Shloka 44
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
अनुतेनाभि भूतो 5 भूच्छक्र: परमदुर्मना: । त्रैशीर्षयाभिभूतश्च स पूर्व ब्रह्महत्यया,तत्पश्चात् धर्मज्ञ देवराजने तीनों लोकोंके श्रेष्ठ आराध्यदेव भगवान् विष्णुका पूजन किया। इस प्रकार देवताओंको भय देनेवाले महापराक्रमी वृत्रासुरके मारे जानेपर विश्वासघातरूपी असत्यसे अभिभूत होकर इन्द्र मन-ही-मन बहुत दुःखी हो गये। त्रिशिराके वधसे उत्पन्न हुई ब्रह्महत्याने तो उन्हें पहलेसे ही घेर रखा था
anūtenābhibhūto bhūcchakraḥ paramadurmanāḥ | traiśīrṣayābhibhūtaś ca sa pūrvaṁ brahmahatyayā ||
សាល្យៈបាននិយាយថា៖ ឥន្ទ្រា អ្នកកាន់វជ្រៈ ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយអសច្ចៈនោះ—អសច្ចៈដែលកើតពីការក្បត់—ហើយក្នុងចិត្តក្លាយជាខ្សោយសង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំង។ មុននេះផង បាប «ព្រហ្មហត្យា» ដែលកើតពីការសម្លាប់ត្រីសិរៈ បានចាប់ក្រវាត់ទ្រង់រួចហើយ; ហើយឥឡូវនេះ បន្ទាប់ពីសម្លាប់វ្រឹត្រាដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលធ្លាប់ធ្វើឲ្យទេវតាភ័យខ្លាច ការឈឺចាប់ក្នុងចិត្តរបស់ទ្រង់កាន់តែរឹតត្បិតឡើង។
शल्य उवाच
Educational Q&A
Even a victorious act can carry moral residue if it involves deceit or the killing of one protected by dharma; the verse highlights conscience, accountability, and the necessity of expiation when adharma taints action.
Śalya describes Indra’s inner turmoil: already burdened by brahmahatyā from killing Triśiras, Indra becomes further overwhelmed and despondent after the episode involving Vṛtra’s death, which is associated with betrayal/untruth.