Shloka 25
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
चक्षु:श्रोत्रे नासिका त्वक् च जिद्दा ज्ञानस्यैतान्यायतनानि जन््तो: । तानि प्रीतान्येव तृष्णाक्षयान्ते तान्यव्यथो दुःखहीन: प्रणुद्यात्
sañjaya uvāca |
cakṣuḥ-śrotre nāsikā tvak ca jihvā jñānasyaitāny āyatanāni jantoḥ |
tāni prītāny eva tṛṣṇākṣayānte tāny avyatho duḥkhahīnaḥ praṇudyāt ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ភ្នែក និងត្រចៀក ច្រមុះ ស្បែក និងអណ្តាត—ទាំងនេះជាទីតាំងដែលសត្វមានជីវិតទទួលបានចំណេះដឹងអំពីវត្ថុអារម្មណ៍។ ពេលបំបាត់សេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានរួច អង្គធាតុទាំងនេះនៅស្ងប់ស្ងាត់ និងពេញចិត្តដោយធម្មជាតិ។ ដូច្នេះ មនុស្សគួរតែគ្មានការរំខានក្នុងចិត្ត និងគ្មានទុក្ខវេទនា ហើយទប់ស្កាត់ បង្រួមអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ដើម្បីឲ្យសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានរលត់ទៅ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches indriya-nigraha (restraint of the senses) as a practical means to end tṛṣṇā (craving). When craving ceases, the senses become naturally settled; thus one should, without inner turmoil, curb their outward rush toward objects.
Sañjaya is presenting a reflective, ethical instruction within Udyoga Parva’s counsel-oriented context, emphasizing inner discipline—control of the five sense-faculties—as foundational for freedom from suffering.