Shloka 64

Adhyaya 39 — Funeral Rites

Sanskrit

अनुरागी जनो याति परोक्षे गुणकीर्तनम् ।

न बभ्यति च सत्त्वानि सिद्धेर्लक्षणमुत्तमम् ॥

Transliteration

anurāgī jano yāti parokṣe guṇa-kīrtanam /

na babhyati ca sattvāni siddher lakṣaṇam uttamam //

Translation

មនុស្សនឹងក្លាយជាមិត្តស្និទ្ធ ហើយសូម្បីតែពេលគាត់អវត្តមាន ក៏និយាយសរសើរគុណធម៌របស់គាត់។ ហើយសត្វមានជីវិតទាំងឡាយមិនភ័យខ្លាចគាត់ទេ។ នេះជាសញ្ញាដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃការសម្រេចសិទ្ធិ (siddhi)។

Word by Word

• अनुरागी: affectionate/attached
• अनुरागी: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुरागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (जनस्य)

• जनः: a person
• जनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• याति: goes/turns to
• याति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• परोक्षे: in absence/behind one’s back
• परोक्षे: अधिकरण (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: परोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• गुण-कीर्तनम्: praising (others’) virtues
• गुण-कीर्तनम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुण + कीर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः

• न: not
• न: निषेध (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• बभ्यति: fears
• बभ्यति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: भ्यै/भि (धातु; ‘to fear’)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• सत्त्वानि: beings/creatures
• सत्त्वानि: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• सिद्धेः: of accomplishment/perfection
• सिद्धेः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• लक्षणम्: a sign
• लक्षणम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (लक्षणस्य)

Speakers

• Instructional discourse within Jaḍopākhyāna (yoga-teaching voice addressing the king)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Yoga
• Siddhi indicators
• Sattvic presence
• Non-threatening charisma

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

A genuine yogic state expresses as harmlessness and beneficence: others feel safe, and praise arises naturally without self-advertisement.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ethical-psychological yogic teaching; not pancalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

Fearlessness in others suggests the yogin’s prāṇa is non-agitating; a stabilized field of mind (citta) is perceived by living beings as ‘abhaya’ (non-threat).