Shloka 40
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
योडसौ त्वयाभिनिर्दिष्टो ह्धिकारो<र्थचिन्तक: । परिपाल्य: कथं तेन साहंकारेण कर्तृणा
yo 'sau tvayābhinirdiṣṭo 'dhikāro 'rthacintakaḥ | paripālyaḥ kathaṃ tena sāhaṃkāreṇa kartṛṇā ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់! ឱ ពិតាមហា! អំណាច និងតួនាទីដែលព្រះអង្គបានចែងកំណត់—ដែលនាំទៅរកប្រយោជន៍—តើអាចត្រូវបានថែរក្សាឲ្យបានពិតប្រាកដដោយអ្នកប្រព្រឹត្តដោយអហង្គារ ដែលអះអាងថា ‘ខ្ញុំជាអ្នកធ្វើ’ បានដូចម្តេច?»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Rightful duty (adhikāra) is sustained not merely by external assignment but by inner disposition; egoistic doership (ahaṃkāra-kartṛtva) undermines faithful observance of dharma because it replaces service to the prescribed order with self-assertion.
In the Śānti Parva’s instructional setting, the speaker (reported by Vaiśampāyana) raises a doubt: if roles and duties are divinely/authoritatively prescribed for beings, how can a person who acts with ego and the sense of ‘I am the doer’ properly carry out and preserve that prescribed duty?