Rig Veda 5.33.1: Mandala 5, Sukta 33, Mantra 1

Sukta 5.33

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

महि महे तवसे दीध्ये नॄनिन्द्रायेत्था तवसे अतव्यान् । यो अस्मै सुमतिं वाजसातौ स्तुतो जने समर्यश्चिकेत ॥

Transliteration

máhi mahé távasé dīdhye nṝ́n indrā́ye'tthā́ távasé átavyān | yó asmai sumatíṃ vā́ja-sātau stutó jáne samaryáś cikéta ||

Translation

I kindle a mighty hymn for the great Might, for Indra—thus for the strength that is not to be surpassed. He who, praised among men, awakens in the winning of plenitude the good mind for the seeker, truly becomes known as the fighter in the battle.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• महि: greatly, mightily
• महि: विशेषण-भावः (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; महत्-प्रातिपदिकस्य नपुंसक-एकवचन/अव्यय-प्रयोगः)

• महे: to the great
• महे: सम्प्रदान (तवसे इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• तवसे: for strength, for might
• तवसे: सम्प्रदान (दीध्ये इत्यस्य; ‘बलाय’)
• Type: Noun
• Root: तवस् (प्रातिपदिक; ‘बलम्’)

• दीध्ये: I have kindled/roused (my hymn), I have set (my thought)
• दीध्ये: कर्तृ (अहं—वक्ता)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु; वेदिक-रूपम्: दीध्यते/दीध्ये)

• नॄन्: men, heroes
• नॄन्: कर्म (इन्द्रस्य विषयः/प्रशस्तव्याः)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान (दीध्ये इत्यस्य; ‘इन्द्राय’)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इत्था: thus, in this manner
• इत्था: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• तवसे: for (his) might
• तवसे: सम्प्रदान (इन्द्राय—‘बलाय’)
• Type: Noun
• Root: तवस् (प्रातिपदिक)

• अतव्यान्: unassailable, not-to-be-overpowered
• अतव्यान्: कर्म (नॄन्—‘अतव्यान्’)
• Type: Adjective
• Root: अतव्य (प्रातिपदिक; ‘अतव्य’ = न तव्यम्/अतव्यः ‘अप्राप्य/अदुर्गमः’ इत्यर्थे; वेदिक-विशेषण)

• यः: who
• यः: कर्तृ (चिकेत इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान (ददाति/प्रयच्छति इत्यर्थे निहितम्)
• Type: Pronoun
• Root: अयम्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुमतिम्: good thought, favor
• सुमतिम्: कर्म (प्राप्तव्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: सु- + मति (प्रातिपदिक)

• वाजसातौ: in the winning of the prize (in contest/battle)
• वाजसातौ: अधिकरण (युद्धे/स्पर्धायाम्)
• Type: Noun
• Root: वाज- + साति (प्रातिपदिक; ‘वाजसाति’ = ‘प्राइज-विनिङ्/विजय’)

• स्तुतः: praised
• स्तुतः: कर्तृ (यः…चिकेत; ‘स्तुतः’)
• Type: Participle
• Root: स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)

• जने: among people
• जने: अधिकरण (जनसमूहे/लोकमध्ये)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• समर्यः: warlike, battle-ready
• समर्यः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: समर्य (प्रातिपदिक; ‘समर्य’ = ‘युद्धशील/समर-सम्बद्ध’)

• चिकेत: has perceived, knows, is renowned/recognized
• चिकेत: कर्तृ (यः)
• Type: Verb
• Root: चित् (धातु; ‘to perceive/notice/understand’)