Shloka 9
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
यह तेरे लिये दर्शनीय पराक्रम करके दिखानेका मुख्य समय प्राप्त हुआ है। ऐसे समयमें भी यदि तू अपने कर्तव्यका पालन नहीं करेगा और तुझसे जैसी सम्भावना थी, उसके विपरीत स्वभावका परिचय देकर शत्रुओंके प्रति क्रूरतापूर्ण बर्ताव नहीं करेगा तो उस दशामें सब ओर तेरा अपयश फैल जायगा। संजय! ऐसे अवसरपर भी यदि मैं तुझे कुछ न कहूँ तो मेरा वह वात्सल्य गदहीके स्नेहके समान शक्तिहीन तथा निरर्थक होगा। अतः वत्स! साधु पुरुष जिसकी निन्दा करते हैं और मूर्ख मनुष्य ही जिसपर चलते हैं, उस मार्गको त्याग दे ।। अविद्या वै महत्यस्ति यामिमां संश्रिता: प्रजा: । तव स्याद् यदि सदृवृत्तं तेन मे त्वं प्रियो भवे:,प्रजाने जिसका आश्रय ले रखा है, वह तो बड़ी भारी अविद्या ही है। तू तो मुझे तभी प्रिय हो सकता है, जब तेरा आचरण सत्पुरुषोंके योग्य हो जाय
avidyā vai mahatī asti yām imāṁ saṁśritāḥ prajāḥ | tava syād yadi sadvṛttaṁ tena me tvaṁ priyo bhaveḥ ||
«ឥឡូវនេះ ជាពេលសំខាន់បំផុតដែលអ្នកត្រូវបង្ហាញវីរភាពឲ្យឃើញ។ បើនៅពេលនេះ អ្នកមិនប្រកាន់យកកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនទេ ហើយបង្ហាញសភាពផ្ទុយពីអ្វីដែលគេរំពឹង—មិនប្រព្រឹត្តយ៉ាងតឹងរឹងចំពោះសត្រូវ—នោះអព្យសនឹងរាលដាលទៅគ្រប់ទិស។ សញ្ជ័យអើយ បើនៅឱកាសនេះ ខ្ញុំមិននិយាយអ្វីទៅកាន់អ្នកទេ នោះសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ នឹងដូចស្នេហាលា—ខ្សោយ និងឥតប្រយោជន៍។ ដូច្នេះ កូនអើយ ចូរលះបង់ផ្លូវដែលសុជនតែងតែទោស និងមនុស្សល្ងង់ប៉ុណ្ណោះដែលដើរ។ អវិជ្ជាដ៏ធំមហិមា ពិតជាអ្វីដែលប្រជាជនទាំងនេះបានពឹងផ្អែក។ អ្នកនឹងជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ តែបើអាកប្បកិរិយារបស់អ្នកក្លាយជារបស់សុជន»។
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts avidyā (moral ignorance) with sadvṛtta (virtuous conduct): one becomes truly ‘dear’ and worthy only by aligning behavior with the standards of the good, not by following the misguided ways of the many.
In the tense lead-up to war (Udyoga Parva), a father-figure voice addresses his son, urging him to seize the decisive moment, fulfill his duty, and avoid the blameworthy path; the cited śloka underscores that the populace may cling to ignorance, but the son must adopt noble conduct.