Shloka 5

न्यासवर्णनम् (Nyāsa-varṇanam) — Description of Nyāsa in the Saṃnyāsa Procedure

Devanagari script

त्रिकोणवृत्तं बाह्ये तु चतुरस्रात्मकं क्रमात् । अभ्यर्च्योमिति साधारं स्थाप्य शंखं समर्चयेत्

Transliteration

trikoṇavṛttaṃ bāhye tu caturasrātmakaṃ kramāt | abhyarcyomiti sādhāraṃ sthāpya śaṃkhaṃ samarcayet

Translation

នៅខាងក្រៅ គួររៀបចំគំនូសបូជាតាមលំដាប់ ជាទ្រីកោណ និងរង្វង់ ហើយបន្តជាចតុរាស្រ (ការ៉េ)។ បន្ទាប់ពីបូជាដោយមន្ត្រ «អោម» ហើយ គួរដាក់ស័ង្ខ (សំបកខ្យង) លើមូលដ្ឋានរបស់វា និងបូជាឲ្យបានសមគួរ។

Word by Word

• त्रि-कोण-वृत्तम्: a triangular circle/figure (three-cornered)
• त्रि-कोण-वृत्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + कोण (प्रातिपदिक) + वृत्त (प्रातिपदिक/कृदन्त, √वृत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (त्रयः कोणाः यस्य तत्)

• बाह्ये: in the outer (area)
• बाह्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: बाह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; “in the outer (part)”

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (but/indeed)

• चतुरस्र-आत्मकम्: square in nature
• चतुरस्र-आत्मकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चतुरस्र (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (चतुरस्रं स्वरूपं यस्य तत्)

• क्रमात्: in due order; sequentially
• क्रमात्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम्; क्रियाविशेषण (in order/gradually)

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि√अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — “having worshipped”

• ॐ: Om
• ॐ: Karana (करण)
• Type: Indeclinable
• Root: ॐ (अव्यय/प्रणव)
• Form: अव्यय; प्रणव-बीजाक्षर (sacred syllable)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरणार्थक निपात

• साधारम्: with a base/support; common
• साधारम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: साधार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; “with support/common base” (qualifying an implied object, e.g., mantra/nyāsa/maṇḍala-part)

• स्थाप्य: having placed/established
• स्थाप्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — “having स्थापित/placed”

• शङ्खम्: conch
• शङ्खम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शङ्ख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• समर्चयेत्: should worship
• समर्चयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्√अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; “should worship duly”

Speaker

Suta Goswami (narrating the Kailasa Samhita’s ritual instructions to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Mantra Metadata

Mantra: oṃ (praṇava)

Type: gayatri

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse emphasizes ordered sacred space: geometric forms (triangle, circle, square) symbolize structured purification and containment of divine presence, and the mantra “Om” sanctifies the rite so the worship becomes fit for approaching Shiva (Pati) with disciplined devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It outlines preparatory upachara for Saguna Shiva worship—establishing a consecrated mandala and venerating the conch used for ritual water offerings (abhisheka and sprinkling). Such supports and vessels are treated as sacred auxiliaries to Linga-puja.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Create the prescribed mandala in sequence, invoke sanctity with “Om,” then install the conch on a clean pedestal and worship it as a purified instrument for Shiva’s abhisheka and auspicious sprinkling.