Shloka 34
Bhīṣma on the Śara-Śayyā: Yudhiṣṭhira and Kṛṣṇa Approach the Eldest for Śānti
प्रतिलोमप्रसूतानां वर्णानां चैव य: स्मृत:
pratilomaprasūtānāṃ varṇānāṃ caiva yaḥ smṛtaḥ | deśa-jāti-kula-dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ caiva vettha ha | vedeṣu pratipāditānāṃ śiṣṭaiś ca kathitānāṃ dharmāṇāṃ ca sadā vidvān asi ||
វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ «អ្នកមិនមែនមិនស្គាល់ទេ សូម្បីតែច្បាប់នៃការប្រព្រឹត្ត ដែលបានកំណត់សម្រាប់អ្នកដែលកើតពីសម្ព័ន្ធដែលគេរាប់ថា ‘ផ្ទុយនឹងលំដាប់’ និងសម្រាប់វណ្ណសង្ករដែលកើតឡើងដោយហេតុនោះ។ អ្នកដឹងច្បាស់អំពីលក្ខណៈបែងចែកនៃធម៌តាមដែនដី តាមជាតិ/សហគមន៍ និងតាមត្រកូល។ ហើយអ្នកបានស្ទាត់ជំនាញជាយូរមកហើយ ក្នុងធម៌ដែលវេទបានបង្រៀន និងដែលបុរសសុភាពរាបសារ និងអ្នកប្រាជ្ញបានបញ្ជាក់ដោយពាក្យ និងការប្រព្រឹត្ត។»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is understood through multiple authorities: Vedic teaching, Smṛti prescriptions, and the lived guidance of śiṣṭas (exemplary learned people), along with contextual duties tied to region, community, and lineage.
Vaiśampāyana emphasizes the listener’s competence in dharma-discourse, noting that the person addressed already knows even complex social-legal categories (mixed classes and ‘reverse-order’ births) and the markers of customary duties, preparing the ground for further instruction in Śānti Parva.