Adhyaya 13

Verse 1

सोमशर्मोवाच । लक्षणं ब्रह्मचर्यस्य तन्मे विस्तरतो वद । कीदृशं ब्रह्मचर्यं च यदि जानासि भामिनि

សោមសර්មា បាននិយាយថា៖ «សូមប្រាប់ខ្ញុំដោយលម្អិតអំពីលក្ខណៈកំណត់នៃ ព្រហ្មចរិយា។ ហើយបើអ្នកដឹងទេ នារីដ៏ស្រស់ស្អាត អ្នកប្រាប់ផងថា ព្រហ្មចរិយា មានរបៀបដូចម្តេច?»

Verse 2

नित्यं सत्ये रतिर्यस्य पुण्यात्मा तुष्टितां व्रजेत् । ऋतौ प्राप्ते व्रजेन्नारीं स्वीयां दोषविवर्जितः

បុរសមានបុណ្យ ដែលមានសេចក្តីរីករាយជានិច្ចក្នុងសច្ចៈ នឹងឈានដល់សន្តោស។ ពេលរដូវសមគួរមកដល់ គាត់គួរចូលទៅរកភរិយារបស់ខ្លួន ដោយគ្មានកំហុស។

Verse 3

स्वकुलस्य सदाचारं कदानैव विमुंचति । एतदेव समाख्यातं गृहस्थस्य द्विजोत्तम

គាត់មិនគួរលះបង់សទាចារ្យល្អប្រពៃនៃវង្សត្រកូលរបស់ខ្លួនឡើយ មិនថាពេលណាក៏ដោយ។ ឱ ទ្វិជោត្តម នេះហើយត្រូវបានប្រកាសថា ជាច្បាប់សារសំខាន់សម្រាប់គ្រហស្ថ។

Verse 4

ब्रह्मचर्यं मया प्रोक्तं गृहिणामुत्तमं किल । यतीनां तु प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

ខ្ញុំបានពោលរួចហើយអំពីព្រហ្មចរិយាដ៏ប្រសើរសម្រាប់គ្រហស្ថ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់វិន័យសម្រាប់យតី (អ្នកបួស) សូមស្តាប់ពាក្យដែលខ្ញុំប្រាប់។

Verse 5

दमसत्यसमायुक्तः पापाद्भीतस्तु सर्वदा । भार्यासंगं वर्जयित्वा ध्यानज्ञानप्रतिष्ठितः

ដោយប្រកបដោយការគ្រប់គ្រងខ្លួន និងសច្ចៈ ហើយខ្លាចបាបជានិច្ច គាត់លះបង់ការចងចិត្តក្នុងការស្និទ្ធស្នាលជាមួយភរិយា ហើយតាំងមាំក្នុងសមាធិ និងជំនាញដឹងខាងវិញ្ញាណ។

Verse 6

यतीनां ब्रह्मचर्यं च समाख्यातं तवाग्रतः । तप एव प्रवक्ष्यामि तन्मेनिगदतः शृणु

ឱអ្នកជាទីគោរព ខ្ញុំបានពន្យល់រួចហើយនៅចំពោះមុខអ្នកអំពីព្រហ្មចរិយា (brahmacarya) របស់យតី។ ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងពោលជាពិសេសអំពីតបៈ (tapas); សូមស្តាប់ខ្ញុំខណៈខ្ញុំពណ៌នា។

Verse 7

आचारेण प्रवर्तेत कामक्रोधविवर्जितः । प्राणिनामुपकाराय संस्थितौद्यमावृतः

គួរប្រព្រឹត្តតាមអាចារ្យធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវ ដោយលះបង់កាម និងកំហឹង។ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងឡាយ គួរតាំងខ្លួនឲ្យមាំមួនក្នុងការខិតខំប្រឹងប្រែងជានិច្ច។

Verse 8

तप एवं समाख्यातं सत्यमेवं वदाम्यहम् । परद्रव्येष्वलोलुप्त्वं परस्त्रीषु तथैव च

តបៈត្រូវបានកំណត់ដូច្នេះ—ខ្ញុំប្រកាសជាសេចក្តីពិតថា៖ មិនលោភលន់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃ និងដូចគ្នានោះ ត្រូវសង្រ្គោះចិត្តចំពោះភរិយារបស់អ្នកដទៃ។

Verse 9

दृष्ट्वा मतिर्न यस्य स्यात्स सत्यः परिकीर्तितः । दानमेव प्रवक्ष्यामि येन जीवंति मानवाः

អ្នកណាដែលបញ្ញាមិនរអិលរអួត បន្ទាប់ពីបានឃើញ (សេចក្តីពិត) គេតែងសរសើរថាជាមនុស្សសច្ចៈ។ ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីទានតែប៉ុណ្ណោះ ដែលជាអ្វីធ្វើឲ្យមនុស្សរស់នៅបាន។

Verse 10

आत्मसौख्यं प्रतीच्छेद्यः स इहैव परत्र वा । अन्नस्यापि महादानं सुखस्यैव ध्रुवस्य वा

គួរទទួលយក និងស្វែងរកសុខកល្យាណពិតរបស់ខ្លួន ទាំងក្នុងលោកនេះ ឬក្នុងលោកក្រោយ។ សូម្បីតែទានដ៏ធំគឺការផ្តល់អាហារ ក៏ជាទាននៃសុខដែរ—សុខដែលប្រាកដ និងមាំមួនយូរអង្វែង។

Verse 11

ग्रासमात्रं तथा देयं क्षुधार्ताय न संशयः । दत्ते सति महत्पुण्यममृतं सोश्नुते सदा

ចំពោះអ្នកដែលរងទុក្ខដោយសារអត់ឃ្លាន គួរផ្តល់សូម្បីតែមាត់មួយ—គ្មានសង្ស័យ។ ពេលបានឲ្យ នឹងកើតបុណ្យធំ ហើយអ្នកឲ្យតែងបានសោយផលអម្រឹត គឺរង្វាន់អមតៈជានិច្ច។

Verse 12

दिनेदिने प्रदातव्यं यथाविभवसंभवम् । तृणं शय्यां च वचनं गृहच्छायां सुशीतलाम्

រៀងរាល់ថ្ងៃ គួរធ្វើទានតាមសមត្ថភាព—សូម្បីតែស្មៅធម្មតា កន្លែងដេក ពាក្យពេចន៍ទន់ភ្លន់ និងម្លប់ត្រជាក់ស្រួលនៃផ្ទះខ្លួន។

Verse 13

भूमिमापस्तथा चान्नं प्रियवाक्यमनुत्तमम् । आसनं वचनालापं कौटिल्येन विवर्जितम्

ចូរផ្តល់កន្លែងស្នាក់នៅ ទឹក និងអាហារ ដល់ភ្ញៀវ; និយាយពាក្យពេចន៍ផ្អែមល្ហែមដ៏ប្រសើរ; ផ្តល់កៅអី និងសន្ទនា—ឲ្យឆ្ងាយពីល្បិចកល និងការបោកបញ្ឆោតទាំងអស់។

Verse 14

आत्मनो जीवनार्थाय नित्यमेव करोति यः । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य एवं दानं ददाति यः

អ្នកណាដែលធ្វើការងារជានិច្ចដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតខ្លួន ហើយបានបូជាទេវតា និងបិត្រ (បុព្វបុរស) តាមវិធីសាស្ត្រ រួចហើយផ្តល់ទានដូច្នេះ។

Verse 15

इहैव मोदते सो वै परत्र हि तथैव च । अवंध्यं दिवसं यो वै दानाध्ययनकर्मभिः

គាត់រីករាយនៅក្នុងជីវិតនេះផ្ទាល់ ហើយនៅលោកក្រោយក៏ដូចគ្នា—អ្នកណាដែលមិនឲ្យថ្ងៃរបស់ខ្លួនឥតប្រយោជន៍ ដោយការធ្វើទាន ការសិក្សាព្រះធម៌ និងកិច្ចការធម៌។

Verse 16

प्रकुर्यान्मानुषो भूत्वा स देवो नात्र संशयः । नियमं च प्रवक्ष्यामि धर्मसाधनमुत्तमम्

អ្នកណា កើតជាមនុស្សហើយអនុវត្តកិច្ចនេះ នោះប្រាកដជាក្លាយជាដូចទេវតា—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងប្រកាស “និយម” វិន័យដ៏ឧត្តម ជាមធ្យោបាយខ្ពស់បំផុតសម្រាប់សម្រេចធម៌។

Verse 17

देवानां ब्राह्मणानां च पूजास्वभिरतो हि यः । नित्यं नियमसंयुक्तो दानव्रतेषु सुव्रत

អ្នកណាដែលស្មោះស្ម័គ្រក្នុងការបូជាទេវតា និងព្រះព្រាហ្មណ៍ ដែលភ្ជាប់ជានិច្ចនឹងនិយម និងមាំមួនក្នុងវ្រតៈនៃទាន—អ្នកនោះហើយជាមនុស្សមានវ្រតៈដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។

Verse 18

उपकारेषु पुण्येषु नियमोऽयं प्रकीर्तितः । क्षमारूपं प्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तम

និយមនេះ ត្រូវបានប្រកាសស្តីពីបុណ្យនៃការជួយឧបការ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីសភាពនៃ “ក្សមា” គឺការអត់ឱនអភ័យទោស—សូមស្តាប់ ឱ ទ្វិជសត្តម។

Verse 19

पराक्रोशं हि संश्रुत्य ताडिते सति केनचित् । क्रोधं न चैव गच्छेत्तु ताडितो न हि ताडयेत्

ទោះបានឮពាក្យជេរប្រមាថយ៉ាងខ្លាំង និងទោះត្រូវអ្នកណាម្នាក់វាយ ក៏កុំឲ្យចិត្តធ្លាក់ចូលកំហឹងឡើយ; ព្រោះអ្នកដែលត្រូវវាយហើយ មិនគួរវាយតប។

Verse 20

सहिष्णुः स्यात्स धर्मात्मा नहि रागं प्रयाति च । समश्नाति परं सौख्यमिह चामुत्र वापि च

បុគ្គលមានចិត្តធម៌ គួរតែអត់ធ្មត់; គេមិនធ្លាក់ចូលក្នុងរាគៈ និងការចងចិត្តឡើយ។ គេរីករាយនឹងសុខដ៏ខ្ពស់បំផុត—ទាំងក្នុងលោកនេះ និងក្នុងលោកក្រោយផងដែរ។

Verse 21

एवं क्षमा समाख्याता शौचमेवं वदाम्यहम् । सबाह्याभ्यंतरे यो वै शुद्धो रागविवर्जितः

ដូច្នេះ ក្ឝមា (ការអត់ឱន/អភ័យទោស) ត្រូវបានពន្យល់រួចហើយ; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពី សោច (ភាពបរិសុទ្ធ)។ អ្នកណាស្អាតទាំងខាងក្រៅ និងខាងក្នុង ឥតមានរាគៈ និងការចងចិត្ត—នោះហើយជាបរិសុទ្ធពិត។

Verse 22

स्नानाचमनकैरेव व्यवहारेण वर्तते । शौचमेवं समाख्यातमहिंसां तु वदाम्यहम्

ដោយការងូតទឹក ការធ្វើអាចមន (ស្រូបទឹកបរិសុទ្ធ) និងការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវក្នុងកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃ មនុស្សរក្សា សោច ឲ្យមាន។ ដូច្នេះ សោច បានពន្យល់រួច; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពី អហിംសា (មិនបង្កហិង្សា)។

Verse 23

तृणमपि विना कार्यञ्छेत्तव्यं न विजानता । अहिंसानिरतो भूयाद्यथात्मनि तथापरे

មិនដឹងថា សូម្បីតែស្លឹកស្មៅមួយក៏មិនគួរកាត់ ដោយគ្មានហេតុចាំបាច់—អ្នកនោះគួរតែបន្ថែមការតាំងចិត្តក្នុង អហിംសា; ដូចម្តេចចំពោះខ្លួនឯង ក៏ដូច្នោះចំពោះអ្នកដទៃ។

Verse 24

शांतिमेव प्रक्ष्यामि शांत्या सुखं समश्नुते । शांतिरेव प्रकर्तव्या क्लेशान्नैव परित्यजेत्

ខ្ញុំនឹងប្រកាសតែ សន្តិ ប៉ុណ្ណោះ; ដោយសន្តិ មនុស្សទទួលរសជាតិសុខពិត។ សន្តិ តែប៉ុណ្ណោះគួរតែបណ្តុះបណ្តាល—សូម្បីនៅក្នុងទុក្ខលំបាក ក៏កុំបោះបង់។

Verse 25

भूतवैरं विसृज्यैव मन एवं प्रकारयेत् । एवं शांतिः समाख्याता अस्तेयं तु वदाम्यहम्

ដោយបោះបង់សត្រូវចិត្តចំពោះសត្វមានជីវិតទាំងអស់ ហើយហ្វឹកហាត់ចិត្តឲ្យទៅតាមនេះ។ ដូច្នេះ សន្តិ ត្រូវបានពន្យល់រួច; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលអំពី អស្តេយ (មិនលួច)។

Verse 26

परस्वं नैव हर्तव्यं परजाया तथैव च । मनोभिर्वचनैः कायैर्मन एवं प्रकारयेत्

មិនគួរលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃឡើយ ហើយក៏មិនគួររំលោភកិត្តិយសភរិយារបស់អ្នកដទៃដែរ។ ចូរបង្ហាត់ចិត្តឲ្យស្ថិតក្នុងធម៌ ដើម្បីឲ្យគំនិត ពាក្យ និងកាយកម្ម ប្រព្រឹត្តតាមនេះ។

Verse 27

दममेव प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजसत्तम । दमनादिंद्रियाणां वै मनसोपि विकारिणः

ឱ ទ្វិជសត្តម! ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពី “ដម” គឺការសង្រ្គោះខ្លួន។ ដោយទប់ស្កាត់ឥន្ទ្រីយ៍ ទោះជាចិត្តដែលងាយប្រែប្រួលក៏ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រង។

Verse 28

औद्धत्यं नाशयेत्तेषां स चैतन्यो वशी तदा । शुश्रूषां तु प्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रेषु यादृशी

គួរបំផ្លាញភាពអួតអាងរបស់វាទាំងនោះ; បន្ទាប់មក បុគ្គលមានសតិដឹង និងសង្រ្គោះខ្លួន នឹងក្លាយជាម្ចាស់លើខ្លួនឯង។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពី “សុស្រូសា” គឺសេវាកម្មដោយសេចក្តីគោរព ដូចដែលមានក្នុងធម្មសាស្ត្រ។

Verse 29

पूर्वाचार्यैर्यथा प्रोक्ता तामेवं प्रवदाम्यहम् । वाचा देहेन मनसा गुरुकार्यं प्रसाधयेत्

ដូចដែលអាចារ្យបុរាណបានបង្រៀន ខ្ញុំក៏ប្រកាសដូច្នោះដែរ៖ គួរបំពេញកិច្ចការរបស់គ្រូ (គុរុ) ដោយពាក្យសម្តី ដោយកាយ និងដោយចិត្ត។

Verse 30

जायतेऽनुग्रहो यत्र शुश्रूषा सा निगद्यते । सांगो धर्मः समाख्यातस्तवाग्रे द्विजसत्तम

សេវាកម្មណាដែលបណ្តាលឲ្យកើតមានអនុគ្រោះ (ព្រះគុណ) សេវាកម្មនោះហៅថា “សុស្រូសា”។ ឱ ទ្វិជសត្តម! ខ្ញុំបានពន្យល់ធម៌ជាមួយនឹងអង្គប្រកប និងការអនុវត្តគាំទ្រទាំងឡាយដល់អ្នកហើយ។

Verse 31

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि श्रोतुमिच्छसि यत्पते । ईदृशे चापि धर्मे तु वर्तते यो नरः सदा

ឱ​ព្រះអម្ចាស់ បើ​អ្នក​ប្រាថ្នា​ស្តាប់ ខ្ញុំ​នឹង​ប្រាប់​បន្ថែម—អំពី​មនុស្ស​ដែល​តែងតែ​ឈរមាំ​ក្នុង​ធម៌​ដូច្នេះ​ជានិច្ច។

Verse 32

संसारे तस्य संभूतिः पुनरेव न जायते । स्वर्गं गच्छति धर्मेण सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ក្នុង​វដ្ត​សង្សារ​នេះ គាត់​មិន​កើត​ម្ដង​ទៀត​ទេ។ ដោយ​អានុភាព​នៃ​ធម៌ គាត់​ទៅ​សួគ៌—នេះ​ជា​សច្ចៈ ខ្ញុំ​និយាយ​សច្ចៈ​សច្ចៈ។

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाप्राज्ञ धर्ममेव व्रजस्व हि । सर्वं हि प्राप्यते कांत यदसाध्यं महीतले

ដឹង​ដូច្នេះ​ហើយ ឱ​មហាប្រាជ្ញា ចូរ​ទៅ​តាម​ធម៌​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ ឱ​អ្នក​ជា​ទី​ស្រឡាញ់ អ្វីៗ​ទាំងអស់​អាច​ទទួល​បាន—លើ​ផែនដី​នេះ​មាន​អ្វី​មិន​អាច​សម្រេច​បាន​ឬ?

Verse 34

धर्मप्रसादतस्तस्मात्कुरु वाक्यं ममैव हि । भार्यायास्तुवचः श्रुत्वा सोमशर्मा सुबुद्धिमान्

ដូច្នេះ ដោយ​ព្រះគុណ​នៃ​ធម៌ ចូរ​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ​របស់​ខ្ញុំ​ឲ្យ​បាន​ពិត។ ពេល​ស្តាប់​ពាក្យ​ភរិយា​ហើយ សោមសរមា អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា និង​វិនិច្ឆ័យ​ល្អ (ក៏​ទទួល​យក)។

Verse 35

पुनः प्रोवाच तां भार्यां सुमनां धर्मवादिनीम्

បន្ទាប់មក គាត់​បាន​និយាយ​ម្ដង​ទៀត​ទៅ​កាន់​ភរិយា​របស់​គាត់ សុមនា—នារី​ដែល​និយាយ​អំពី​ធម៌។