Shloka 17
Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)
सर्वे तथानुजीवेयुर्न कुर्यु: कर्म चेदिह । सर्व एव इमे लोका न भवेयुरसंशयम्,यदि ऐसी व्यवस्था न होती तो सब लोग भीख माँगकर ही गुजारा करते, कोई भी यहाँ कर्म नहीं करता। ऐसी दशामें ये सम्पूर्ण जगत्के लोग निःसंदेह नष्ट हो जाते
sarve tathānujīveyur na kuryuḥ karma ced iha | sarva eva ime lokā na bhaveyur asaṁśayam ||
ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ បើមនុស្សនៅទីនេះអាចរស់ដោយការពឹងលើការសុំទានប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនធ្វើការងារ នោះគ្មាននរណាម្នាក់នឹងប្រព្រឹត្តកិច្ចការណាមួយឡើយ។ ក្នុងស្ថានភាពដូច្នោះ ពិភពទាំងនេះ—របៀបរបបមនុស្សទាំងមូល—នឹងមិនអាចឋិតថេរបានទេ ដោយមិនសង្ស័យ។
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that society cannot be sustained if people abandon productive duty and try to live without work; the continuity of the world depends on everyone undertaking appropriate karma (responsible action).
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and the foundations of social stability; here he argues that a system that encourages non-workful subsistence would collapse society, so duty and labor are necessary for the world’s maintenance.