Shloka 66
धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)
सहस्रोदरबाहुश्च अव्यक्त इति च क्वचित् । इस प्रकार वे सनातन भगवान् श्रीहरि अपने स्वरूपमें नाना प्रकारके रंग धारण किये हुए थे। उनके हजारों नेत्र
sahasrodarabāhuś ca avyaktam iti ca kvacit | etān śrī-hariḥ sanātano bhagavān sva-rūpe nānā-rūpa-raṅgān dhārayām āsa | tasya sahasra-netrāṇi śata-sahasra-śirāṃsi sahasra-pādāḥ sahasrodarāḥ sahasra-bāhavaḥ | sa apūrva-kānti-sampannaḥ kvacit kvacid avyaktākṛtiḥ | etān anyāṃś ca rucirān varān brahmaṇe ’mitatejase ahaṃ dattvā prīto nivṛtti-paramo ’bhavam | “nārada! amitā-tejasaḥ brahmaṇaḥ tathā anyān api bahūn sundarān varān dattvā ahaṃ prīti-pūrvakaṃ nivṛtti-parāyaṇo ’bhavam”
ភីෂ្មៈបាននិយាយថា៖ «នៅកន្លែងខ្លះ ព្រះអង្គត្រូវបានហៅថា ‘អវ្យក្ត’—មិនអាចបង្ហាញបាន។ ដូច្នេះ ព្រះហរិ សនាតនៈ ទោះនៅជាព្រះអង្គដដែល ក៏បានទទួលយកពណ៌ និងរូបរាងជាច្រើន។ ព្រះអង្គមានភ្នែករាប់ពាន់ ក្បាលរាប់រយរាប់ពាន់ ជើងរាប់ពាន់ ពោះរាប់ពាន់ និងដៃរាប់ពាន់—ភ្លឺរលោងដោយពន្លឺអស្ចារ្យ; ហើយក្នុងទម្រង់ខ្លះ រូបព្រះអង្គលើសពីការបង្ហាញ។ បន្ទាប់ពីបានប្រទានពរដ៏ស្រស់ស្អាតទាំងនេះ និងពរផ្សេងៗជាច្រើន ដល់ព្រះព្រហ្មាដែលមានតេជៈមិនអាចវាស់បាន ខ្ញុំក៏ពេញចិត្ត ហើយបែរទៅរកការដកខ្លួន និងសម្រាកទាំងស្រុង។ ‘នារទ! បន្ទាប់ពីបានប្រទានពរល្អឥតខ្ចោះដល់ព្រះព្រហ្មាដ៏មហិមា និងអ្នកដទៃផងដែរ ខ្ញុំបានដកខ្លួន ដោយផ្តោតលើការឈប់ស្ងប់’»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes the Lord’s transcendence and immanence: He can appear in an overwhelming cosmic form with countless limbs and yet be ‘unmanifest’ beyond sensory grasp. Ethically, it points toward nivṛtti—inner withdrawal and renunciation—as a legitimate culmination of spiritual life after duties are fulfilled.
Bhishma describes a vision/description of the eternal Lord Hari assuming many forms and radiant aspects, including a vast multi-limbed cosmic manifestation. He then recounts that, after granting splendid boons to Brahmā (addressing Nārada in the quoted speech), he became satisfied and turned toward withdrawal (nivṛtti).