Shloka 2
Gāndhārī’s Grief, Vyāsa’s Pacification, and the Ethics of Retaliation (गान्धारी-शोकः शमोपदेशश्च)
वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! तदनन्तर सेवक-गण शौच-सम्बन्धी कार्य सम्पन्न करानेके लिये राजा धृतराष्ट्रकी सेवामें उपस्थित हुए। जब वे शौचकृत्य पूर्ण कर चुके, तब भगवान् मधुसूदनने फिर उनसे कहा-- ।। राजन्नधीता वेदास्ते शास्त्राणि विविधानि च । श्रुतानि च पुराणानि राजधर्माश्व केवला:,“राजन! आपने वेदों और नाना प्रकारके शास्त्रोंका अध्ययन किया है। सभी पुराणों और केवल राजधर्मोंका भी श्रवण किया है
vaiśampāyana uvāca—rājan! tad-anantaraṁ sevaka-gaṇaḥ śauca-sambandhī kāryaṁ sampādayituṁ rājā dhṛtarāṣṭrasya sevāyāṁ samupasthitaḥ. yadā te śauca-kṛtyaṁ paripūrṇaṁ kṛtavantaḥ, tadā bhagavān madhusūdanaḥ punar enam uvāca—|| rājan adhītā vedās te śāstrāṇi vividhāni ca | śrutāni ca purāṇāni rāja-dharmāś ca kevalāḥ ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! បន្ទាប់ពីនោះ អ្នកបម្រើបានមកបម្រើព្រះបាទ ធ្រឹតរាស្ត្រ ដើម្បីបញ្ចប់ពិធីសម្អាត។ ពេលព្រះអង្គបានបញ្ចប់កិច្ចសម្អាតរួចហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មធុសូទន បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះអង្គម្ដងទៀតថា៖ ‘ឱ ព្រះមហាក្សត្រ, ព្រះអង្គបានសិក្សាវេទ និងសាស្ត្រជាច្រើនប្រភេទ; ព្រះអង្គបានស្តាប់បុរាណ (ពុរាណ) ផងដែរ ហើយសូម្បីតែគោលការណ៍នៃរាជធម៌ទាំងមូលក៏បានស្តាប់រួចហើយ’»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Kṛṣṇa frames his forthcoming counsel by reminding Dhṛtarāṣṭra of his extensive learning—Vedas, śāstras, Purāṇas, and rāja-dharma—implying that true wisdom is tested in conduct, especially in moments of crisis and moral reckoning.
After attendants help Dhṛtarāṣṭra complete purification/cleansing rites, Kṛṣṇa (Madhusūdana) resumes speaking to him, beginning with a respectful address and a reminder of the king’s scriptural education as a prelude to ethical instruction.