Shloka 86
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
त्रयो हि धातव: ख्याता: कर्मजा इति ते स्मृता: । पित्तं श्लेष्मा च वायुश्चव एब संघात उच्यते
trayo hi dhātavaḥ khyātāḥ karmajā iti te smṛtāḥ | pittaṁ śleṣmā ca vāyuś caiva saṅghāta ucyate |
ក្នុងរាងកាយ មានធាតុបីដែលល្បីល្បាញគឺ វាយុ (វាត), ពិត្ដ (pitta) និង ស្លេស្ម (kapha)។ គេរំលឹកថា ទាំងបីនេះកើតពីកម្ម។ ក្រុមរួមរបស់វាត្រូវហៅថា «ត្រីធាតុ» (tridhātu)។ សត្វមានជីវិតរស់នៅដោយសារធាតុទាំងនេះមានសមតុល្យ ហើយពេលវាខ្សោយ សត្វក៏ខ្សោយតាម។ ដូច្នេះ អ្នកប្រាជ្ញអាយុវេទៈហៅខ្ញុំថា «ត្រីធាតុ»។
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Embodied life depends on the balance of three bodily principles—vāta, pitta, and kapha—understood here as karmically conditioned; health and decline are connected to the state of these constituents, integrating physiological insight with moral causality (karma).
Within the Shanti Parva’s instructional discourse, the text shifts into an Ayurvedic-style explanation of the body, defining the three constituents (tridhātu) and stating their karmic origin and their role in sustaining life.