Home›Ramayana›Kishkindha Kanda›Sarga 30›Shloka 54
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 54

Devanagari script

मीनोपसन्दर्शितमेखलानांनदीवधूनां गतयोऽद्य मन्दाः।कान्तोपभुक्तालसगामिनीनांप्रभातकालेष्विव कामिनीनाम्।।

Transliteration

mīnopasandarśita-mekhalānāṃ nadī-vadhūnāṃ gatayo ’dya mandāḥ | kāntopabhuktālasagāminīnāṃ prabhāta-kāleṣv iva kāminīnām ||

Translation

ថ្ងៃនេះ “ក្រមុំទន្លេ” ទាំងឡាយ ដែលបង្ហាញត្រីៗដូចជាខ្សែក្រវាត់នៅចង្កេះ ហូរយឺតៗយ៉ាងទន់ភ្លន់—ដូចនារីអ្នកស្នេហ៍នៅពេលព្រលឹម ដែលដើរយឺតស្រពិចស្រពិល បន្ទាប់ពីបានរីករាយជាមួយអ្នកជាទីស្រឡាញ់។

Word by Word
मीन-उपसन्दर्शित-मेखलानाम्of (rivers) whose girdles are shown by fishes
मीन-उपसन्दर्शित-मेखलानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमीन (प्रातिपदिक) + उपसन्दर्शित (कृदन्त) + मेखला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘मीनैः उपसन्दर्शिता मेखला यसाम्’
नदी-वधूनाम्of the river-brides
नदी-वधूनाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुषः—‘नद्यः एव वध्वः’ (river-brides)
गतयःmovements/flows
गतयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अद्यnow/today
अद्य:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
मन्दाःslow, gentle
मन्दाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (agreeing with गतयः)
कान्त-उपभुक्त-आलस-गामिनीनाम्of women who move languidly after being enjoyed by their lovers
कान्त-उपभुक्त-आलस-गामिनीनाम्:
Upamana-sambandha (उपमान-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकान्त (प्रातिपदिक) + उपभुक्त (कृदन्त) + आलस (प्रातिपदिक) + गामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘कान्तेन उपभुक्ताः (उपभोगेन) आलसगामिन्यः यासाम्’
प्रभात-कालेषुin the morning times
प्रभात-कालेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभात (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘प्रभातस्य कालेषु’
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
कामिनीनाम्of amorous women
कामिनीनाम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootकामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; उपमान (women as comparison)
Context

'Now the river-brides, displaying their girdles of fish, have slowed down like the gait of sensuous ladies in the early morning, exhausted by sexual pleasures.

Characters & Entities
R
Rama
L
Lakshmana
M
mīna (fish)

FAQs

Dharma is expressed indirectly: truthful perception (satya) of changing conditions—here, rivers calming after rains—supports right timing and steadiness in conduct.

Rama continues describing autumnal changes; the rivers’ reduced current signals the monsoon’s retreat.

Rama’s sensitivity and reflective awareness—he translates natural change into meaningful guidance for the journey and the search.

←Previous Verse
Next Verse→