Shloka 19
Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)
स्थापयित्वा प्रजापाल पुत्र राज्ये च पाण्डव । अन्यगोत्रं प्रशस्तं वा क्षत्रियं क्षत्रियर्षभ
sthāpayitvā prajā-pāla putraṁ rājye ca pāṇḍava | anyagotraṁ praśastaṁ vā kṣatriyaṁ kṣatriyarṣabha ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ បណ្ឌវៈ អ្នកការពារប្រជារាស្ត្រ—ឱ វីរបុរសក្នុងចំណោមក្សត្រិយៈ! ក្រោយបានធានាសុវត្ថិភាពនៃរាជ្យដោយដាក់ព្រះរាជបុត្រឲ្យអង្គុយលើសិហាសន៍ ដើម្បីការពារប្រជាជន ព្រះមហាក្សត្រគួរប្រគល់អំណាចតាមកាលសម។ បើគ្មានបុត្រ ទើបគួរអភិសេកក្សត្រិយៈដ៏សមគួរពីវង្សផ្សេង ឲ្យឡើងអង្គុយលើរាជសិហាសន៍។ សេចក្តីបង្រៀនគឺថា រាជ្យជាការទុកចិត្តសម្រាប់ការពារប្រជា និងលើកស្ទួយធម៌ មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិឲ្យចាប់ជាប់; ការស្នងរាជ្យត្រូវរៀបចំដោយទំនួលខុសត្រូវ ដើម្បីឲ្យការគ្រប់គ្រងដោយសុចរិតបន្តដោយមិនរំខាន»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Kingship is a dharmic responsibility aimed at protecting subjects; therefore a ruler must ensure orderly succession—first by installing a son, and if none exists, by appointing a worthy kṣatriya from another lineage—so that righteous governance continues.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rāja-dharma. Here he gives a practical rule about transferring power: establish an heir to safeguard the realm, and if there is no son, enthrone a qualified kṣatriya from another gotra.