Shloka 9

The Greatness of Prayāga

Merits of Māgha Rites and Northern River Fords

Devanagari script

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहंस्नानस्य तत्फलम् । गंगायमुनयोर्मध्ये पंचाग्निं यस्तु साधयेत्

Transliteration

prayāge māghamāse tu tryahaṃsnānasya tatphalam | gaṃgāyamunayormadhye paṃcāgniṃ yastu sādhayet

Translation

នៅប្រយាគ ក្នុងខែមាឃ អ្នកណាដែលអនុវត្តតបៈ «ភ្លើងប្រាំ» (pañcāgni) នៅចន្លោះគង្គា និងយមុនា នឹងបានផលបុណ្យស្មើនឹងការងូតទឹកបីថ្ងៃ។

Word by Word

• प्रयागे: at Prayāga
• प्रयागे: अधिकरण (place)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; देशवाचक-सप्तमी

• माघ-मासे: in the month of Māgha
• माघ-मासे: अधिकरण (time)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारय (माघः मासः)

• तु: indeed, but
• तु: सम्बन्धसूचक (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)

• त्रि-अह-स्नानस्य: of the three-day bathing (rite)
• त्रि-अह-स्नानस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + अहन् (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्र्यहं स्नानम् = three-day bath)

• तत्: that
• तत्: विशेषण (determiner)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (demonstrative)

• फलम्: fruit, result
• फलम्: वाक्यविषय (subject/topic)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• गङ्गा-यमुनयोः: of the Gaṅgā and Yamunā
• गङ्गा-यमुनयोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + यमुना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व

• मध्ये: in the middle, between
• मध्ये: अधिकरण (place)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• पञ्च-अग्निम्: the five fires (pañcāgni observance)
• पञ्च-अग्निम्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समास (पञ्च अग्नयः यस्य/यत्र)

• यः: who
• यः: कर्ता (Karta/subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तु: indeed
• तु: सम्बन्धसूचक (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• साधयेत्: should perform/accomplish
• साधयेत्: क्रिया (verb)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Not specified in the provided excerpt (contextual dialogue not given).

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: माघमासे = माघ-मासे; त्र्यहंस्नानस्य = त्रि-अह-स्नानस्य; तत्फलम् = तत् फलम्; गंगायमुनयोर्मध्ये = गङ्गा-यमुनयोः मध्ये; यस्तु = यः तु

Characters & Entities

• Prayāga
• Māgha (month)
• Gaṅgā
• Yamunā
• Pañcāgni (five-fires austerity)

FAQs

What does this verse say about spiritual merit at Prayāga in Māgha?

It states that in the month of Māgha, performing the pañcāgni (five-fires) austerity between the Gaṅgā and Yamunā yields merit equivalent to the fruit of bathing for three days.

Why are the Gaṅgā and Yamunā mentioned together here?

They mark the sacred zone of Prayāga—classically understood as the confluence region—highlighting the tirtha’s sanctity and the special efficacy of practices performed there.

What ethical or spiritual lesson is implied by comparing bathing and austerity?

The verse emphasizes disciplined practice (tapas) and intentional observance in a holy place and time, suggesting that sincere, embodied effort is a potent means to spiritual merit.