Adhyaya 18
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 1844 Verses

वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

អធ្យាយ ១៨ ចាប់ផ្តើមដោយព្រះព្រហ្មា ពណ៌នាព្រះកាម (ស្មរ) មកដល់ទីកន្លែងមួយក្រោមអំណាចមាយារបស់ព្រះសិវៈ ដែលបំភាន់ចិត្ត។ បន្ទាប់មក កថានេះពង្រីកការពិពណ៌នាអំពីរដូវវស្សន្ត (និទាឃរដូវ) ជាអំណាចបង្កើនអារម្មណ៍សកល ដែលវស្សន្តធម៌សាយភាយគ្រប់ទិស ទោះដល់ទីធ្វើតបស្យារបស់មហាទេវ (អោសធិប្រស្ថ) ក៏ធម្មជាតិរីកផ្កាខ្លាំង និងអារម្មណ៍ទាំងប្រាំត្រូវបានរំញោច។ ផ្កាម៉ង់ហ្គោ និងអសោក កៃរាវ ឃ្មុំ សម្លេងកុកគូ ពន្លឺចន្ទ និងខ្យល់ទន់ ត្រូវបានបង្ហាញជាកត្តា “កាម-ឧទ្ធីបន” ដែលរំញោចកាមតណ្ហា។ អត្ថបទបញ្ជាក់ថា សូម្បីអ្នកខ្វះស្មារតីក៏ងាយជាប់ចំណង់ នៅពេលលក្ខខណ្ឌសកលសមស្រប។ រូបភាពធម្មជាតិមិនមែនតុបតែងទេ ប៉ុន្តែជាផែនទីពន្យល់ពីការកក្រើកគុណ និងការឆ្លងអារម្មណ៍ ដើម្បីរៀបចំស្ថានភាពសម្រាប់សកម្មភាពរឿងព្រេងបន្ទាប់ អំពីគោលបំណងរបស់កាមប្រឆាំងនឹងសមាធិអស្កេសរបស់ព្រះសិវៈ និងភាពតានតឹងរវាងកាម និងធម្ម។

Shlokas

Verse 1

अचेतसामपि तदा कामासक्तिरभून्मुने । सुचेतासां हि जीवानां सेति किं वर्ण्यते कथा

ឱ មុនី! នៅពេលនោះ សូម្បីអ្នកគ្មានស្មារតីក៏ជាប់ចិត្តនឹងកាមៈ។ បើដូច្នេះ តើអ្វីទៀតត្រូវនិយាយអំពីសត្វមានជីវិតដែលមានស្មារតីពេញលេញ—រឿងនេះនឹងពណ៌នាឲ្យគ្រប់បានដូចម្តេច?

Verse 2

वसंतस्य च यो धर्म्मः प्रससार स सर्वतः । तपस्थाने महेशस्यौषधिप्रस्थे मुनीश्वर

ឱ មុនីឧត្តម! ធម្មជាតិនៃរដូវវស្សន្ត (និទាឃ) បានរាលដាលគ្រប់ទិស—ជាពិសេសនៅអោសធិប្រស្ថៈ ទីតាំងតបស្យារបស់មហាទេវ—ធ្វើឲ្យតំបន់ទាំងមូលពោរពេញដោយរបៀបរដូវនោះ។

Verse 3

वनानि च प्रफुल्लानि पादपानां महामुने । आसन्विशेषतस्तत्र तत्प्रभावान्मुनीश्वर

ឱ មហាមុនី! ដោយឥទ្ធិពលដ៏ទេវីនោះ ព្រៃឈើនៅទីនោះបានភ្លឺរលោងជាពិសេស; ដើមឈើ និងវល្លិ៍ទាំងឡាយរីកផ្កាច្រើនលើសលប់ ឱ មុនីឧត្តម។

Verse 4

पुष्पाणि सहकाराणामशोकवनिकासु वै । विरेजुस्सुस्मरोद्दीपकाराणि सुरभीण्यपि

ក្នុងព្រៃអសោកៈ ផ្កានៃដើមសហការណ៍ (ស្វាយ) បានភ្លឺរលោង—ក្រអូបផង—ជាអ្នកបញ្ឆេះកាមៈដ៏ល្អិតល្អន់ក្នុងបេះដូងយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 5

कैरवाणि च पुष्पाणि भ्रमराकलितानि च । बभूबुर्मदनावेशकराणि च विशेषतः

ផ្កាកៃរាវៈសដូចផ្កាឈូកស ប្រែប្រួលព័ទ្ធដោយឃ្មុំ ជាពិសេសក្លាយជាហេតុបង្កើនមន្តស្នេហា ក្នុងចិត្តសត្វលោក។

Verse 6

सकामोद्दीपनकरं कोकिलाकलकूजितम् । आसीदति सुरम्यं हि मनोहरमतिप्रियम्

ទីនោះជាទិដ្ឋភាពបំភ្លឺអារម្មណ៍កាមៈ មានសំឡេងកុកិលាច្រៀងផ្អែមល្ហែមយ៉ាងច្នៃប្រឌិត ពិតជាស្រស់ស្អាត ធ្វើឲ្យចិត្តរីករាយ និងគួរឲ្យស្រឡាញ់មើល។

Verse 7

भ्रमराणां तथा शब्दा विविधा अभवन्मुने । मनोहराश्च सर्वेषां कामोद्दीपकरा अपि

ឱ មុនី សំឡេងហ៊ុមរបស់ឃ្មុំក៏ក្លាយជាច្រើនបែប ជាសំឡេងផ្អែមល្ហែមសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ ហើយថែមទាំងបំភ្លឺកាមៈ និងការចង់បានផងដែរ។

Verse 8

चंद्रस्य विशदा कांतिर्विकीर्णा हि समंतत । कामिनां कामिनीनां च दूतिका इव साभवत्

ពន្លឺសុទ្ធស្អាតរបស់ព្រះចន្ទបានរាលដាលគ្រប់ទិសទាំងអស់ ហើយសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់និងអ្នកជាទីស្រឡាញ់ វាដូចជាអ្នកនាំសារ បង្កើនការត្រេកត្រអាល និងទាញចិត្តឲ្យចង់រួមជាមួយគ្នា។

Verse 9

मानिनां प्रेरणायासीत्तत्काले कालदीपिका । मारुतश्च सुखः साधो ववौ विरहिणोऽप्रियः

នៅពេលនោះ ‘ចង្កៀងនៃកាលៈ’ ដូចជាបានភ្លឺឡើង បំផុសអ្នកមានមោទនភាព និងចិត្តងាយរងគ្រោះឲ្យចលនា។ ឱ ព្រះសាធុ ខ្យល់ដែលផ្អែមស្រួលសម្រាប់អ្នកដទៃ ក្លាយជារឿងឈឺចាប់សម្រាប់អ្នកដែលទុក្ខដោយការបែកពីគ្នា។

Verse 10

एवं वसंतविस्तारो मदनावेशकारकः । वनौकसां तदा तत्र मुनीनां दुस्सहोऽत्यभूत्

ដូច្នេះ នៅពេលនិទាឃរដូវរីកពេញលេញ បង្កឲ្យកាមទេវរំញោចចិត្ត ក៏ធ្វើឲ្យព្រះមុនីអ្នកស្នាក់នៅព្រៃនៅទីនោះ ទ្រាំទ្រមិនបានយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលនោះ។

Verse 12

एवं चकार स मधुस्स्वप्रभावं सुदुस्सहम् । सर्वेषा चैव जीवानां कामोद्दीपनकारकः

ដូច្នេះ «មធុ» ដោយអំណាចធម្មជាតិរបស់ខ្លួន បានក្លាយជារឿងទ្រាំទ្រមិនបានយ៉ាងខ្លាំង ហើយជាមូលហេតុបំភ្លើងកាមតណ្ហា ក្នុងសត្វមានជីវិតទាំងអស់។

Verse 13

अकालनिमितं तात मधोर्वीक्ष्य हरस्तदा । आश्चर्य्यं परमं मेने स्वलीलात्ततनुः प्रभुः

បន្ទាប់មក ព្រះហរៈ (Hara) ឃើញនិមិត្តអកាលនោះនៅក្នុង «មធុ» ក៏ចាត់ទុកថាជាអស្ចារ្យដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ព្រះអម្ចាស់ ដែលព្រះកាយកើតពីលីឡារបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ បានពិចារណាវាថាជាលីឡា។

Verse 14

अथ लीलाकरस्तत्र तपः परमदुष्करम् । तताप स वशीशो हि हरो दुःखहरः प्रभुः

បន្ទាប់មក នៅទីនោះឯង ព្រះអម្ចាស់អ្នកបង្កើតលីឡា បានចាប់ផ្តើមតបស្យាដ៏លំបាកខ្លាំង។ ព្រះហរៈ ព្រះមហេស្វរៈ អ្នកដកហូតទុក្ខ បានអនុវត្តតបស្យាដ៏តឹងរឹង ដោយជាព្រះអធិបតីគ្រប់គ្រងទាំងអស់។

Verse 15

वसंते प्रसृते तत्र कामो रतिसमन्वितः । चूतं बाणं समाकृष्य स्थितस्तद्वामपार्श्वतः

នៅពេលនិទាឃរដូវបានរីកពេញទីនៅទីនោះ កាមទេវៈជាមួយនាងរាតិ បានទាញព្រួញផ្កាម៉ង់ហ្គោ ហើយឈរនៅខាងឆ្វេងរបស់ព្រះមហេឥស្វរៈ ដើម្បីបញ្ឆេះក្តីប្រាថ្នា។ តែចំពោះព្រះបតិដ៏មហិមា កម្លាំងលោកិយទាំងនេះមិនអាចចងព្រះអាត្មាដែលបានដឹងខ្លួនបានឡើយ។

Verse 16

स्वप्रभावं वितस्तार मोहयन्सकलाञ्जनान् । रत्यायुक्तं तदा कामं दृष्ट्वा को वा न मोहितः

បន្ទាប់មក កាម ដែលរួមជាមួយរតី បានពង្រីកអំណាចផ្ទាល់ខ្លួន ហើយធ្វើឲ្យសត្វលោកទាំងអស់វង្វេង។ ឃើញកាមក្នុងសភាពនោះ តើនរណាមិនត្រូវមោហៈ?

Verse 17

एवं प्रवृत्तसुरतौ शृंगारोऽपि गणैस्सह । हावभावयुतस्तत्र प्रविवेश हरांतिकम्

ដូច្នេះ ខណៈពេលសមាគមស្នេហាបន្តទៅ ស្រីង្គារៈ (អារម្មណ៍ស្នេហាអេរ៉ូតិកដែលបានបុគ្គលិក) ក៏បានមកជាមួយពួកគណៈ ហើយចូលទៅកាន់ទីនោះ ជិតព្រះហរៈ ដោយបង្ហាញកាយវិការលេងសើច និងទឹកមុខស្នេហា។

Verse 18

मदनः प्रकटस्तत्र न्यवसच्चित्तगो बहिः । न दृष्टवांस्तदा शंभोश्छिद्रं येन प्रविश्यते

នៅទីនោះ មទនៈ (កាមៈ) បានបង្ហាញខ្លួន ហើយស្ថិតនៅខាងក្រៅ ដើរលេងតែក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន; ពេលនោះ គាត់មិនអាចឃើញរន្ធណាមួយនៅក្នុងព្រះសម្ភូ ដើម្បីចូលទៅរំខានបានឡើយ។

Verse 19

यदा चाप्राप्तविवरस्तस्मिन्योगिवरे स्मरः । महादेवस्तदा सोऽभून्महाभयविमोहितः

ពេលស្មរៈ (កាមៈ) មិនអាចរកឃើញរន្ធចូលនៅក្នុងយោគីដ៏អធិរាជនោះបានទេ នោះព្រះមហាទេវៈ នៅវេលានោះ ក៏ត្រូវគ្របដណ្តប់ដោយភ័យធំ ហើយស្រពិចស្រពិលចិត្ត។

Verse 20

ज्वलज्ज्वालाग्निसंकाशं भालनेत्रसमन्वितम् । ध्यानस्थं शंकरं को वा समासादयितुं क्षमः

តើនរណាអាចចូលទៅជិត ព្រះសង្ករៈ ដែលភ្លឺរលោងដូចអគ្គិភ្លើងកំពុងឆេះ មានភ្នែកទីបីលើថ្ងាស ហើយស្ថិតក្នុងសមាធិជ្រាលជ្រៅ?

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र सखीभ्यां संयुता शिवा । जगाम शिवपूजार्थं नीत्वा पुष्पाण्यनेकशः

នៅពេលនោះឯង នៅទីនោះ ព្រះសិវា (បារវតី) រួមជាមួយសហាយស្រីពីរនាក់ បានចេញទៅដើម្បីបូជាព្រះសិវៈ ដោយយកផ្កាជាច្រើនទៅជាមួយ។

Verse 22

पृथिव्यां यादृशं लोकैस्सौंदर्यं वर्ण्यते महत् । तत्सर्वमधिकं तस्यां पार्वत्यामस्ति निश्चितम्

សោភ័ណភាពដ៏អស្ចារ្យណាដែលមនុស្សលោកពិពណ៌នាថាមានលើផែនដី—ចូរដឹងច្បាស់ថា សោភ័ណភាពទាំងអស់នោះមាននៅក្នុងបារវតី ហើយនៅក្នុងនាង វាលើសលប់ជាងនោះទៀត។

Verse 23

आर्तवाणि सुपुष्पाणि धृतानि च तया यदा । तत्सौंदर्यं कथं वर्ण्यमपि वर्षशतैरपि

ពេលនាងកាន់ផ្ការដូវដ៏ល្អឥតខ្ចោះទាំងនោះនៅក្នុងដៃ សោភ័ណភាពនោះតើអាចពិពណ៌នាបានដូចម្តេច ទោះបីជាចំណាយពេលរយឆ្នាំក៏ដោយ? វាលើសពីពាក្យពេចន៍។

Verse 24

यदा शिवसमीपे तु गता सा पर्वतात्मजा । तदैव शंकरो ध्यानं त्यक्त्वा क्षणमवस्थितः

ពេលកូនស្រីនៃភ្នំ (បារវតី) បានទៅជិតព្រះសិវៈ នោះព្រះសង្ករៈបានដាក់សមាធិចោលភ្លាមៗ ហើយស្ងៀមស្ងាត់ស្ថិតនៅមួយខណៈ។

Verse 25

तच्छिद्रं प्राप्य मदनः प्रथमं हर्षणेन तु । बाणेन हर्षयामास पार्श्वस्थं चन्द्रशेखरम्

ពេលបានឃើញចន្លោះនោះ មទនៈ (កាម) ជាមុនបានបាញ់ព្រួញបង្កើតសេចក្តីរីករាយ ហើយព្យាយាមរំញោចសេចក្តីសុខក្នុង ចន្ទ្រសេឃរ (ព្រះសិវៈ) ដែលឈរជិតខាង។

Verse 26

शृंगारैश्च तदा भावैस्सहिता पार्वती हरम् । जगाम कामसाहाय्ये मुने सुरभिणा सह

ឱ មុនី ពេលនោះ បារវតី—តុបតែងដោយអលង្ការស្រស់ស្អាត និងពោរពេញដោយអារម្មណ៍ស្នេហាដ៏ទន់ភ្លន់—បានទៅរក ហរ (ព្រះសិវៈ) ដោយមាន សុរ​ភភី ជាគូដំណើរ ហើយកាមជួយគាំទ្រកិច្ចនោះ។

Verse 27

तदेवाकृष्य तच्चापं रुच्यर्थं शूलधारिणः । द्रुतं पुष्पशरं तस्मै स्मरोऽमुंचत्सुसंयतः

បន្ទាប់ពីទាញធ្នូនោះ ហើយចង់រំញោចសេចក្តីប្រាថ្នានៅក្នុង ព្រះសិវៈ អ្នកកាន់ត្រីសូល ស្មរ (កាម) ដែលគ្រប់គ្រងខ្លួនបានល្អ បានបាញ់ព្រួញផ្កា ទៅកាន់ព្រះអង្គយ៉ាងរហ័ស។

Verse 28

यथा निरंतरं नित्यमागच्छति तथा शिवम् । तन्नमस्कृत्य तत्पूजां कृत्वा तत्पुरतः स्थिता

ដូចដែលព្រះសិវៈមកជានិច្ចមិនខាន នាងក៏បានចូលទៅជិតព្រះសិវៈដូច្នោះដែរ។ នាងបានក្រាបបង្គំ និងធ្វើបូជាព្រះអង្គ ហើយឈរនៅមុខព្រះអង្គ។

Verse 29

सा दृष्टा पार्वती तत्र प्रभुणा गिरिशेन हि । विवृण्वती तदांगानि स्त्रीस्वभावात्सुलज्जया

នៅទីនោះ ព្រះនាងបារវតី ត្រូវបានព្រះអម្ចាស់ គិរីសៈ (ព្រះសិវៈ) ទតឃើញ។ ដោយសភាពស្ត្រី និងដោយភាពខ្មាសអៀនទន់ភ្លន់ នាងបានកែសម្រួល ហើយគ្របបាំងអវយវៈរបស់នាង។

Verse 30

सुसंस्मृत्य वरं तस्या विधिदत्तं पुरा प्रभुः । शिवोपि वर्णयामास तदंगानि मुदा मुने

ឱ មុនី, ព្រះអម្ចាស់សិវា បានរំលឹកយ៉ាងច្បាស់អំពីពរ ដែលព្រះព្រហ្មា (អ្នកកំណត់វិន័យ) បានប្រទានដល់នាងកាលពីមុន; ហើយព្រះសិវាក៏ចាប់ផ្តើមពណ៌នាអំពីអង្គធាតុជាក់លាក់នៃពរនោះ ដោយអំណរ។

Verse 31

शिव उवाच । कि मुखं किं शशांकश्च किं नेत्रे चोत्पले च किम् । भ्रुकुट्यौ धनुषी चैते कंदर्पस्य महात्मनः

ព្រះសិវា មានព្រះបន្ទូលថា៖ «មុខគឺអ្វី? ព្រះចន្ទគឺអ្វី? ភ្នែកគឺអ្វី ហើយផ្កាឈូកគឺអ្វី? ចិញ្ចើមទាំងពីរដែលកោងដូចធ្នូនេះ គឺជាធ្នូរបស់កាមទេវៈ អ្នកមានចិត្តធំ»។

Verse 32

अधरः किं च बिंबं किं किं नासा शुकचंचुका । किं स्वरः कोकिलालापः किं मध्यं चाथ वेदिका

«បបូរមាត់របស់នាងគឺអ្វី—ដូចផ្លែបិមបៈឬ? ច្រមុះរបស់នាងគឺអ្វី—ដូចចំពុះសេកឬ? សំឡេងរបស់នាងគឺអ្វី—ដូចសូរសត្វកុកិលឬ? ហើយចង្កេះស្តើងរបស់នាង—ដូចវេទិកាបូជាដ៏បរិសុទ្ធឬ?»

Verse 33

किं गतिर्वर्ण्यते ह्यस्याः किं रूपं वर्ण्यते मुहुः । पुष्पाणि किं च वर्ण्यंते वस्त्राणि च तथा पुनः

«ដំណើររបស់នាងអាចពណ៌នាបានយ៉ាងដូចម្តេច? រូបសោភារបស់នាងអាចបង្ហាញបានគ្រប់គ្រាន់ដូចម្តេច ទោះពណ៌នាម្តងហើយម្តងទៀត? ហើយតើអាចពណ៌នាផ្កាដែលនាងតុបតែង និងសម្លៀកបំពាក់របស់នាង បានម្តងហើយម្តងទៀតដូចម្តេច?»

Verse 34

लालित्यं चारु यत्सृष्टौ तदेकत्र विनिर्मितम् । सर्वथा रमणीयानि सर्वांगानि न संशयः

សោភណភាព និងសម្រស់ទាំងអស់ដែលមានក្នុងសកលលោក ដូចជាត្រូវបានបង្កើតរួមគ្នានៅកន្លែងតែមួយ។ គ្រប់អវយវៈរបស់នាងគួរឱ្យរីករាយយ៉ាងខ្លាំង—មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 35

अहो धन्यतरा चेयं पार्वत्यद्भुतरूपिणी । एतत्समा न त्रैलोक्ये नारी कापि सुरूपिणी

អហោ! ព្រះបារវតីនេះពិតជាមានព្រះគុណដ៏អស្ចារ្យណាស់ មានរូបសម្បត្តិអស្ចារ្យ។ ក្នុងត្រៃលោកទាំងមូល មិនមានស្ត្រីណាម្នាក់ដែលមានសោភ័ណភាពល្អឥតខ្ចោះ ស្មើនាងឡើយ។

Verse 36

सुलावण्यानिधिश्चेयमद्भुतांगानि बिभ्रती । विमोहिनी मुनीनां च महासुखविवर्द्धिनी

នាងជាគំនរទ្រព្យនៃសោភ័ណភាពដ៏ល្អឥតខ្ចោះ មានអវយវៈអស្ចារ្យ។ នាងអាចធ្វើឲ្យមុនីអ្នកតបស៍ស្រឡាំងកាំងបានផង ហើយក៏បង្កើនសុខដ៏មហិមា ដោយវត្តមានទេវីរបស់នាង នាំចិត្តឲ្យឆ្ពោះទៅកាន់អំណាចមង្គលរបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वर्णयित्वा तु तदंगानि मुहुर्मुहुः । विधिदत्तवराध्यासाद्धरस्तु विरराम ह

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដោយបានពិពណ៌នាអវយវៈទាំងនោះម្តងហើយម្តងទៀត ដូច្នេះហើយ ហរៈ (ព្រះសិវៈ) ដែលផ្តោតលើពរជ័យដែលវិធី (ព្រហ្ម) បានប្រទាន ក៏បានស្ងប់ស្ងាត់ បញ្ឈប់ពាក្យសម្តី។

Verse 38

हस्तं वस्त्रांतरे यावदचालयत शंकरः । स्त्रीस्वभावाच्च सा तत्र लज्जिता दूरतो गता

ពេលព្រះសង្ករៈលូតដៃចូលក្នុងផ្នត់សម្លៀកបំពាក់ នាងដោយសារសភាពខ្មាស់អៀនតាមធម្មជាតិនារី ក៏អៀនខ្មាស់នៅពេលនោះ ហើយថយចេញទៅឆ្ងាយ។

Verse 39

विवृण्वती निजांगानि पश्यंती च मुहुर्मुहुः । सुवीक्षणैर्महामोदात्सुस्मिताभूच्छिवा मुने

ឱ មុនី, ព្រះសិវា (បារវតី) បង្ហាញអវយវៈរបស់នាងម្តងហើយម្តងទៀត ហើយបោះភ្នែកទន់ភ្លន់យូរយារ ជាថ្មីៗជាញឹកញាប់; នាងញញឹមស្រាល ដោយពោរពេញដោយអំណរ​ដ៏មហិមា។

Verse 40

एवं चेष्टां तदा दृष्ट्वा शंभुर्मोहमुपागतः । उवाच वचनं चैवं महालीलो महेश्वरः

ព្រះសម្ភូ ដោយឃើញអាកប្បកិរិយារបស់នាងដូច្នោះ ក៏ត្រូវភាពវង្វេងគ្របដណ្តប់មួយភ្លែត។ បន្ទាប់មក ព្រះមហេឥស្វរៈ អ្នកមានលីឡាដ៏ធំទូលាយ និងទេវភាព បានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ។

Verse 41

अस्या दर्शनमात्रेण महानंदो भवत्यलम् । यदालिंगनमेनस्याः कुर्य्यां किन्तु ततस्सुखम्

គ្រាន់តែបានឃើញនាង ក៏កើតមានអានន្ទដ៏ធំលើសគ្រប់គ្រាន់។ ប្រសិនបើខ្ញុំអាចអោបនាងបាន នោះសុខដ៏មិនអាចវាស់បាន នឹងកើតឡើងពីវានោះ!

Verse 42

क्षणमात्रं विचार्य्येत्थं संपूज्य गिरिजां ततः । प्रबुद्धस्य महायोगी सुविरक्तो जगाविति

ព្រះអង្គបានពិចារណាដូច្នេះតែបន្តិចមួយភ្លែត បន្ទាប់មកបានគោរពបូជានាងគិរិជា (បារវតី) ដោយសមគួរ។ រួចហើយ មហាយោគីដ៏ភ្ញាក់ដឹង និងដាច់ចិត្តពីលោកិយ បានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ។

Verse 43

किं जातं चरितं चित्रं किमहं मोहमागतः । कामेन विकृतश्चाद्य भूत्वापि प्रभुरीश्वरः

«តើអាកប្បកិរិយាចម្លែកអ្វីបានកើតឡើងលើខ្ញុំ? តើខ្ញុំធ្លាក់ចូលក្នុងមោហៈដូចម្តេច? ទោះបីខ្ញុំជាព្រះអម្ចាស់ ជាព្រះឥស្វរៈដ៏អធិបតី ក៏ថ្ងៃនេះត្រូវកាមៈបំផ្លាញឲ្យរំខាន និងបម្លែងទៅហើយ»។

Verse 44

ईश्वरोहं यदीच्छेयं परांगस्पर्शनं खलु । तर्हि कोऽन्योऽक्षमः क्षुद्रः किं किं नैव करिष्यति

«បើខ្ញុំ—ជាព្រះអម្ចាស់—ប្រាថ្នាប៉ះពាល់រាងកាយអ្នកដទៃ តើមនុស្សតូចទាប អសមត្ថណាអាចទប់ខ្លួន? តើអ្វីដែលគេមិនធ្វើ?»

Verse 45

एवं वैराग्यमासाद्य पर्य्यंकासादनं च तत् । वारयामास सर्वात्मा परेशः किं पतेदिह

ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់បានឈានដល់វៃរាគ្យៈ (ការមិនជាប់ចិត្ត) ហើយក៏សម្រេចចិត្តលើអំពើនៃការដេកដូចលើគ្រែ។ ប៉ុន្តែ ព្រះសិវៈ ព្រះបរមេឝ្វរៈ អាត្មាខាងក្នុងនៃសត្វទាំងអស់ បានទប់ស្កាត់វា ដោយគិតថា «ហេតុអ្វីឲ្យវាធ្លាក់បាត់បង់នៅទីនេះ?»

Frequently Asked Questions

Brahmā narrates Kāma/Smara approaching the scene under Śiva’s māyā, while spring’s environment becomes an orchestrated backdrop that heightens desire—preparing the ground for Kāma’s intended influence upon the ascetic Śiva.

The chapter encodes a Śaiva psychology: when māyā configures the field, sensory beauty and seasonal rhythms become vectors for kāma, revealing how bondage arises through perception—and why tapas requires mastery over affective triggers.

Blossoming groves (mango, aśoka), fragrant flowers, bees and their sounds, cuckoo-calls, pervasive moonlight, and winds—each explicitly framed as kāma-uddīpana (desire-stimulating) manifestations.