Shloka 109

Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)

Devanagari script

नतु पर्यायधर्मेण सिद्धि प्राप्नोति मानव: । मनसैवानुकूलानि धातैव कुरुते वशे,“कोई भी मनुष्य नाममात्रके धर्मद्वारा सिद्धि नहीं पाता, केवल विधाता ही मानसिक संकल्पमात्रसे सबको अपने अनुकूल और अधीन कर लेता है

Transliteration

na tu paryāyadharmeṇa siddhiṁ prāpnoti mānavaḥ | manasaivānukūlāni dhātaiva kurute vaśe |

Translation

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «មនុស្សមិនអាចទទួលបានជោគជ័យពិត ដោយតែការបង្ហាញធម៌តាមទម្លាប់ ឬតាមឈ្មោះប៉ុណ្ណោះទេ។ មានតែវិធាតា—អ្នកកំណត់វាសនា—ប៉ុណ្ណោះ ដែលដោយកម្លាំងនៃសេចក្តីសម្រេចក្នុងចិត្ត អាចបង្រួមព្រឹត្តិការណ៍ និងសត្វលោកឲ្យទៅតាមអំណោយផល ហើយដាក់គ្រប់យ៉ាងក្រោមអំណាចរបស់ទ្រង់»។

Word by Word

nanot

tubut/indeed

paryāya-dharmeṇaby merely nominal/secondary dharma

siddhimsuccess/accomplishment

prāpnotiattains

mānavaḥa man/human

manasāby the mind

evaonly/indeed

anukūlānifavorable (things)

dhātāthe Ordainer/Creator (Fate)

evaonly/indeed

kurutemakes/causes

vaśein (his) control

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Dhātā (the Ordainer/Creator)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes