
ក្នុងលំដាប់មហាត್ಮ្យនៃលិង្គនន្ទិកេស្វរៈ សូត្រាប្រាប់រឿងគំរូមួយអំពីគ្រួសារព្រាហ្មណ៍។ យប់មួយ គោត្រូវចងនៅលានផ្ទះ; ព្រាហ្មណ៍ចង់បានទឹកដោះ ហៅកូនគោមកបំបៅ ហើយចងកូនគោទប់ការតស៊ូ។ ក្នុងការខិតខំ នោះមានការខឹង (ក្រធៈ) និងការប្រព្រឹត្តរឹងរ៉ៃ បង្ហាញគ្រោះថ្នាក់នៃកំហឹងក្នុងពិធីការផ្ទះ។ គោយំ ហើយកូនគោសួរហេតុ បង្កើតសន្ទនាដែលបង្រៀនថា ការប្រព្រឹត្ត ចេតនា និងផលវិបាកភ្ជាប់គ្នា; សកម្មភាពធម្មតាជាមួយសត្វបរិសុទ្ធក៏មានអានុភាពវិញ្ញាណ។ ចុងបញ្ចប់បញ្ជាក់ថា «ពណ៌នាអំពីការឡើងសួគ៌របស់ស្ត្រីព្រាហ្មណ៍» ជារង្វាន់សង្គ្រោះដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអានុភាពព្រះសិវៈក្រោមស៊ុមលិង្គនន្ទិកេស្វរៈ។
Verse 1
सूत उवाच । गौश्चैकाप्यभवत्तत्र ह्यंगणे बंधिता शुभा । तदैव ब्राह्मणो रात्रावाजगाम बहिर्गतः
សូត្រាបាននិយាយថា៖ «នៅទីនោះ ក្នុងលានផ្ទះ មានគោមួយក្បាលដ៏ជាមង្គល ត្រូវចងទុក។ នៅពេលនោះឯង ក្នុងរាត្រី ព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់បានត្រឡប់មកពីខាងក្រៅ»។
Verse 2
स उवाच प्रियां स्वीयां दृष्ट्वा गामंगणे स्थिताम् । अदुग्धां खेदनिर्विण्णो दोग्धुकामो मुनीश्वराः
ឃើញគោជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្លួនឈរនៅលានផ្ទះ ហើយមិនទាន់បានបៅទឹកដោះ ទេ មហាមុនីនោះ—នឿយហត់ និងទុក្ខព្រួយ—បាននិយាយ ដោយប្រាថ្នាចង់បៅទឹកដោះ។
Verse 3
गौः प्रिये नैव दुग्धा ते सेत्युक्ता वत्समानयत् । दोहनार्थं समाहूय स्त्रियं शीघ्रतरं तदा
គោបាននិយាយថា៖ «ស្នេហា, ខ្ញុំមិនទាន់បានបៅទឹកដោះទេ»។ និយាយរួច នាងនាំកូនគោមក។ បន្ទាប់មក ដើម្បីបៅទឹកដោះ នាងបានហៅស្ត្រីមកយ៉ាងរហ័ស។
Verse 4
वत्सं कीले स्वयं बद्धुं यत्नं चैवाकरोत्तदा । ब्राह्मणस्स गृहस्वामी मुनयो दुग्धलालसः
បន្ទាប់មក ព្រះព្រាហ្មណ៍ម្ចាស់ផ្ទះនោះ បានខិតខំចងកូនគោទៅនឹងដែកចាក់ដោយខ្លួនឯង។ ខណៈពេលនោះ ពួកមុនីទាំងឡាយ—ប្រាថ្នាទឹកដោះ—បានមើលរង់ចាំ ដោយចិត្តផ្តោតលើអ្វីដែលត្រូវទទួល សម្រាប់ពិធី និងការទទួលភ្ញៀវ។
Verse 5
वत्सोपि कर्षमाणश्च पादे वै पादपीडनम् । चकार ब्राह्मणश्चैव कष्टं प्राप्तश्च सुव्रताः
សូម្បីតែកូនគោ ខណៈកំពុងទាញ ក៏បានជាន់លើជើងរបស់គាត់; ហើយព្រះព្រាហ្មណ៍ក៏រងការឈឺចាប់ដែរ។ ដូច្នេះ បុរសអ្នកមានវ្រតល្អ បានជួបវិបត្តិ។
Verse 6
इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां नंदिकेश्वरलिंगमाहात्म्यवर्णने ब्राह्मणीस्वर्गतिवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រី-សិវមហាបុរាណ» ភាគទី៤ «កោតិរុទ្រសំហិតា» ក្នុងការពិពណ៌នាព្រះមហិមារបស់លិង្គ នន្ទិកេស្វរៈ បញ្ចប់ជំពូកទី៦ មានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាអំពីការទៅសួគ៌របស់ស្ត្រីព្រាហ្មណី»។
Verse 7
वत्सोपि पीडितस्तेन श्रांतश्चैवाभवत्तदा । दुग्धा गौर्मोचितो वत्सो न क्रोधेन द्विजन्मना
សូម្បីតែកូនគោ ដែលត្រូវគេធ្វើទុក្ខទោសដោយគាត់ ក៏នឿយហត់នៅពេលនោះ។ គោត្រូវបានបៅទឹកដោះរួច ហើយកូនគោត្រូវបានដោះលែង ប៉ុន្តែព្រាហ្មណ៍ (អ្នកកើតពីរដង) មិនបានបោះបង់កំហឹងឡើយ។
Verse 8
गौर्दोग्धुं महत्प्रीत्या रोदनं चाकरोत्तदा । दृष्ट्वा च रोदनं तस्या वत्सो वाक्यमथाब्रवीत्
បន្ទាប់មក គោដែលប្រាថ្នាឲ្យគេបៅទឹកដោះដោយសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង ក៏ចាប់ផ្តើមយំ។ ឃើញទឹកភ្នែករបស់នាង កូនគោបាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។
Verse 9
वत्स उवाच । कथं च रुद्यते मातः किन्ते दुःखमुपस्थितम् । तन्निवेदय मे प्रीत्या तच्छ्रुत्वा गौरवोचत
កូនគោបាននិយាយថា៖ «ម្តាយអើយ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកយំ? ទុក្ខអ្វីបានមកដល់អ្នក? សូមប្រាប់ខ្ញុំដោយសេចក្តីស្រឡាញ់»។ លឺដូច្នេះ គោ (គោរី) បាននិយាយ។
Verse 10
श्रूयतां पुत्र मे दुःखं वक्तुं शक्नोम्यहं न हि । दुष्टेन ताडितत्वं च तेन दुःखं ममाप्यभूत्
សូមស្តាប់ កូនអើយ ទុក្ខសោករបស់ម្តាយ; ម្តាយមិនអាចនិយាយឲ្យអស់បានទេ។ ព្រោះម្តាយត្រូវមនុស្សអាក្រក់វាយ ហើយដោយហេតុនោះ ទុក្ខកង្វល់ក៏កើតឡើងក្នុងម្តាយផង។
Verse 11
सूत उवाच । स्वमातुर्वचनं श्रुत्वा स वत्सः प्रत्यबोधयत् । प्रत्युवाच स्वजननीं प्रारब्धपरिनिष्ठितः
សូត្រាបាននិយាយថា៖ ពេលវត្សៈបានស្តាប់ពាក្យម្តាយរបស់ខ្លួន គាត់យល់ន័យជ្រាលជ្រៅ។ ដោយចិត្តមាំមួនចំពោះព្រះលិខិតនៃប្រព្រឹត្តិ (ប្រារព្ធ) គាត់បានឆ្លើយតបម្តាយរបស់ខ្លួន។
Verse 12
किं कर्त्तव्यं क्व गंतव्यं कर्मबद्धा वयं यतः । कृतं चैव यथापूर्वं भुज्यते च तथाधुना
«ដូច្នេះ យើងត្រូវធ្វើអ្វី ហើយត្រូវទៅទីណា ព្រោះយើងត្រូវបានចងដោយកម្ម? អ្វីដែលបានធ្វើពីមុន នោះឯងកំពុងត្រូវបានទទួលផលឥឡូវនេះ ដូចគ្នានោះដែរ»។
Verse 13
हसता क्रियते कर्म रुदता परिभुज्यते । दुःखदाता न कोप्यस्ति सुखदाता न कश्चन
កម្មត្រូវបានធ្វើ ទោះបីកំពុងសើចក៏ដោយ; ហើយផលរបស់វា ត្រូវបានទទួល ទោះបីកំពុងយំក៏ដោយ។ មិនមានអ្នកណាផ្សេងជាអ្នកផ្តល់ទុក្ខទេ មិនមានអ្នកណាផ្សេងជាអ្នកផ្តល់សុខទេ—ទាំងនេះកើតពីកម្មរបស់ខ្លួន ក្រោមព្រះបញ្ជាដែលមិនខានរបស់ព្រះមហាទេវ (សិវៈ)។
Verse 14
सुखदुःखे परो दत्त इत्येषा कुमतिर्मता । अहं चापि करोम्यत्र मिथ्याज्ञानं तदोच्यते
ការគិតថា «អ្នកដទៃជាអ្នកផ្តល់សុខ និងទុក្ខឲ្យខ្ញុំ» គេរាប់ថាជាគំនិតខុសឆ្គង។ ហើយការគិតថា «ខ្ញុំផងជាអ្នកធ្វើ» នៅទីនេះ—នោះហៅថា ចំណេះដឹងក្លែងក្លាយ។
Verse 15
स्वकर्मणा भवेद्दुखं सुखं तेनैव कर्मणा । तस्माच्च पूज्यते कर्म सर्वं कर्मणि संस्थितम
ដោយកម្មរបស់ខ្លួន មនុស្សបានទទួលទុក្ខ; ហើយដោយកម្មដដែលនោះ ក៏បានទទួលសុខផងដែរ។ ដូច្នេះ កម្មគួរត្រូវគោរព ព្រោះសព្វអ្វីទាំងអស់តាំងស្ថិតលើកម្ម។
Verse 16
त्वं चैवाहं च जननी इमे जीवादयश्च ये । ते सर्वे कर्मणा बद्धा न शोच्याः कर्हिचित्त्वया
អ្នក និងខ្ញុំ ព្រមទាំងមាតា និងសត្វមានជីវិតទាំងនេះ ចាប់ពីជីវាត្មា ជាដើម—សព្វគ្នាត្រូវបានចងក្រងដោយកម្ម។ ដូច្នេះ អ្នកមិនគួរយំសោកអាល័យពួកគេនៅពេលណាមួយឡើយ។
Verse 17
सूत उवाच । एवं श्रुत्वा स्वपुत्रस्य वचनं ज्ञानगर्भितम् । पुत्रशोकान्विता दीना सा च गौरब्रवीदिदम्
សូត្រ បាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ កាលព្រះនាងបានស្តាប់ពាក្យរបស់កូនប្រុសរបស់នាង ដែលពោរពេញដោយប្រាជ្ញាធម៌ហើយ នាងគោរី ដែលរងទុក្ខដោយសោកស្តាយចំពោះកូន និងទុក្ខព្រួយយ៉ាងខ្លាំង បាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។
Verse 18
गौरुवाच । वत्स सर्वं विजानामि कर्माधीनाः प्रजा इति । तथापि मायया ग्रस्ता दुःखं प्राप्नोम्यहं पुनः
ព្រះនាងគោរីមានព្រះវាចា៖ «កូនជាទីស្រឡាញ់ អញដឹងទាំងអស់ថា សត្វមានរាងកាយទាំងឡាយត្រូវចងដោយកម្មរបស់ខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណា ពេលត្រូវម៉ាយា (Māyā) គ្របសង្កត់ អញក៏ជួបព្រះទុក្ខម្តងទៀត»។
Verse 19
रोदनं च कृतं भूरि दुःखशान्तिर्भवेन्नहि । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा प्रसूं वत्सोऽब्रवीदिदम्
«ទោះបីយំច្រើនក៏ដោយ ព្រះទុក្ខមិនស្ងប់ស្ងាត់ពិតប្រាកដទេ»។ ពេលបានឮព្រះវាចានេះ កូនប្រុសបាននិយាយទៅកាន់ម្តាយរបស់ខ្លួនដូច្នេះ។
Verse 20
वत्स उवाच । यद्येवं च विजानामि पुनश्च रुदनं कुतः । कृत्वा च साध्यते किञ्चित्तस्माद्दुःखं त्यजाधुना
វត្សៈបាននិយាយថា៖ «បើខ្ញុំយល់ដូច្នេះហើយ តើហេតុអ្វីត្រូវយំម្ដងទៀត? ដោយធ្វើអ្វីមួយ ក៏អាចសម្រេចវិធីដោះស្រាយបាន; ដូច្នេះ ចូរលះបង់ទុក្ខសោកឥឡូវនេះ»។
Verse 21
सूत उवाच । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा तन्माता दुःखसंयुता । निःश्वस्याति तदा धेनुर्वत्सं वचनमब्रवीत्
សូតៈបាននិយាយថា៖ ពេលនាងម្តាយបានស្តាប់ពាក្យកូនប្រុសដូច្នេះ នាងដែលត្រូវទុក្ខសោកគ្របដណ្ដប់ បានដកដង្ហើមវែង។ បន្ទាប់មក គោបាននិយាយពាក្យទាំងនេះទៅកាន់កូនគោ។
Verse 22
गौरुवाच । मम दुःखं तदा गच्छेद्यथा दुखं तथाविधम् । भवेद्धि ब्राह्मणस्यापि सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्
គោរីបាននិយាយថា៖ «ពេលនោះ ទុក្ខសោករបស់ខ្ញុំនឹងរលាយបាត់ ដូចដែលទុក្ខប្រភេទនោះគួរត្រូវបានដកចេញ។ ពិតណាស់ សូម្បីតែព្រាហ្មណ៍ក៏អាចជួបទុក្ខវេទនាបែបនេះបាន; នេះជាសេចក្តីពិតដែលខ្ញុំប្រកាស»។
Verse 23
प्रातश्चैव मया पुत्र शृंगाभ्यां हि हनिष्यते । हतस्य जीवितं सद्यो यास्यत्यस्य न संशयः
នៅពេលព្រឹកព្រលឹម កូនអើយ គាត់នឹងត្រូវម្តាយសម្លាប់ដោយស្នែងទាំងពីរ។ ជីវិតរបស់អ្នកដែលត្រូវសម្លាប់នឹងរលត់ទៅភ្លាមៗ គ្មានការសង្ស័យឡើយ។
Verse 24
वत्स उवाच । प्रथमं यत्कृतं कर्म तत्फलं भुज्यतेऽधुना । अस्याश्च ब्रह्महत्याया मातः किं फलमाप्स्यसे
វត្សៈ ពោលថា៖ «ផលនៃអំពើណាដែលបានធ្វើមុន ឥឡូវនេះកំពុងទទួលរងហើយ។ ហើយមាតាអើយ តើអ្នកនឹងទទួលបានផលអ្វីពីអំពើព្រហ្មហត្យា (ការសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍) នេះ?»
Verse 25
समाभ्यां पुण्यपापाभ्यां भवेज्जन्म च भारते । तयोः क्षये च भोगेन मातर्मुक्तिरवाप्यते
ឱ ភារតៈ! កំណើតជារូបកាយកើតឡើងដោយការលាយស្មើគ្នានៃបុណ្យ និងបាប។ ហើយនៅពេលទាំងពីរនោះត្រូវបានបញ្ចប់ដោយការទទួលផលរបស់វា ឱ មាតា! ការមុក្តិ (ការរំដោះ) ត្រូវបានសម្រេច។
Verse 26
कदापि कर्मणो नाशः कदा भोगः प्रजायते । तस्माच्च पुनरेवं त्वं कर्म मा कर्तुमुद्यता
កម្មមិនដែលវិនាសឡើយ; មិនយូរឬយឺត ការទទួលផលរបស់វា ជាសុខឬទុក្ខ នឹងកើតឡើងជាក់ជាមិនខាន។ ដូច្នេះ កុំឲ្យអ្នកត្រៀមចិត្តធ្វើកម្មបែបនោះម្ដងទៀត ដែលចងបង្វាក់អ្នក។
Verse 27
अहं कुतस्ते पुत्रोद्य त्वं माता कुत एव च । वृथाभिमानः पुत्रत्वे मातृत्वे च विचार्य्यताम्
«ខ្ញុំជាកូនរបស់អ្នកបានដូចម្តេច? ហើយអ្នកជាម្តាយរបស់ខ្ញុំបានដូចម្តេច? សូមពិចារណា ហើយបោះបង់ចោលមោទនភាពឥតប្រយោជន៍នៃ “ភាពជាកូន” និង “ភាពជាម្តាយ” នោះ»។
Verse 28
क्व माता क्व पिता विद्धि क्व स्वामी क्व कलत्रकम् । न कोऽपि कस्य चास्तीह सर्वेपि स्वकृतं भुजः
ចូរដឹងច្បាស់៖ ម្តាយនៅឯណា? ឪពុកនៅឯណា? ប្តីនៅឯណា? ប្រពន្ធនៅឯណា? នៅទីនេះ គ្មាននរណាម្នាក់ជាកម្មសិទ្ធិរបស់នរណាម្នាក់ទេ; សត្វទាំងអស់គ្រាន់តែទទួលផលនៃកម្មដែលខ្លួនបានធ្វើ។
Verse 29
एवं ज्ञात्वा त्वया मातर्दुःखं त्याज्यं सुयत्नतः । सुभगाचरणं कार्यं परलोकसुखेप्सया
ដូច្នេះ ម្តាយអើយ ដោយបានយល់ដូចនេះហើយ អ្នកគួរបោះបង់ទុក្ខដោយការខិតខំយ៉ាងខ្លាំង។ ដើម្បីប្រាថ្នាសុខនៅលោកក្រោយ អ្នកគួរប្រព្រឹត្តអាកប្បកិរិយាល្អ និងអនុវត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ។
Verse 30
गौरुवाच । एवं जानाम्यहं पुत्र माया मां न जहात्यसौ । त्वद्दुःखेन सुदुःखं मे तस्मै दास्ये तदेव हि
គោរីមានព្រះវាចា៖ «កូនអើយ ខ្ញុំយល់ដូច្នេះ—ម៉ាយា នេះមិនបោះបង់ខ្ញុំទេ។ ទុក្ខរបស់អ្នកធ្វើឲ្យខ្ញុំទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង; ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងប្រទានចម្លើយ/ពរ ដល់គាត់ តាមនោះឯង»។
Verse 31
पुनश्च ब्रह्महत्याया नाशो यत्र भवेदिह । तत्स्थलं च मया दृष्टं हत्या मे हि गमिष्यति
«ម្យ៉ាងទៀត ខ្ញុំបានឃើញទីសក្ការៈនៅទីនេះ ដែលអំពើបាប ប្រាហ្មណហត្យា (សម្លាប់ព្រាហ្មណ) ត្រូវបានបំផ្លាញ។ ទៅកាន់ទីនោះ បាបប្រាហ្មណហត្យានេះ នឹងចាកចេញពីខ្ញុំជាក់ជាមិនខាន»។
Verse 32
सूत उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा स्वमातुर्गोर्द्विजोत्तमाः । मौनत्वं स्वीकृतं तत्र वत्सेनोक्तं न किञ्चन
សូត្រាបានមានពាក្យថា៖ ឱ ព្រះទ្វិជជនដ៏ប្រសើរ! លឺពាក្យទាំងនោះអំពីមាតារបស់ខ្លួន គឺគោនោះហើយ កូនគោនៅទីនោះទទួលយកភាពស្ងៀមស្ងាត់ មិនបាននិយាយអ្វីឡើយ។
Verse 33
तयोस्तदद्भुतं वृत्तं श्रुत्वा पान्थो द्विजस्तदा । हृदा विचारयामास विस्मितो हि मुनीश्वराः
លឺហេតុការណ៍អស្ចារ្យនោះអំពីអ្នកទាំងពីរ ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកដំណើរនោះ ក៏ពិចារណានៅក្នុងចិត្ត ដោយភ្ញាក់ផ្អើល—មហាមុនីនោះពិតជាអស្ចារ្យចិត្ត។
Verse 34
इदमत्यद्भुतं वृत्तं दृष्ट्वा प्रातर्मया खलु । गंतव्यं पुनरेवातो गंतव्यं तत्स्थलं पुनः
«ព្រឹកនេះ ខ្ញុំបានឃើញហេតុការណ៍អស្ចារ្យបំផុតនេះហើយ; ដូច្នេះ ខ្ញុំត្រូវទៅម្ដងទៀត—ត្រូវត្រឡប់ទៅកន្លែងនោះម្ដងទៀត។»
Verse 35
सूत उवाच । विचार्येति हृदा विप्रः स द्विजाः सेवकेन च । सुष्वाप तत्र जननीभक्तः परमविस्मितः
សូតាបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់ពីពិចារណានៅក្នុងចិត្ត ដ៏ព្រាហ្មណ៍នោះ—ជាមួយពួកទ្វិជៈផ្សេងៗ និងអ្នកបម្រើ—បានដេកលក់នៅទីនោះ ដោយអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង ហើយមានសេចក្តីស្រឡាញ់ភក្តីចំពោះមាតារបស់ខ្លួន។
Verse 36
प्रातःकाले तदा जाते गृहस्वामी समुत्थितः । बोधयामास तं पान्थं वचनं चेदमब्रवीत्
ពេលព្រឹករះឡើង ម្ចាស់ផ្ទះបានក្រោកឡើង ហើយដាស់អ្នកដំណើរនោះ រួចនិយាយពាក្យទាំងនេះទៅកាន់គាត់។
Verse 37
द्विज उवाच । स्वपिषि त्वं किमर्थं हि प्रातःकालो भवत्यलम् । स्वयात्रां कुरु तं देशं गमनेच्छा च यत्र ह
ព្រះព្រាហ្មណ៍បាននិយាយថា៖ «ហេតុអ្វីអ្នកនៅដេក ខណៈព្រឹកបានមកដល់ហើយ? ចូរក្រោកឡើង ហើយធ្វើធម្មយាត្រារបស់អ្នកឯង; ចូរទៅដល់ដែនដីដែលចិត្តអ្នកប្រាថ្នាចង់ចេញដំណើរទៅ»។
Verse 38
तेनोक्तं श्रूयताम्ब्रह्मञ्च्छरीरे सेवकस्य मे । वर्तते हि व्यथा स्थित्वा मुहूर्तं गम्यते ततः
បន្ទាប់មកគាត់បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះព្រហ្មា សូមស្តាប់។ ក្នុងរាងកាយអ្នកបម្រើរបស់ខ្ញុំ មានការឈឺចាប់មួយពិតប្រាកដ; នៅសល់តែបន្តិច គាត់នឹងចាកចេញពីទីនោះ»។
Verse 39
सूत उवाच । इत्येवं च मिषं कृत्वा सुष्वाप पुरुषस्तदा । तद्वृत्तमखिलं ज्ञातुमद्भुतं विस्मयावहम्
សូតាបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ បុរសនោះបានបង្កើតលេសមួយ ហើយដេកលក់នៅពេលនោះ ដើម្បីចង់ដឹងរឿងរ៉ាវទាំងមូល ដែលអស្ចារ្យ និងបង្កើតការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 40
दोहनस्य तदा काले ब्राह्मणः स्वसुतं प्रति । उवाच गंतुकामश्च कार्यार्थं कुत्रचिच्च सः
បន្ទាប់មក នៅពេលបោសទឹកដោះគោ ព្រះព្រាហ្មណ៍នោះ ដោយចង់ទៅកន្លែងណាមួយ ដើម្បីការងារចាំបាច់ បាននិយាយទៅកាន់កូនប្រុសរបស់ខ្លួន។
Verse 41
पितोवाच । मया तु गम्यते पुत्र कार्यार्थं कुत्रचित्पुनः । धेनुर्दोह्या त्वया वत्स सावधानादियं निजा
ឪពុកបាននិយាយថា៖ «កូនអើយ ឪពុកត្រូវទៅកន្លែងណាមួយម្ដងទៀត ដើម្បីការងារចាំបាច់។ កូនស្រឡាញ់អើយ ចូរបោសទឹកដោះគោនេះដោយប្រុងប្រយ័ត្ន—វាជាគោរបស់យើងផ្ទាល់»។
Verse 42
सूत उवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणवरस्स जगाम च कुत्रचित् । पुत्रः समुत्थितस्तत्र वत्सं च मुक्तवांस्तदा
សូតបាននិយាយថា៖ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរនោះ បានចេញទៅកន្លែងណាមួយ។ បន្ទាប់មក កូនប្រុសបានក្រោកឡើងនៅទីនោះ ហើយនៅពេលនោះឯង បានដោះកូនគោចេញ។
Verse 43
माता च तस्य दोहार्थमाजगाम स्वयन्तदा । द्विजपुत्रस्तदा वत्सं खिन्नं कीलेन ताडितम्
នៅពេលនោះឯង ម្តាយរបស់គាត់បានមកដោយខ្លួនឯង ដើម្បីបោសទឹកដោះគោ។ នៅពេលនោះ កូនប្រុសព្រាហ្មណ៍បានឃើញកូនគោអស់កម្លាំង ហើយត្រូវបានវាយដោយដំបងឈើ (គោល)។
Verse 44
बंधनार्थं हि गोः पार्श्वमनयद्दुग्धलालसः । पुनर्गौश्च तदा क्रुद्धा शृंगेनाताडयच्च तम्
ដោយលោភចង់បានទឹកដោះ គាត់បានចូលទៅជិតចំហៀងគោ ដើម្បីចងវា។ តែគោនោះក៏ខឹង ហើយវាយគាត់ម្តងទៀតដោយស្នែង។
Verse 45
पपात मूर्च्छां संप्राप्य सोपि मर्मणि ताडितः । लोकाश्च मिलितास्तत्र गवा बालो विहिंसितः
ត្រូវគេវាយប៉ះចំណុចសំខាន់ គាត់ក៏ដួលចុះ ដោយសន្លប់។ មនុស្សទាំងឡាយបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅទីនោះ ហើយក្មេងប្រុសត្រូវគោធ្វើអន្តរាយ។
Verse 46
जलं जलं वदन्तस्ते पित्राद्या यत्र संस्थिताः । यत्नश्च क्रियते यावत्तावद्बालो मृतस्तदा
នៅទីនោះ ដែលពិត្រ (បិត្រទេវ) និងវិញ្ញាណបុព្វបុរសផ្សេងៗស្ថិតនៅ ពួកគេបានស្រែកថា «ទឹក! ទឹក!» ហើយខណៈដែលកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែង ក្មេងនោះបានស្លាប់នៅក្នុងចន្លោះពេលនោះឯង។
Verse 47
मृते च बालके तत्र हाहाकारो महानभूत् । तन्माता दुःखिता ह्यासीद्रुरोद च पुनः पुनः
ពេលក្មេងនោះស្លាប់នៅទីនោះ សំឡេងហៅហ៊ូរំលែកទុក្ខយ៉ាងធំបានកើតឡើង។ ម្តាយរបស់គាត់ត្រូវទុក្ខសោកគ្របដណ្តប់ ហើយយំសោកម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 48
किं करोमि क्व गच्छामि को मे दुःखं व्यपोहति । रुदित्वेति तदा गां च ताडयित्वा व्यमोचयत्
«ខ្ញុំត្រូវធ្វើអ្វី? ខ្ញុំត្រូវទៅណា? អ្នកណានឹងបំបាត់ទុក្ខសោករបស់ខ្ញុំ?»—យំដូច្នេះហើយ គាត់បានវាយគោ ហើយបណ្តេញនាងឲ្យចេញទៅ។
Verse 49
श्वेतवर्णा तदा सा गौर्द्रुतं श्यामा व्यदृश्यत । अहो च दृश्यतां लोकाश्चुक्रुशुश्च परस्परम्
បន្ទាប់មក គោនោះដែលមានពណ៌ស បានបង្ហាញខ្លួនជាពណ៌ខ្មៅភ្លាមៗ។ «អូហូ! មើលទៅ!»—មនុស្សទាំងឡាយបានស្រែកប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមកដោយភ្ញាក់ផ្អើល។
Verse 50
ब्राह्मणश्च तदा पान्र्थौ दृष्ट्वाश्चर्यं विनिर्गतः । यत्र गौश्च गतस्तत्र तामनु ब्राह्मणो गतः
នៅពេលនោះ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលកំពុងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ បានចេញមកក្រៅ ពេលឃើញហេតុការណ៍អស្ចារ្យនោះ។ ទៅកន្លែងណាដែលគោទៅ ព្រះព្រាហ្មណ៍ក៏ដើរតាមនាងទៅទីនោះ។
Verse 51
ऊर्ध्वपुच्छं तदा कृत्वा शीघ्रं गौर्नर्मदां प्रति । आगत्य नन्दिकस्यास्य समीपे नर्मदाजले
បន្ទាប់មក គោនោះលើកកន្ទុយឡើងខ្ពស់ ហើយប្រញាប់ទៅកាន់ទន្លេនರ್ಮទា។ ដល់ទឹកនર્મទា នាងបានចូលទៅជិតព្រះនន្ទិកេស្វរ (នន្ទី) ហើយស្ថិតនៅក្បែរព្រះអង្គនៅទីនោះ។
Verse 52
संनिमज्य त्रिवारं तु श्वेतत्वं च गता हि सा । यथागतं गता सा च ब्राह्मणो विस्मयं गतः
នាងបានលិចខ្លួនក្នុងទឹកបីដង ហើយពិតជាប្រែជាពណ៌សភ្លឺរលោង ដូចបានបរិសុទ្ធ។ បន្ទាប់មក នាងត្រឡប់ទៅដូចដែលបានមក ហើយព្រះព្រាហ្មណ៍មានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 53
अहो धन्यतमं तीर्थं ब्रह्महत्यानिवारणम् । स्वयं ममज्ज तत्रासौ ब्राह्मणस्सेवकस्तथा
«អហោ! ទីរថនេះពិតជាមានព្រះពរ ឧត្តមបំផុត ជាទីសក្ការៈ ដែលបំបាត់បាបធំដូចបាបសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍។ នៅទីនោះ សេវកព្រាហ្មណ៍នោះផ្ទាល់ក៏បានងូតលិចខ្លួនដែរ»។
Verse 54
निमज्ज्य हि गतौ तौ च प्रशंसन्तौ नदी च ताम् । मार्गे च मिलिता काचित्सुन्दरी भूषणान्विता
ពួកគេទាំងពីរ បានលិចខ្លួនងូតទឹករួច ហើយបន្តដំណើរទៅមុខ ដោយសរសើរទន្លេនោះ។ នៅលើផ្លូវ ពួកគេបានជួបនារីស្រស់ស្អាតម្នាក់ តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការពេញលេញ។
Verse 55
तयोक्तं तं च भोः पांथ कुतो यासि सुविस्मितः । सत्यं ब्रूहि च्छलं त्यक्त्वा विप्रवर्य ममाग्रतः
នាងបាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា «ឱ អ្នកដំណើរ អ្នកទៅណា ដោយចិត្តភាន់ច្រឡំដូច្នេះ? ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ចូរលះបោកបញ្ឆោតទាំងអស់ ហើយនិយាយសេចក្តីពិតនៅមុខខ្ញុំ»។
Verse 56
सूत उवाच । एवं वचस्तदा श्रुत्वा द्विजेनोक्तं यथातथम् । पुनश्चायं द्विजस्तत्र स्त्रियोक्तः स्थीयतां त्वया
សូតាបាននិយាយថា៖ ពេលបានឮពាក្យទាំងនោះ ប្រាហ្មណ៍បានឆ្លើយតាមពិតដូចដែលមាន។ បន្ទាប់មក នៅទីនោះឯង ស្ត្រីនោះបាននិយាយទៅកាន់ប្រាហ្មណ៍ម្តងទៀតថា «អ្នកគួរតែស្នាក់នៅទីនេះ»។
Verse 57
तयोक्तं च समाकर्ण्य स्थितस्य ब्राह्मणस्ततः । प्रत्युवाच विनीतात्मा कथ्यते किं वदेति च
ពេលបានឮពាក្យដែលពួកនាងបាននិយាយ ប្រាហ្មណ៍ដែលឈរនៅទីនោះ ដោយចិត្តទន់ភ្លន់ បានឆ្លើយថា «តើកំពុងនិយាយអ្វី? អ្នកចង់ប្រកាសអ្វី?»។
Verse 58
सा चाह पुनरेवात्र त्वया दृष्टं स्थलं च यत् । तत्राधुना क्षिपास्थीनि मातुः किं गम्यतेऽन्यतः
នាងបាននិយាយម្តងទៀតថា «ទីនេះឯង គឺជាកន្លែងដែលអ្នកបានឃើញ និងត្រូវបានបង្ហាញ។ ឥឡូវនេះ ចូរបោះឆ្អឹងរបស់មាតានៅទីនេះ—ហេតុអ្វីត្រូវទៅកន្លែងផ្សេងទៀត?»។
Verse 59
तव माता पान्थवर्य्य साक्षाद्दिव्यमयं वरम् । देहं धृत्वा द्रुतं साक्षाच्छंभोर्यास्यति सद्गतिम्
ឱ អ្នកដំណើរដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ម្តាយរបស់អ្នក នឹងទទួលយករាងកាយដ៏ព្រះសិរី ពិតជាទេវភាព ហើយដោយព្រះសម្ភូផ្ទាល់ នាងនឹងឈានដល់ស្ថានភាពដ៏ប្រសើរបំផុតយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
Verse 60
वैशाखे चैव संप्राप्ते सप्तम्याश्च दिने शुभे । सितेपक्षे सदा गंगा ह्यायाति द्विजसत्तम
ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ពេលខែវៃសាខាមកដល់ នៅថ្ងៃសប្តមីដ៏មង្គល ក្នុងពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ ព្រះគង្គាតែងតែបង្ហាញខ្លួនជានិច្ច។
Verse 61
अद्यैव सप्तमी या सा गंगारूपास्ति तत्र वै । इत्युक्त्वान्तर्दधे देवी सा गंगा मुनिसत्तमाः
«ថ្ងៃសប្តមីនោះឯង មានស្ថិតនៅទីនោះពិតប្រាកដ ក្នុងរូបនៃព្រះគង្គា»។ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះនាងគង្គា បានលាក់ខ្លួនបាត់ពីភ្នែក ឱ មហាមុនី។
Verse 62
निवृत्तश्च द्विजः सोपि मात्रस्थ्यर्द्धं स्ववस्त्रतः । क्षिपेद्यावत्तत्र तीर्थे तावच्चित्रमभूत्तदा
ព្រាហ្មណ៍នោះក៏ត្រឡប់មកវិញ ហើយយកពីក្រណាត់ខ្លួនឯងបានតែបន្តិចបន្តួច បោះចូលទៅក្នុងទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធនោះតាមដែលអាច។ ហើយដរាបណាគាត់បោះចូលទៅក្នុងទីរត្ថនោះ ដរាបនោះក៏មានអ чуд្ឆរិយៈអស្ចារ្យកើតឡើងនៅទីនោះ។
Verse 63
दिव्यदेहत्वमापन्ना स्वमाता च व्यदृश्यत । धन्योसि कृतकृत्योसि पवित्रं च कुलं त्वया
បន្ទាប់មក មាតារបស់គាត់ផ្ទាល់បានបង្ហាញខ្លួន ដោយបានទទួលរាងកាយទិវ្យ ហើយនាងបានមានពាក្យថា៖ «អ្នកជាអ្នកមានពរ; កិច្ចជីវិតរបស់អ្នកបានសម្រេចហើយ។ ដោយសារអ្នក វង្សត្រកូលនេះក៏បានបរិសុទ្ធផងដែរ»។
Verse 64
धनं धान्यं तथा चायुर्वंशो वै वर्द्धतां तव । इत्याशिषं मुहुर्दत्त्वा स्वपुत्राय दिवं गता
នាងបានប្រទានពរថា៖ «សូមឲ្យទ្រព្យសម្បត្តិ និងស្រូវអង្កររបស់អ្នកកើនឡើងជានិច្ច; សូមឲ្យអាយុកាល និងវង្សត្រកូលរបស់អ្នករីកចម្រើនពិតប្រាកដ»។ ដោយប្រទានពរនេះម្តងហើយម្តងទៀតដល់កូនប្រុសរបស់នាង នាងបានទៅកាន់ស្ថានសួគ៌។
Verse 65
तत्र भुक्त्वा सुखं भूरि चिरकालं महोत्तमम् । शंकरस्य प्रसादेन गता सा ह्युत्तमां गतिम्
នៅទីនោះ នាងបានសោយសុខដ៏ច្រើន និងឧត្តមយ៉ាងខ្លាំង អស់រយៈកាលយូរ។ ហើយដោយព្រះគុណរបស់ព្រះសង្ករៈ នាងបានឈានដល់គតិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត (មោក្សៈ) ពិតប្រាកដ។
Verse 66
ब्राह्मणश्च सुतस्तस्याः क्षिप्त्वास्थीनि पुनस्ततः । प्रसन्नमानसोऽभूत्स शुद्धात्मा स्वगृहं गतः
បន្ទាប់មក ព្រាហ្មណ៍នោះ ជាកូនប្រុសនៃនារីនោះ បានយកឆ្អឹងទាំងឡាយទៅធ្វើពិធីតាមគ្រប់គ្រាន់ម្ដងទៀត។ ចិត្តគាត់ស្ងប់សុខ បរិសុទ្ធក្នុងអាត្មា ហើយត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួន។
A didactic household narrative: a brāhmaṇa’s attempt to milk a cow leads to conflict with the calf and a moment of anger, after which the cow’s lament and the calf’s questioning frame the moral-theological point that everyday actions—especially involving sacred animals—carry karmic weight within the Nandikeśvara-liṅga māhātmya context.
The cow and calf function as moral-ritual symbols: gauḥ signifies auspiciousness and sanctity, the calf embodies dependency and innocence, and the act of milking represents extraction of sustenance that must be governed by dharmic restraint. The narrative uses rodana (weeping) and krodha (anger) to mark the boundary between ritually legitimate action and ethically corrosive impulse.
No anthropomorphic manifestation is foregrounded in the sampled verses; the chapter is embedded in the Nandikeśvara-liṅga-māhātmya frame (per the colophon), indicating Śiva’s presence primarily through the liṅga as the sacral axis that contextualizes merit, expiation, and the promised svarga-gati outcome.