Shloka 33

दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः

Commissioning the Southern Search for Sītā

Devanagari script

ततस्तमप्यतिक्रम्य वैद्युतो नाम पर्वतः।।।सर्वकामफलैर्वृक्षै स्सर्वकालमनोहरैः।

Transliteration

tatas tam apy atikramya vaidyuto nāma parvataḥ || 4.41.33 ||

sarvakāmaphalair vṛkṣaiḥ sarvakāla-manoharaiḥ |

Translation

បន្ទាប់មក ពេលឆ្លងកាត់ភ្នំនោះទៅទៀត អ្នកនឹងដល់ភ្នំឈ្មោះ វៃទ្យុតៈ ដែលពោរពេញដោយដើមឈើផ្តល់ផ្លែសម្រេចបំណងគ្រប់យ៉ាង ហើយស្រស់ស្អាតគួរចិត្តគ្រប់រដូវកាល។

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (locative adverb)

• भुक्त्वा: having eaten
• भुक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having eaten’

• वरार्हाणि: choice, excellent
• वरार्हाणि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः = ‘वराणि अर्हाणि’ (worthy of the best/choice)

• मूलानि: roots
• मूलानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• फलानि: fruits
• फलानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• मधूनि: honeys
• मधूनि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having drunk’

• मुख्यानि: best, excellent
• मुख्यानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; मधूनि-विशेषण

• परम्: further
• परम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (adverbial accusative), ‘further/onward’

• गच्छत: go
• गच्छत: Vidhi (विधि) / Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• वानराः: O monkeys
• वानराः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे प्रयोगः

Context

'Beyond that mountain lies Vaidyuta, a hill with trees yielding lovely fruits in all seasons which can satisfy all desires.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is sustained by hope: the righteous journey includes moments of replenishment—nature’s abundance supports those engaged in dutiful striving.

What is the narrative situation?

Sugrīva continues mapping the southern route, describing a fertile, pleasing mountain that the party will encounter.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness balanced with wise refreshment: the journey is long, so the searchers are guided toward places that can restore strength.