Shloka 266
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
उदगाता तत्र संग्रामे त्रिसामा दुन्दुभि्न॑प । राजन! वाणीद्वारा ललकारने और महावतोंके अंकुशोंकी मार खानेपर हाथी जो चिग्घाड़ते हैं
udagātā tatra saṅgrāme trisāmā dundubhir nṛpa | rājan vāṇīdvārā lalakāraṇe ca mahāvatānām aṅkuśa-māra-khinnā gajānāṁ cicchāḍa-śabdaḥ kolāhala-karatala-dhvani-sahitaḥ sa yajñe vaṣaṭkāraḥ | nareśvara saṅgrāme yasyā dundubheḥ gambhīrā dhvaniḥ sa eva sāmavedasya trīṇi mantrāṇi paṭhan udagātā ||
អំបារីសាបាននិយាយថា៖ «ព្រះរាជា! ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ស្គរធំសង្គ្រាមឯងជាឧទ្គាត្រ (Udgātṛ) អ្នកច្រៀងសាមន៍បី។ សំឡេងហៅហ៊ោក្នុងមាត់ និងសំឡេងដំរីច្រៀងរំពងពេលត្រូវឈើចាក់ (អង្គុស) របស់មហាវត—រួមជាមួយកូឡាហល និងសំឡេងទះដៃរំពង—សុទ្ធតែក្លាយជា «វषट्कार» (vaṣaṭ-cry) ក្នុងយជ្ញានោះ។ ហើយឱ ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្ស! សំឡេងជ្រៅធ្ងន់របស់ស្គរសង្គ្រាមនោះ មិនមែនអ្វីផ្សេងទេ គឺឧទ្គាត្រដែលសូត្រសាមន៍បីបទ»។
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The verse reimagines the battlefield through the grammar of Vedic sacrifice: the drum becomes the Udgātṛ, and the cries and elephant-trumpeting become the vaṣaṭ-call. It highlights how kings and warriors interpret action through dharma and ritual categories, stressing the moral weight and solemnity of war.
Ambarīṣa addresses a king and describes the sounds of battle—shouts, clamor, clapping, elephant cries, and the deep drumbeat—mapping each onto elements of a yajña, especially the Udgātṛ’s Sāman chanting and the vaṣaṭ exclamation.