Shloka 17
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
स त्वमर्थ संशयितं विना तै- राशंससे पुत्रवशानुगो5स्य । अधर्मशब्दश्न महान् पृथिव्यां नेदं कर्म त्वत्समं भारताग्रय,भरतवंशशिरोमणे! आप इस समय अपने पुत्रोंके वशमें होकर पाण्डवोंको अलग करके अकेले उनकी सारी सम्पत्ति ले लेना चाहते हैं; पहले तो इसकी सफलतामें ही संदेह है। (और यदि आप सफल हो भी जाय॑ँ तो) इस भूमण्डलमें इस अधर्मके कारण आपकी बड़ी भारी निन््दा होगी। अतः यह कार्य कदापि आपके योग्य नहीं है
sa tvam artha-saṁśayitaṁ vinā tair āśaṁsase putra-vaśānugo 'si | adharma-śabdaś ca mahān pṛthivyāṁ nedaṁ karma tvat-samaṁ bhāratāgrya bharata-vaṁśa-śiromaṇe ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ព្រះអង្គដែលត្រូវកូនៗគ្រប់គ្រងចិត្ត នៅតែសង្ឃឹមយកទ្រព្យសម្បត្តិទាំងមូលរបស់បណ្ឌវ ដោយបំបែកពួកគេឲ្យឯកោ—ទោះបីជាការសម្រេចផែនការនោះក៏គួរឲ្យសង្ស័យ។ ហើយបើទោះជាព្រះអង្គសម្រេចបាន ក៏សម្លេង “អធម៌” នឹងលាន់លឺពេញផែនដី នាំមកនូវការអាម៉ាស់យ៉ាងធ្ងន់។ កិច្ចការបែបនេះ មិនសមនឹងព្រះអង្គទេ—ឯកឧត្តមក្នុងចំណោមពួកភារតៈ ជាគ្រឿងអលង្ការនៃវង្សភារតៈ។
संजय उवाच
Educational Q&A
A ruler must not let filial attachment override dharma: unjustly dispossessing others—especially by isolating them—invites both practical failure and lasting public condemnation. Moral legitimacy and reputation are integral to rightful kingship.
Sanjaya addresses Dhritarashtra, warning that under his sons’ influence he is entertaining a plan to exclude the Pandavas and take their wealth. Sanjaya stresses the plan’s uncertainty and, more importantly, the widespread blame of adharma it would bring, making it unworthy of Dhritarashtra’s stature.