Rig Veda 3.56.8: Mandala 3, Sukta 56, Mantra 8

Sukta 3.56

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Savitṛ / the divine triad of sovereign powers (interpretable as Ādityas in a triadic form)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिरुत्तमा दूणशा रोचनानि त्रयो राजन्त्यसुरस्य वीराः । ऋतावान इषिरा दूळभासस्त्रिरा दिवो विदथे सन्तु देवाः ॥

Transliteration

trír uttamā́ dūṇáśā rocanā́ni tráyo rājanty ásurasya vīrā́ḥ | ṛtā́vān iṣirā́ dūḷábhāsas trír ā́ divó vidáthē santu devā́ḥ ||

Translation

Thrice are the highest luminous realms, hard to assail; three are the heroes of the Asura who reign there. Possessed of the Right, impetuous and difficult to overcome—may these gods come thrice from heaven into the session of our offering.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adhikaraṇa (आवृत्त्यर्थ-क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)

• उत्तमा: highest
• उत्तमा: Kartā (विशेष्य-सम्बन्धः; ‘रोचनानि’ इत्यस्य विशेषण-भावः)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक; उच्/उद् + तमप्)

• दूणशा: in wondrous/strange wise
• दूणशा: Adhikaraṇa (प्रकार-क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूणशा (अव्यय; ‘दूण’/‘दूणस्’ इत्यस्य अव्ययीभाव-प्रयोगः, RV-विशेष)

• रोचनानि: luminous realms / lights
• रोचनानि: Kartā
• Type: Noun
• Root: रोचन (प्रातिपदिक; √रुच् ‘दीप्तौ’)

• त्रयः: three
• त्रयः: Kartā (विशेष्य ‘वीराः’)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• राजन्ति: shine / rule
• राजन्ति: Kriyā (मुख्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √राज् (दीप्तौ/ईश्वरे) → राजन्ति

• असुरस्य: of the Asura (lord)
• असुरस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः ‘वीराः’)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• वीराः: heroes
• वीराः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• ऋतावानः: possessing ṛta (cosmic order)
• ऋतावानः: Kartā (विशेष्य ‘देवाः’)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक; ऋत + वन्)

• इषिराः: vigorous / impetuous
• इषिराः: Kartā (विशेष्य ‘देवाः’)
• Type: Adjective
• Root: इषिर (प्रातिपदिक)

• दूळभासः: hard to assail / hard to overcome
• दूळभासः: Kartā (विशेष्य ‘देवाः’)
• Type: Adjective
• Root: दूळभास (प्रातिपदिक; ‘दूळभ’ + आस्/आस (प्रत्यय), RV-विशेषण)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adhikaraṇa (आवृत्त्यर्थ-क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)

• आ: hither / unto
• आ: Upasarga (क्रियाविशेषकः; ‘सन्तु’ इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• दिवः: from heaven / of heaven
• दिवः: Apādāna (उत्पत्तिस्थान/स्रोतः; ‘दिवः’ = from heaven) / Sambandha
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक ‘दिव्/द्यौ’)

• विदथे: in the rite / at the assembly
• विदथे: Adhikaraṇa (स्थान/अवसरः)
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• सन्तु: let (them) be
• सन्तु: Kriyā (आशीर्वचनात्मक-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘भू’ → सन्तु

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)