Rig Veda 10.48.2 — Mandala 10, Sukta 48, Mantra 2
Sukta 10.48
Devata: Indra (self-proclamation with mythic references to Trita, Dadhīci, Mātariśvan)
Samhita Patha (Devanagari)
अहमिन्द्रो रोधो वक्षो अथर्वणस्त्रिताय गा अजनयमहेरधि । अहं दस्युभ्यः परि नृम्णमा ददे गोत्रा शिक्षन्दधीचे मातरिश्वने ॥
Transliteration
ahám índro ródho vákṣo átharvaṇas tritā́ya gā́ ajanayam áher ádhi | aháṃ dásyubhyaḥ pári nṛ́mṇam ā́ dade gotrā́ śíkṣan dadhī́ce mātáriśvane ||
Translation
I am Indra, the resisting barrier and the widening breast of Atharvan-power; for Trita I brought forth the rays of Light from over the serpent. I set strength around against the dasyus; and I taught the hidden pens to Dadhīci for Mātariśvan—so the secret Fire may be borne.
Word by Word
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (अहम्-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रोधःa barrier, obstruction
रोधः:
कर्म (अहम्…[अस्मि] इति निहित-क्रियायाः विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootरोधस् (प्रातिपदिक)
वक्षःchest; breast (strength)
वक्षः:
कर्म/विधेय-नाम (अहम्…[अस्मि] इति)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
अथर्वणःof Atharvan
अथर्वणः:
सम्बन्ध (त्रिताय इत्यस्य/गाः इत्यस्य सन्दर्भे)
TypeNoun
Rootअथर्वन् (प्रातिपदिक)
त्रितायfor Trita
त्रिताय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper name)
Rootत्रित (प्रातिपदिक)
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अजनयम्I generated, produced
अजनयम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनयति) [णिच्]
अहेःof the serpent (Ahi)
अहेः:
अपादान/सम्बन्ध (अधि इत्यनेन सह: ‘अहेः अधि’ = ‘अहेः उपरि/अधिष्ठानात्’)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
अधिupon, over; from on
अधि:
अधिकरण-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दस्युभ्यःto/for the Dasyus
दस्युभ्यः:
सम्प्रदान (परि-निर्दिष्ट-परिसर/विषयः)
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
परिaround; away from; completely
परि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
नृम्णम्manly might, heroic power
नृम्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनृम्ण (प्रातिपदिक)
आtowards, forth
आ:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
ददेI have given / I gave
ददे:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (ददाति)
गोत्राcow-pens; enclosures (of cows)
गोत्रा:
कर्म
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
शिक्षन्teaching; instructing
शिक्षन्:
कर्तृ-विशेषण (अहम् इत्यस्य)
TypeParticiple
Root√शिक्ष् (शिक्षते/शिक्षति) → वर्तमान-कृदन्त
दधीचेto Dadhīci
दधीचे:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper name)
Rootदधीचि (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
मातरिश्वनेto Mātariśvan
मातरिश्वने:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper name)
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव/ऋषिनाम)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.