Shloka 203
Saṃsāra-Gahana Allegory: The Brāhmaṇa in the Forest and Well (संसारगहन-आख्यान)
तत्रैव च मनुष्यस्य जीविताशा प्रतिष्ठिता । राजन्! उसे अपने उस संकटपूर्ण जीवनसे वैराग्य नहीं हुआ है। उस मनुष्यके मनमें वहीं उसी दशासे जीवित रहकर मधु पीते रहनेकी आशा जड़ जमाये हुए है
tatraiva ca manuṣyasya jīvitāśā pratiṣṭhitā | rājan!
សូម្បីតែនៅទីនោះ ក្នុងស្ថានភាពដដែលនោះ ក្តីសង្ឃឹមចង់រស់របស់មនុស្សម្នាក់ក៏នៅតែចាក់ឫសយ៉ាងមាំមួន។ ព្រះរាជា! គាត់មិនកើតវេរាគ្យចំពោះជីវិតដ៏គ្រោះថ្នាក់នោះទេ; ផ្ទុយទៅវិញ ចិត្តគាត់នៅតែជាប់ពាក់នឹងស្ថានភាពដដែល ដោយសង្ឃឹមថានឹងបន្តរស់នៅទីនោះ ហើយនៅតែចង់លិទ្ធរសជាតិផ្អែម—ស្វែងរកសុខសាន្តសូម្បីតែក្នុងគ្រោះថ្នាក់។
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura highlights the tenacity of attachment: even in a dangerous, miserable situation, a person’s craving to continue living and tasting pleasure remains deeply rooted. The ethical lesson is to recognize this clinging and cultivate discernment and dispassion rather than being driven by mere survival-impulse and sensory sweetness.
Vidura addresses the king and reflects on human nature: despite being trapped in a perilous condition, a person does not become detached; instead, hope of life stays fixed, and the mind continues to seek ‘honey’—small pleasures—within the same distressing state.