Shloka 32
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
अधर्मरूपो धर्मो हि कश्चिदस्ति नराधिप । धर्मश्चाधर्मरूपो5स्ति तच्च ज्ञेयं विपक्षिता
adharmarūpo dharmo hi kaścid asti narādhipa | dharmaś cādharmarūpo 'sti tac ca jñeyaṃ vipakṣitā ||
ព្រះវ្យាសៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! មានកាលៈទេសៈខ្លះ ដែលអ្វីដែលគេហៅថា “ធម្ម” ក៏អាចបង្ហាញរូបជាអធម្ម; ហើយមានករណីខ្លះ ដែលអ្វីដែលមើលទៅដូចអធម្ម តែជាការពិតវិញ គឺធម្ម។ ដូច្នេះ ឱ អធិរាជនៃមនុស្សទាំងឡាយ! ត្រូវពិចារណាឲ្យម៉ត់ចត់ ដើម្បីស្គាល់ធម្ម និងអធម្មតាមានន័យពិតរបស់វា ក្នុងការប្រឆាំងតាមបរិបទ។»
व्यास उवाच
Educational Q&A
Dharma is subtle and context-dependent: actions labeled ‘dharma’ can become harmful or unrighteous in certain circumstances, while actions that look unrighteous may be justified as dharma. Therefore one must judge with careful discernment rather than by rigid labels.
Vyāsa is instructing a king in the Śānti Parva’s ethical discourse, emphasizing that the ruler must understand the nuanced boundary between dharma and adharma when making decisions that affect society.