Shloka 22
धृतराष्ट्रस्य बलाबलचिन्ता
Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Strength and Preference for Śama
क्षयोदयो<यं सुमहान् कुरूणां प्रत्युपस्थित: । अस्य चेत् कलहस्यान्त: शमादन्यो न विद्यते,“कौरवोंके लिये यह महान् विनाशका अवसर उपस्थित हुआ है। तात! यदि इस कलहका अन्त करनेके लिये संधिके सिवा और कोई उपाय नहीं है तो मुझे सदा संधिकी ही बात अच्छी लगती है; कुन्तीपुत्रोंके साथ युद्ध छेड़ना ठीक नहीं है। मैं सदा पाण्डवोंको कौरवोंसे अधिक शक्तिशाली मानता हूँ”
kṣayodayo ’yaṃ sumahān kurūṇāṃ pratyupasthitaḥ | asya cet kalahasyāntaḥ śamād anyo na vidyate ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ចំណុចបត់ដ៏ធំ នៃការបាត់បង់ និងការរញ្ជួយ បានមកដល់លើកុរុ។ ប្រសិនបើការបញ្ចប់ជម្លោះនេះ មិនអាចសម្រេចបានដោយវិធីណាផ្សេងក្រៅពីការសម្របសម្រួល និងការចរចាសន្តិភាពទេ នោះសន្តិភាពតែមួយគត់ហាក់ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ខ្ញុំ។ ការបង្កសង្គ្រាមជាមួយកូនប្រុសកុនទី មិនសមរម្យឡើយ; ខ្ញុំតែងចាត់ទុកបណ្ឌវាខ្លាំងជាងកౌរវ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When a conflict threatens collective ruin, dharma favors śama—restraint, pacification, and settlement—over escalation into war, especially when war is both morally improper and strategically disastrous.
The narrator frames the Kuru situation as a decisive crisis: destruction is imminent unless the quarrel is ended through peace-making. The statement also underscores the perceived superiority of the Pāṇḍavas, warning against initiating war with them.