Shloka 14
उद्योगपर्व — अध्याय १४१: कर्ण–कृष्णसंवादः, उत्पात-स्वप्न-लक्षणानि
Karna–Krishna Dialogue: Omens and Dream-Signs
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे माद्रीपुत्रो महाबलौ । वाहिनी धार्तराष्ट्राणां क्षोभयन्तौ गजाविव,जब युद्धस्थलमें अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार प्रगाढ़ अवस्थाको पहुँच जायगा (जोर-जोरसे होने लगेगा) और शत्रुवीरोंके रथको नष्ट-भ्रष्ट करनेवाले महाबली माद्रीकुमार नकुल-सहदेव दो गजराजोंकी भाँति धृतराष्ट्रपुत्रोंकी सेनाको क्षुब्ध करने लगेंगे तथा जब तुम अपनी आँखोंसे यह अवस्था देखोगे, उस समय तुम्हारे सामने न सत्ययुग होगा, न त्रेता और न द्वापर ही रह जायगा
sañjaya uvāca | yadā drakṣyasi saṅgrāme mādrīputrau mahābalau | vāhinīṁ dhārtarāṣṭrāṇāṁ kṣobhayantau gajāv iva ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «នៅលើសមរភូមិ ពេលអ្នកឃើញកូនប្រុសទាំងពីររបស់ម៉ាទ្រី—នកុល និងសហទេវ—មានកម្លាំងមហិមា កំពុងកក្រើកបំភាន់កងទ័ពកូនប្រុសធ្រិតរាស្ត្រ ដូចដំរីធំពីរគូ នោះភាពពិតដ៏រឹងមាំនៃសង្គ្រាមនឹងបង្ហាញចំពោះភ្នែកអ្នក; នៅវេលានោះ គំនិតអំពីយុគធម៌នឹងមិននៅសល់ទៀតឡើយ—មានតែផលវិបាកដ៏តឹងរឹងនៃការជ្រើសសង្គ្រាមជំនួសការសម្របសម្រួលប៉ុណ្ណោះ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical consequence of choosing war: once battle is joined, ideals and comforting self-justifications collapse before the visible suffering and upheaval. Sañjaya’s warning implies that Dhṛtarāṣṭra’s failure to restrain adharma will culminate in an undeniable, irreversible reality on the battlefield.
Sañjaya describes a future battlefield scene to Dhṛtarāṣṭra: Nakula and Sahadeva, the powerful sons of Mādrī, will surge through and disrupt the Kaurava host, compared to two great elephants churning up a mass. It is a vivid foretelling meant to shake Dhṛtarāṣṭra out of complacency.