Shloka 92

Vrata–Dāna Compendium at Puṣkara: Puṣpavāhana’s Account and the Ṣaṣṭhī-vrata Purification Rite

Devanagari script

एतद्रुद्रव्रतं नाम सदा कल्याणकारकम् । वर्जयेच्चतुरो मासान्यस्तु गन्धानुलेपनम्

Transliteration

etadrudravrataṃ nāma sadā kalyāṇakārakam | varjayeccaturo māsānyastu gandhānulepanam

Translation

នេះហៅថា «រុទ្រ-វ្រត» ដែលជាមូលហេតុនៃសេចក្តីមង្គលជានិច្ច។ អ្នកដែលអនុវត្តវា គួរជៀសវាងរយៈពេលបួនខែពីការលាបទឹកអប់ និងគ្រឿងក្រអូប។

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम विशेषण

• रुद्रव्रतम्: Rudra-vow
• रुद्रव्रतम्: Visheshya (Apposition/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-व्रत (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य व्रतम्)

• नाम: called/indeed
• नाम: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (indeed/called)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (always)

• कल्याणकारकम्: bringing auspiciousness
• कल्याणकारकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कल्याण-कारक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्याणस्य कारकम्)

• वर्जयेत्: should avoid
• वर्जयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• चतुरः: four
• चतुरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• मासान्: months
• मासान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)

• तु: however/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक (but/indeed)

• गन्धानुलेपनम्: application of perfumes
• गन्धानुलेपनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गन्ध-अनुलेपन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गन्धानाम् अनुलेपनम्)

Speaker

Not explicitly stated in the provided excerpt (contextual narrator/instructor within Sṛṣṭikhaṇḍa).

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: एतत्+रुद्रव्रतम् → एतद्रुद्रव्रतम्; वर्जयेत्+चतुरः → वर्जयेच्चतुरः; मासान्+यः → मासान्यः; यः+तु → यस्तु

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)

FAQs

What practice does this verse prescribe for the Rudra-vrata?

It prescribes a restraint: for four months, the observer should avoid applying perfumes or fragrant unguents (gandhānulepana).

Why would abstaining from perfumes bes be part of a vrata?

Such abstention functions as tapas (austerity) and sense-restraint, shifting attention from bodily adornment toward disciplined devotion associated here with Rudra (Śiva).

What is the core ethical or spiritual lesson in this shloka?

Auspicious results are linked to disciplined self-restraint: sincere vows are supported by giving up luxuries and cultivating simplicity for a defined period.