Shloka 115
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
मलयं चापि पश्यामि पारियात्र च पर्वतम् | एते चान्ये च बहवो यावन्त: पृथिवीधरा:
malayaṃ cāpi paśyāmi pāriyātraṃ ca parvatam | ete cānye ca bahavo yāvantaḥ pṛthivīdharāḥ ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំក៏បានឃើញជួរភ្នំមលយ និងភ្នំបារិយាត្រ ហើយក៏បានឃើញភ្នំជាច្រើនទៀត—ច្រើនដល់ថ្នាក់ជាអ្នកទ្រទ្រង់ផែនដី។ ខណៈដែលខ្ញុំដើរវិលវល់នៅក្នុងពោះនៃកុមារមហាត្មានោះ ភ្នំធំៗទាំងឡាយបានបង្ហាញខ្លួនដល់ខ្ញុំ សុទ្ធតែតុបតែងដោយរតនៈនានា—បង្ហាញថាពិភពលោកទាំងមូល និងភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋរបស់វា អាចស្ថិតនៅក្នុងរាងកាយអស្ចារ្យតែមួយ ហើយទស្សនៈរបស់អ្នកឃើញពង្រីកឡើងដោយការអត់ធ្មត់ និងការសង្កេតយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the vastness and sacred order of the world (mountains as ‘earth-bearers’) and frames it as an object of contemplative vision; endurance and attentive witnessing allow the narrator to perceive the cosmos even in an extraordinary, constrained situation.
The speaker narrates a marvel: while moving about inside the belly of a wondrous child, he beholds major mountain ranges—Malaya, Pāriyātra, and many others—suggesting a contained yet complete vision of the world’s geography.