Shloka 128

Viśokā Dvādaśī Vow, Guḍa-Dhenū (Jaggery-Cow) Gift, and Śaila-Dāna (Mountain-Charity) Rites

Devanagari script

चतुर्थांशेन विष्कंभपर्वतान्कारयेत्पृथक् । विधानं पूर्ववत्कुर्याद्ब्रह्मादीनां च सर्वदा

Transliteration

caturthāṃśena viṣkaṃbhaparvatānkārayetpṛthak | vidhānaṃ pūrvavatkuryādbrahmādīnāṃ ca sarvadā

Translation

ដោយប្រើចំណែកមួយភាគបួន គួរបង្កើតភ្នំវិષ្កម្ភៈ ដោយបំបែកធ្វើជាផ្នែកៗ។ ហើយគួរធ្វើវិធាន/ការរៀបចំពិធីសម្រាប់ព្រះព្រហ្មា និងទេវតាផ្សេងៗ ជានិច្ច ដូចមុន។

Word by Word

• चतुर्थांशेन: with a fourth part
• चतुर्थांशेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्थ (संख्या-प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; चतुर्थ-अंश इति षष्ठी-तत्पुरुषः (चतुर्थस्य अंशेन)

• विष्कंभपर्वतान्: supporting mountains
• विष्कंभपर्वतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्कम्भ (प्रातिपदिक) + पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विष्कम्भ-पर्वत इति तत्पुरुषः (supporting mountains)

• कारयेत्: should have made
• कारयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) (णिच् causative: कारय)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिच्-प्रयोगः

• पृथक्: separately
• पृथक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषणम् (separately)

• विधानम्: arrangement; procedure
• विधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• पूर्ववत्: as before
• पूर्ववत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्ववत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; तुलनावाचक क्रियाविशेषणम् (as before)

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• ब्रह्मादीनाम्: of Brahmā and others
• ब्रह्मादीनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; ब्रह्म-आदि इति तत्पुरुषः (Brahmā and others)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Kala-adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषणम् (always)

Speaker

Unspecified (narrative instruction within the Adhyāya; likely within the Pulastya–Bhīṣma dialogue frame typical to Sṛṣṭikhaṇḍa)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: mountain

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: विष्कंभपर्वतान्कारयेत्पृथक् = विष्कंभपर्वतान् + कारयेत् + पृथक्; पूर्ववत्कुर्याद्ब्रह्मादीनां = पूर्ववत् + कुर्यात् + ब्रह्मादीनाम्

Characters & Entities

• Brahmā

FAQs

What are the “Viṣkambha mountains” in this verse?

They are a named set of mountains referenced in the text’s cosmographic/creative layout, here treated as items to be fashioned distinctly as part of the described arrangement.

What does “one-fourth” (caturthāṁśa) indicate here?

It indicates a proportional measure used in the construction or description—i.e., these mountains are to be made at a quarter of the previously implied standard or unit.

Why does the verse say to do the vidhāna “as before” (pūrvavat)?

It signals procedural continuity: the same previously stated method is to be applied again for Brahmā and related figures, without introducing a new ritual or arrangement.