोदवासकृत् । हरः कैलासनिलयः सर्वाः शिवविभूतयः

ព្រះព្រហ្មស្ថិតនៅព្រហ្មលោក; ព្រះវិෂ្ណុស្នាក់នៅលើសមុទ្រទឹកដោះ; ហរៈស្នាក់នៅកៃលាស—តែទីលំនៅ និងអំណាចទាំងនេះទាំងអស់ ជាការបង្ហាញនៃវីភូតិ ព្រះសិវៈដ៏អធិបតេយ្យ។

Verse 41

धत्ते च त्रिविधा मूर्ती प्रकृतिः शिवसम्भवा । अंशेन लीलया सृष्टौ कलया बहुधा अपि

ប្រក្រឹតិដែលកើតពីព្រះសិវៈ ទទួលយករូបកាយបីប្រភេទ។ ក្នុងការបង្កើត នាងបង្ហាញដោយលីឡា តាមភាគមួយ (អಂស) ហើយក៏បង្ហាញជាច្រើនវិធី តាមកលា និងអំណាចរបស់នាងផងដែរ។

Verse 42

मुखोद्भवा स्वयं वाणी वागधिष्ठातृदेवता । वक्षःस्थलोद्भवा लक्ष्मीस्सर्वसम्पत्स्वरूपिणी

ពីព្រះមុខរបស់ទ្រង់ បានកើតវាណីដោយខ្លួនឯង—ទេវីអធិការនៃពាក្យសម្តី។ ហើយពីទ្រូងរបស់ទ្រង់ បានកើតលក្ខ្មី ដែលមានសភាពជាសម្បត្តិ និងសុភមង្គលទាំងអស់។

Verse 43

शिवा तेजस्सु देवानामाविर्भावं चकार सा । निहत्य दानवान्सर्वान्देवेभ्यश्च श्रियं ददौ

សិវា (បារវតី) បានបង្ហាញខ្លួនជាថាមពលភ្លឺរលោង នៅក្នុងពន្លឺរបស់ទេវតាទាំងឡាយ ហើយបានលេចមកក្នុងចំណោមពួកគេ។ បន្ទាប់ពីសម្លាប់ដានវៈទាំងអស់ នាងបានប្រទានស្រី—សម្បត្តិ និងសុភមង្គល—ដល់ទេវតាទាំងឡាយ។

Verse 44

प्राप कल्पान्तरे जन्म जठरे दक्ष योषितः । नाम्ना सती हरं प्राप दक्षस्तस्मै ददौ च ताम्

នៅក្នុងកាលបន្ទាប់មួយ (កល្បាផ្សេងទៀត) នាងបានកើតក្នុងផ្ទៃភរិយារបស់ទក្ខ។ មាននាមថា សតី នាងបានសម្រេចព្រះហរ (ព្រះសិវៈ) ហើយទក្ខបានប្រគល់នាងដល់ព្រះអង្គជាព្រះភរិយា។

Verse 45

देहं तत्याज योगेन श्रुत्वा सा भर्तृनिन्दनम् । साद्य त्वत्तस्तु मेनायां जज्ञे जठरतश्शिवा

ពេលបានឮការប្រមាថដល់ព្រះស្វាមីរបស់នាង នាងបានបោះបង់រាងកាយដោយអំណាចយោគៈ។ ហើយមែនទែន ពីព្រះអង្គ នាងបានកើតឡើងវិញភ្លាមៗ ជា «សិវា» ក្នុងផ្ទៃមេនាដេវី។

Verse 46

शिवा शिवस्य पत्नीयं शैल जन्मनिजन्मनि । कल्पेकल्पे बुद्धिरूपा ज्ञानिनां जननी परा

នាងគឺ «សិវា» ជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះសិវៈ—កើតជាបន្តបន្ទាប់ ជាកូនស្រីនៃភ្នំ។ ក្នុងគ្រប់កល្បៈ នាងបង្ហាញជារូបនៃពុទ្ធិដ៏ខ្ពស់ ជាមាតាអធិបតីនៃអ្នកប្រាជ្ញ នាំទៅកាន់ចំណេះដឹងដោះលែង។

Verse 47

जायते स्म सदा सिद्धा सिद्धिदा सिद्धिरूपिणी । सत्या अस्थि चिताभस्म भक्त्या धत्ते हरस्स्वयम्

នាងកើតជានិច្ចជាព្រះសិទ្ធា—អ្នកប្រទានសិទ្ធិ ជារូបនៃសិទ្ធិផ្ទាល់។ ពិតប្រាកដណាស់៖ ព្រះហរៈ (សិវៈ) ដោយសេចក្តីភក្តិ ទ្រទ្រង់ធូលីបស្មានៃចិតា និងធូលីឆ្អឹងដ៏បរិសុទ្ធ។

Verse 48

अतस्त्वं स्वेच्छया कन्यां देहि भद्रां हराय च । अथवा सा स्वयं कान्तस्थाने यास्यत्यदास्यसि

ដូច្នេះ សូមអ្នកដោយចិត្តសេរី ប្រគល់កញ្ញាដ៏មង្គលនេះដល់ព្រះហរៈ (សិវៈ)។ បើមិនដូច្នោះ នាងនឹងទៅដោយខ្លួនឯង ទៅកាន់ទីស្ថាននៃស្វាមីជាទីស្រឡាញ់; ពេលនោះ អ្នកក៏ត្រូវប្រគល់នាងដែរ។

Verse 49

कृत्वा प्रतिज्ञां देवेशो दृष्ट्वा क्लेशमसंख्यकम् । दुहितुस्ते तपःस्थानमाजगाम द्विजात्मकः

ព្រះអធិទេវនៃទេវតា ក្រោយបានធ្វើសច្ចាប្រកាសរបស់ទ្រង់ ហើយឃើញទុក្ខលំបាករាប់មិនអស់របស់កូនស្រីអ្នក បានមកដល់ទីកន្លែងដែលនាងធ្វើតបៈ ដោយស្លៀករូបជាព្រាហ្មណ៍ (ទ្វិជ)។

Verse 50

तामाश्वास्य वरं दत्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । तत्प्रार्थनावशाच्छम्भुर्ययाचे त्वां शिवां गिरे

ព្រះអង្គបានលួងលោមនាង ហើយប្រទានពរ មុននឹងត្រឡប់ទៅវិមានរបស់ព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មក ដោយអំណាចនៃការអង្វរដ៏ស្មោះស្ម័គ្ររបស់នាង ព្រះសម្ភូបានស្វែងរកអ្នក—ឱ ព្រះសិវា អ្នកជាកូនភ្នំដ៏មង្គល។

Verse 51

अंगीकृतं युवाभ्यां तच्छिवभक्तिरतात्मना । विपरीतमतिर्जाता वद कस्माद्गिरीश्वर

ឱ គិរីឥશ્વរ! អ្នកបានទទួលវា ដោយចិត្តជាប់លាប់ក្នុងសិវភក្តិ; ហេតុអ្វីបានជាចិត្តគំនិតផ្ទុយកើតឡើង? សូមប្រាប់ហេតុផលមក។

Verse 52

तद्गत्वा प्रभुणा देव प्रार्थितेन त्वदन्तिकम् । प्रस्थापिता वयं शीघ्रं ह्यृषयस्साप्यरुन्धती

«ឱ ទេវៈ! ពេលយើងទៅដល់ទីនោះ ព្រះអម្ចាស់បានអង្វរយ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រ ហើយបានបញ្ជូនយើងមកជាបន្ទាន់មកកាន់វត្តមានរបស់អ្នក—យើងព្រះឥសីទាំងឡាយ ជាមួយអរុន្ធតី»។

Verse 53

शिक्षयामो वयं त्वा हि दत्त्वा रुद्राय पार्वतीम् । एवंकृते महानन्दो भविष्यति गिरे तव

«ពិតប្រាកដណាស់ យើងនឹងណែនាំអ្នក៖ ចូរផ្តល់បារវតីដល់រុទ្រ។ ពេលធ្វើដូច្នេះហើយ ឱ ភ្នំអម្ចាស់, សេចក្តីអានន្ទដ៏ធំ នឹងកើតឡើងសម្រាប់អ្នក»។

Verse 54

शिवां शिवाय शैलेन्द्र स्वेच्छया चेन्न दास्यसि । भविता तद्विवाहोऽत्र भवितव्यबलेन हि

ឱ សៃលេន្ទ្រា អម្ចាស់ភ្នំ! បើអ្នកមិនស្ម័គ្រចិត្តផ្តល់សិវា (បារវតី) ដល់សិវាទេ ទោះយ៉ាងណា ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ពួកគេនឹងកើតឡើងនៅទីនេះ ដោយអំណាចមិនអាចទប់ទល់នៃវាសនាដែលកំណត់។

Verse 55

वरं ददौ शिवायै स तपन्त्यै तात शंकरः । नहीश्वरप्रतिज्ञातं विपरीताय कल्पते

ឱ ព្រះបុត្រា! ព្រះសង្ករៈបានប្រទានពរ​ដល់​ព្រះសិវា (បារវតី) ខណៈនាងធ្វើតបស្យា; ព្រោះអ្វីដែលព្រះអម្ចាស់បានសន្យា មិនអាចក្លាយជាផ្ទុយពីព្រះសេចក្តីសម្រេចទេ។

Verse 56

अहो प्रतिज्ञा दुर्लंघ्या साधूनामीशवर्तिनाम् । सर्वेषां जगतां मध्ये किमीशस्य पुनर्गिरे

អហោ! ពាក្យសន្យារបស់អ្នកសុចរិត ដែលរស់នៅក្រោមអធិបតីភាពព្រះអម្ចាស់ គឺលំបាកឲ្យលើកលែង។ ក្នុងលោកទាំងអស់ តើអំណាចអ្វីអាចបង្ខំព្រះអម្ចាស់ឲ្យនិយាយផ្ទុយម្តងទៀតបាន?

Verse 57

एको महेन्द्रश्शैलानां पक्षांश्चिच्छेद लीलया । पार्वती लीलया मेरोश्शृङ्गभङ्गं चकार च

ដោយល្បែងតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះមហេន្ទ្រា តែមួយ បានកាត់ ‘ស្លាប’ នៃភ្នំទាំងឡាយ; ហើយដូចគ្នានោះ ដោយអំណាចលេងសប្បាយរបស់នាង បារវតីក៏បានបំបាក់កំពូលភ្នំមេរុផងដែរ។

Verse 58

एकार्थे नहि शैलेश नाश्यास्सर्वा हि सम्पदः । एकं त्यजेत्कुलस्यार्थे श्रुतिरेषा सनातनी

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃភ្នំទាំងឡាយ, បើគោលបំណងតែមួយមិនត្រូវបានរក្សា សម្បត្តិទាំងអស់ក៏វិនាស។ ដើម្បីប្រយោជន៍នៃគ្រួសារ គួរលះបង់សូម្បីតែមួយ; នេះជាព្រះវចនៈសនាតនីនៃស្រុតិ។

Verse 59

दत्त्वा विप्राय स्वसुतामनरण्यो नृपेश्वर । ब्राह्मणाद्भयमापन्नो ररक्ष निजसम्पदम्

ព្រះរាជា អនរណ្យា បានប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្លួនឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់; ហើយដោយភ័យខ្លាចអំណាចរបស់ព្រាហ្មណ៍នោះ ទ្រង់បានការពារសម្បត្តិ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ទ្រង់។

Verse 60

तमाशु बोधयामासुर्नीतिशास्त्रविदो जनाः । ब्रह्मशापाद्विभीताश्च गुरवो ज्ञातिसत्तमाः

បន្ទាប់មក មនុស្សទាំងនោះដែលចេះដឹងនីតិសាស្ត្រ និងធម៌ប្រព្រឹត្ត បានប្រញាប់បង្រៀនគាត់។ ពួកចាស់ទុំ និងគ្រូបង្រៀន ដែលជាអ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងវង្សញាតិ ក៏ភ័យខ្លាចព្រះបណ្តាសារបស់ព្រះប្រḥមា ដូច្នេះបានប្រញាប់ផ្តល់អនុសាសន៍។

Verse 61

शैलराज त्वमप्येव सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वान्बंधुवर्गान्वशं कुरु सुरानपि

ឱ ព្រះមហាក្សត្រនៃភ្នំទាំងឡាយ អ្នកផងដែរ បន្ទាប់ពីបានប្រគល់កូនស្រីរបស់អ្នកដល់ព្រះសិវៈ ចូរការពារញាតិមិត្តទាំងអស់ ហើយធ្វើឲ្យសូម្បីតែទេវតាទាំងឡាយស្ថិតក្រោមអំណោយផលរបស់អ្នក។

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वसिष्ठस्य वचनं स प्रह स्य च । पप्रच्छ नृपवार्त्ताश्च हृदयेन विदूयता

ព្រះប្រḥមា​មានព្រះបន្ទូល៖ ដោយបានស្តាប់ពាក្យរបស់វសិષ્઎ៈដូច្នេះ គាត់ញញឹម; ប៉ុន្តែដោយបេះដូងកំពុងឆេះខាងក្នុង គាត់បានសួរបន្ថែមអំពីស្ថានភាព និងកិច្ចការរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។

Verse 63

हिमालय उवाच । कस्य वंशोद्भवो ब्रह्मन्ननरण्यो नृपश्चसः । सुतां दत्त्वा स च कथं ररक्षाखिलसम्पदः

ហិមាល័យមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រាហ្មណ៍ អនរ៉ញ្ញា ព្រះរាជានោះ កើតមកពីវង្សត្រកូលណា? ហើយក្រោយពីប្រគល់កូនស្រីជាភរិយា តើទ្រង់បានរក្សា និងការពារទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ដូចម្តេច?»

Verse 64

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तु शैलवाक्यं प्रसन्नधीः । प्रोवाच गिरये तस्मै नृपवार्त्ता सुखावहाम्

ព្រះព្រហ្មមានព្រះវាចា៖ ដូច្នេះក្រោយស្តាប់ពាក្យរបស់ភ្នំ វសិષ્઎—ចិត្តស្ងប់សុខ និងរីករាយ—បាននិយាយទៅកាន់ភ្នំនោះ ប្រាប់ដំណឹងអំពីព្រះរាជាដែលផ្អែមល្ហែម និងនាំមកនូវសេចក្តីសុខ។

Frequently Asked Questions

The sages press Himālaya to offer Pārvatī to Śiva, but a contrary Vaiṣṇava-leaning brāhmaṇa’s words trigger Menā’s and Himālaya’s hesitation; the saptarṣis then dispatch Arundhatī to restore clarity and consent.

It frames the marriage as a metaphysical reunification of the cosmic principles (consciousness and power), making the household act (kanyādāna) a symbol of cosmic order rather than a merely human alliance.

Śiva’s māyā: delusion is portrayed not simply as error but as a divine, pedagogical mechanism that requires discernment and authoritative counsel to resolve.