Shloka 36
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
यं सुरासुरगन्धर्वा: सिद्धा ऋषिमहोरगा: । प्रयता नित्यमर्चन्ति परमं दुः:खभेषजम्
yaṁ surāsura-gandharvāḥ siddhā ṛṣi-mahoragāḥ | prayatā nityam arcanti paramaṁ duḥkha-bheṣajam ||
ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំសូមជ្រកកោនព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី—ហរិ នារាយណ—ដែលទេវតា អសុរ គន្ធર્વ សិទ្ធ ឥសី និងនាគធំៗ ទាំងអស់ដែលបានសម្រួលចិត្ត និងកាយ សូមបូជាជានិច្ច; ព្រះអង្គជាឱសថដ៏អធិកសម្រាប់ជំងឺនៃទុក្ខ។ ទោះជាមានតែមួយ ក៏បង្ហាញជាច្រើនរូប; លើសពីអារម្មណ៍ ទើបហៅថា អធោក្ខជ; បំពេញបំណងអ្នកស្រឡាញ់; ជាឃ្លាំងសម្បត្តិនៃលោក ដែលសត្វទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងព្រះអង្គ; ជាសច្ចៈលើសពីសត् និងអសត्; គ្មានដើម កណ្ដាល ចុង; ទាំងទេវតា និងឥសីមិនអាចដឹងពេញលេញ; មិនអាចឃើញដោយភ្នែកសាច់ ឬដឹងដោយបញ្ញាឲ្យសព្វគ្រប់បាន។»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches śaraṇāgati—taking refuge in the Supreme (Hari Nārāyaṇa) as the ultimate cure for duḥkha. It emphasizes God’s transcendence beyond sensory grasp (Adhokṣaja), His being one yet manifesting in many forms, and His incomprehensibility to even gods and sages—thereby directing the listener toward devotion and inner discipline rather than mere intellectual or sensory certainty.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and the path to peace after the war. Here he offers a devotional praise and personal surrender to Hari Nārāyaṇa, describing how all classes of exalted beings worship Him and portraying the Lord as the supreme medicine for existential sorrow.